پاسخ به این پرسش، یقینا تنها در اختیار مسئولان است، اما تجربه تاریخی نشان میدهد که در شرایطی چنین حساس، وجود یک «شخصیت واسط» که هم مورد وثوق رهبران کشور باشد و هم نزد نخبگان و جامعه بینالمللی اعتبار داشته باشد، میتواند نقشی کلیدی در عبور از بحران ایفا کند. در ۱۳۶۷، آیتالله هاشمیرفسنجانی چنین نقشی را ایفا کرد؛ بار تصمیم تلخ را بر دوش گرفت. او هزینه داد، اما کشور را از یک جنگ فرسایشی و بینتیجه خارج کرد. امروز جای چنین شخصیتهایی خالی است. تعدادی با وجود تجربه امنیت ملی و دیپلماسی، متأسفانه با پروژه اعتبارزدایی سازمانیافتهای در داخل، از صحنه نقشآفرینی کنار گذاشته شدهاند. در نتیجه، خلأ مسئولیتپذیری استراتژیک بهشدت احساس میشود.
از سوی دیگر، اگر وضعیت جاری به همین شکل ادامه یابد و حمله ترکیبی دوم استکبار محقق شود که با توجه به شرایط داخلی ایران، آمادگی افکار عمومی اسرائیل، همراهی اروپا و انفعال همراهان جهانی ایران دور از ذهن به نظر نمیرسد، تجربه نشان داده که در لحظه بحران، دشمن صبر نمیکند تا ما تصمیم بگیریم. او فقط از بلاتکلیفی ما سود میبرد.
ما در میدان نبرد کلاسیک شکست نخوردهایم، اما در یک جنگ فرسایشی چندلایه ترکیبی گرفتار شدهایم. پاسخ به این تهدید، در بازتنظیم سیاست ملی، پذیرش واقعیتهای جهانی و اولویتدادن به «منافع مردم»، نه مصلحت بوروکراسی قدرت است. ایران، پیش از آنکه یک پرونده هستهای باشد، یک سرزمین تاریخی با سرمایه انسانی، تمدنی و فرهنگی غنی است. ما هنوز میتوانیم بحران را به نقطه عطف تبدیل کنیم؛ اگر به جای تعویق و تعارف، به تصمیم و تدبیر تن دهیم. در این مسیر شاید فقدان چهرههایی مانند آیتالله هاشمیرفسنجانی حس شود، اما بیش از چهرهها، به یک عقلانیت مؤثر، مسئولیتپذیر و شجاع نیاز داریم. هنوز دیر نشده، اما زمان بهسرعت در حال پایانیافتن است. ما در لحظهای هستیم که تصمیمگرفتن سختتر از همیشه است، اما نداشتن تصمیم، قطعا گرانتر تمام خواهد شد.
ایران بارها در بزنگاههای دشوار تاریخی، راهی برای عبور گشوده است؛ نه با شانس، بلکه با خرد جمعی، تجربه تلخ و اعتماد به ظرفیتهای درونی خود. امروز نیز هرچند فضای تصمیمگیری آکنده از ابهام، تهدید و فشار است، اما هنوز فرصت هست؛ فرصت برای بازسازی وفاق، بازیابی انسجام ملی و انتخاب راهی که ادامه حیات و توسعه کشور و رفاه مردم را تضمین کند و درعینحال عزت و شأن ملی را نیز پاس دارد.
۲۳۳۰۲
