ابتکار «منافسه» در مسابقات قرآن؛ راهی برای جذب نسل جوان به معنویت

استاد عباس سلیمی، کارشناس قرآنی در گفت‌وگو با خبرنگار فرهنگی خبرگزاری برگزیده های ایران، با اشاره به اولین دوره مسابقات سراسری قرآن کریم زین الاصوات به همت مؤسسه آل البیت (ع) اظهار داشت: در برگزاری مسابقات قرآن در پی یافتن وجوه اشتراک با سایر مسابقات قرآنی هستیم تا زمینه‌ای برای ترویج قرآن و گرایش بیشتر جوانان و انس آنان با آیات الهی فراهم شود.

او تصریح کرد: در همین راستا، یکی از ابتکارهای مهم ما در مسابقات زین‌الاصوات، طرح «منافسه قرآنی» است که یک شیوه نو و جذاب برای تقویت مهارت قرائت، ارتقای دقت صوتی و ایجاد روحیه تعاملی میان قاریان محسوب می‌شود و به شکل زیبا، هنرمندانه و جذاب ارائه خواهد شد.

استاد سلیمی با اشاره به اینکه «منافسه» یک الگوی هنرمندانه از رقابت علمی و هنری میان قاریان است، توضیح داد: در این بخش از مسابقه، دو قاری در برابر یکدیگر قرار می‌گیرند و آیات از پیش تعیین‌شده را نه به‌صورت انفرادی، بلکه در قالبی تعاملی و هماهنگ تلاوت می‌کنند. سازوکار این روش به این صورت است که ابتدا قاری نخست آیه‌ای را با صوت، لحن و حجم مشخصی از صدا تلاوت می‌کند. پس از او، قاری دوم موظف است در همان دامنه صوتی، همان فرکانس صوت و با همان حجم صدا چند آیه دیگر را ادامه دهد تا هماهنگی دقیق او با قاری اول سنجیده شود.

او ادامه داد: سپس نقش‌ها جابه‌جا می‌شود و قاری دوم آغازگر تلاوت خواهد بود و قاری نخست باید در همان محدوده صوتی و با همان ویژگی‌های آوایی ادامه دهد. در پایان نیز هر دو قاری به‌صورت جمع‌خوانی عبارت «صدق‌الله العلی العظیم» را قرائت می‌کنند تا این هماهنگی در نهایت با هم‌خوانی جمعی به اوج برسد.

این استاد قرآن کریم افزود: در این شیوه، داور نه تنها کیفیت قرائت و رعایت احکام تجوید را ارزیابی می‌کند، بلکه میزان دقت در حفظ دامنه صوتی، هماهنگی دو قاری در انتقال از یک بخش به بخش دیگر، توانایی در گوش‌دادن فعال به قرائت طرف مقابل و پاسخ‌دهی آوایی دقیق را نیز می‌سنجد. این رویکرد، مهارتی فراتر از قرائت معمول را می‌طلبد و تمرینی عملی برای تقویت دقت سمعی و تسلط بر صوت و لحن قرآنی به شمار می‌رود.

او با تأکید بر اهمیت آثار تربیتی این روش تصریح کرد: چنین روشی جوانان و نوجوانان را به احیای سنت ارزشمند محاوره قرآنی که متأسفانه در بسیاری از مجامع قرآنی کمرنگ شده و امروز بیشتر در میان حافظان قرآن رواج دارد، تشویق می‌کند. با گسترش این روش در میان قاریان، روح گفت‌وگویی و تعاملی در محافل قرآنی زنده می‌شود و آثار و نتایج تربیتی و علمی ارزشمندی در پی خواهد داشت.

کارشناس قرآنی در ادامه با اشاره به رویکرد اصلی این مسابقات قرآن زین الاصوات گفت: ما در این برنامه‌ها تمرکز خود را بر قشر دانش‌آموز، دانشجو و طلبه گذاشته‌ایم؛ یعنی همان قشر جوان و نوجوانی که نباید از آنان غفلت شود. چنان‌که امام صادق(ع) فرمودند: جوانان را دریابید پیش از آن‌که دیگران برای آنان خوراک فکری تهیه کنند.

استاد سلیمی خاطرنشان کرد: اگر به آمار جمعیتی کشور بنگریم و مقایسه کنیم که آیا در کنار برخی مسابقات دیگر که با بودجه‌های کلان برگزار می‌شود، مسابقه‌ای معنوی با حضور گسترده جوانان و نوجوانان داریم یا نه، درمی‌یابیم که تعداد این‌گونه رویدادها اندک است و باید در این زمینه کارهای جدی‌تری صورت گیرد. از همین‌رو، اگر نهادها یا مراکز دیگری نیز بخواهند مسابقات مشابهی برگزار کنند، ما با آغوش باز استقبال می‌کنیم و حاضر هستیم همه تجربه‌های خود را در اختیار آنان قرار دهیم و از تجربه‌های آن‌ها نیز بهره‌مند شویم.

او با ابراز تأسف از وضعیت کنونی حضور نسل جوان در عرصه‌های دینی افزود: امروزه متأسفانه می‌بینیم که نسل جوان و نوجوان ما از اندیشه و معارف قرآنی فاصله گرفته است. برای نمونه وقتی در اوقات نماز وارد مساجد می‌شویم، بیشتر حاضران را افراد سالخورده تشکیل می‌دهند و این موضوع حقیقتاً مایه غصه است.

این کارشناس قرآنی در پایان اظهار کرد: اگر بتوانیم به شیوه‌های گوناگون و با بهانه‌های مختلف، جوانان و نوجوانان را با همان احساسات پاک به جلسات قرآنی جذب کنیم و مسابقات را با هدایا و مشوق‌های متناسب با روحیات آنان همراه سازیم، در حقیقت خدمتی بزرگ به آینده همین نسل کرده‌ایم و پایه‌های جامعه قرآنی آینده را مستحکم‌تر خواهیم کرد.

/