به گزارش برگزیده رحمن قهرمانپور به روزنامه اعتماد گفت: همزمان بازارها، کارشناسان و نیز سیاستمداران نیز تاکنون در این زمینه بسیار محتاط عمل کردهاند. از طرفی شکاف عمیق میان خواستهها و مطالبات دوطرف یکی از مهمترین دلایلی است که موجب شده تا تهران و واشنگتن رویکردی محتاطانه را در پیش بگیرند. از سوی دیگر، هم ایران و هم مقامات امریکایی اعلام کردهاند که از مواضع گذشته خود کوتاه نیامدهاند. این موضعگیریها نشان میدهد که دستکم از نظر تاکتیکی، هنوز تغییری در مواضع ایران و امریکا ایجاد نشده است. بنابراین باید منتظر ماند و دید آیا در دور بعدی مذاکرات، دو طرف حاضر خواهند شد از مواضع قبلی خود عقبنشینی کنند یا خیر.
قهرمانپور در رابطه با تفاوت این دور از رایزنی با پنج دور مذاکرات پیش از حمله اسراییل به ایران تشریح کرد: باید گفت که امریکا همچنان با تکیه بر دیپلماسی زور یا اجبار وارد این مذاکرات شده؛ بدین معنا که اگر مذاکرات موفق شود و به توافق حداکثری مورد نظر امریکا منجر شود، واشنگتن به آن پایبند خواهد بود، اما اگر مذاکرات نتیجه ندهد، همانند دور قبلی رایزنیها در بهار ۱۴۰۴، به احتمال زیاد امریکا مسیر رویارویی نظامی را انتخاب خواهد کرد.
این تحلیلگر ارشد روابط بینالملل در ادامه خاطرنشان کرد: در مورد اینکه چرا ایران گزینه مذاکرات را انتخاب کرده، چند دلیل قابل ذکر است؛ اول اینکه تهران احتمالا به این گزاره فکر میکند که با توسل به دیپلماسی، مشروعیت داخلی مذاکرات بیشتر میشود و در صورتی که اقدامی نظامی از سوی امریکا انجام شود، افکار عمومی ایران، تهران را مقصر نخواهند دانست و مدعی نمیشوند که ایران از میز مذاکرات کناره گرفت.
قهرمانپور در ادامه تصریح کرد: ایران، مانند امریکا، طبیعتا همزمان و به موازات مذاکرات دیپلماتیک، به دنبال تقویت توان دفاعی خود است.
قهرمانپور درباره شروط ادعایی واشنگتن از جمله مساله برد موشکها تشریح کرد: اهمیت مساله موشکی در حال حاضر حتی بسیار فراتر از دور قبلی مذاکرات در بهار ۱۴۰۴ است. شاید دلیل آن نیز این باشد که ترامپ ادعا کرده توان هستهای ایران را با بمباران تأسیسات فوردو، نطنز و سایر مراکز هستهای از بین برده است. بنابراین اگر بخواهد دوباره به بهانه هستهای به ایران حمله کند، این کنش از نظر افکار عمومی قابل پذیرش نخواهد بود.
به گفته این کارشناس مسائل سیاست خارجی از سوی دیگر، بعید است امریکا بخواهد از موضوع موشکی صرفنظر کند. زیرا از دیدگاه واشنگتن، و پس از حمله به تأسیسات هستهای ایران، توان موشکی ایران مهمترین تهدیدی است که متوجه امریکا و متحدان منطقهایاش است. به همین دلیل، بدون حل این مساله، امریکا نمیتواند ادعا کند که تهدید ایران را به صورت بلندمدت و معتبر دفع کرده و متحدان منطقهای نیز این ادعا را نمیپذیرند. بنابراین به نظر میرسد گره اصلی مذاکرات حاکم، مساله موشکی باشد؛ هرچند ایران اعلام کرده که درباره برنامه موشکی رایزنی نخواهد کرد، اما مقامات امریکایی بارها تأکید کردهاند که مذاکرات پیش رو درباره مسائل هستهای، موشکی و حمایت ایران از گروههای منطقهای خواهد بود.
این تحلیلگر مسائل بینالملل در ادامه و درباره چرایی انتقال مذاکرات از ترکیه به عمان گفت: در این زمینه میتوان به چند دلیل اشاره کرد؛ اول حضور گسترده رسانهها در ترکیه است. طبیعتا در این شرایط، مذاکرات میتوانست با فشار رسانهای امریکا همراه شود و طبیعتا محتوای گفتوگوها خیلی سریع به رسانهها درز کند و مدیریت فضای روانی را دشوار سازد. از همین رو ایران بر اساس تجربه مذاکرات اوایل سال در عمان، ترجیح داد کنترل فضای رسانهای و روانی را خود در اختیار داشته باشد و آن را مدیریت کند. این مساله نشان میدهد که فضای روانی و رسانهای برای ایران بسیار مهم بوده و یکی از دلایلی است که مذاکرات از استانبول به مسقط منتقل شد.
به باور قهرمانپور مساله دوم به میزان اعتماد میان ایران و عمان بازمیگردد. طبیعتا چنین سطحی از اعتماد در روابط ایران با ترکیه یا سایر کشورها وجود ندارد. در مذاکراتی با این درجه از حساسیت، ایران ترجیح میدهد در مکانی مذاکره انجام شود که به میزبان اعتماد بیشتری دارد و مطمئن باشد اسرار مذاکرات حفظ خواهد شد.
این تحلیلگر روابط بینالملل در ادامه خاطرنشان کرد: مساله سوم اما به نظر میرسد تغییر ماهیت مذاکرات از حالت چندجانبه به دوجانبه و غیرمستقیم و کاهش نقش میانجیگری منطقهای مربوط باشد. این درحالی است که انتظار میرفت میانجیگران منطقهای بتوانند چارچوب جدیدی تعریف کرده و بخشی از مشکلات موجود در مذاکرات را کاهش دهند. اما با توجه به اینکه عمان در مذاکرات قبلی نتوانست نقش موثری ایفا کند و مانع از تشدید تنشها شود، انتقال مذاکرات از استانبول به مسقط امیدواری نسبت به موفقیت آنها را کاهش داد. طبیعتا اگر میانجیگران منطقهای مانند قطر، مصر، ترکیه یا پاکستان در مذاکرات ایران و امریکا حضور داشتند، اعتبار این مذاکرات بیشتر بود و افکار عمومی، بازار و مخاطبان میتوانستند نتیجهگیری کنند که مذاکرات جدی و احتمال موفقیت آنها بالاتر است. اما یکی از دلایلی که باعث شد نگاه محتاطانهای به این مذاکرات وجود داشته باشد، همین تغییر مکان از ترکیه به عمان بود.
17302
