از ماهواره “ناوک” تا “هاتف-۲”؛ روایت یک سال تنوع ماهوارهای ایران
از ماهواره “ناوک” تا “هاتف-۲”؛ روایت یک سال تنوع ماهوارهای ایران
به گزارش خبرنگار فضا و نجوم خبرگزاری برگزیده های ایران، صنعت فضایی جمهوری اسلامی ایران در مسیر توسعه و پیشرفت و در بازه زمانی شهریور ۱۴۰۳ تا شهریور ۱۴۰۴، ، به دستاوردهای مهم و ارزشمندی نائل آمد که طیف وسیعی از حوزههای طراحی و ساخت ماهواره، توسعه زیرساختهای زمینی و پایگاهی، و ارتقای توان پرتاب و مدارگذاری را دربر میگیرد. این پیشرفتها، حاصل همکاری مستمر مراکز علمی، صنعتی و سازمانی کشور بوده و نشان میدهد که ایران در جایگاهی تثبیتشده و رو به رشد در عرصه فناوریهای فضایی قرار گرفته است.
صنعت فضایی ایران در سال اخیر با شتابی قابل توجه، مسیر توسعه و خودکفایی را ادامه داده و در حوزههای طراحی و ساخت ماهواره، توسعه زیرساختهای فضایی، و ارتقای توان پرتاب و مدارگذاری به دستاوردهای مهمی دست یافته است. این پیشرفتها نه تنها توان داخلی کشور را در استفاده از فناوریهای پیشرفته فضایی افزایش داده، بلکه ایران را در مسیر تثبیت جایگاه خود به عنوان یکی از بازیگران فعال عرصه فضا در منطقه قرار داده است.
در حوزه طراحی و ساخت، پنج ماهواره جدید تکمیل و رونمایی شده که شامل «ناوک» و «پارس-۱» (نمونه ارتقاء یافته) از پژوهشگاه فضایی ایران، «پارس-۲» ساخته گروه فضایی صاایران، و همچنین ماهوارههای «کوثر» ارتقاء یافته و «هاتف-۲» متعلق به بخش خصوصی است. این روند با برنامههایی چون تکمیل «منظومه ماهوارهای باریکباند» (پروژه شهید سلیمانی)، توسعه «ماهواره راداری راد-۱» با دقت ۵۰ متر توسط گروه فضایی صاایران و ساخت ماهوارههای پژوهش ۱، ۲ و ۴ توسط بخش خصوصی ادامه خواهد یافت.
در بخش توسعه زیرساختها، پروژه مرکز تست و تجمیع ماهواره در کلاس یک تُن پیشرفت محسوسی داشته و به موازات آن، درصد تکمیل فاز اول پایگاه پرتاب چابهار از ۶۰ درصد به حدود ۹۲ درصد رسیده است. این پایگاه بهزودی آماده پرتاب ماهواره خواهد شد.
همچنین زیرساختهای فیزیکی مراکز کنترل و اخذ داده در سلماس و چناران از ۵۵ درصد به حدود ۸۵ درصد پیشرفت کرده و در برنامههای آینده بهرهبرداری کامل از این مراکز و آغاز فاز دوم پایگاه چابهار پیشبینی شده است.
توان پرتاب و مدارگذاری کشور نیز شاهد جهشی قابل توجه بوده است. در بخش بومی، پرتاب موفق ماهواره «چمران-۱» توسط ماهوارهبر «قائم-۱۰۰» و بلوک انتقال مداری «سامان-۱» با ماهوارهبر «سیمرغ» انجام شد و برای نخستین بار آزمون عملکرد نمونه ارتقاء یافته سیمرغ با موفقیت به سرانجام رسید.
در حوزه بینالمللی نیز ماهوارههای «هدهد» و «کوثر-۱» به وسیله ماهوارهبر «سایوز» و ماهواره «ناهید-۲» توسط سایوز به مدار منتقل شدند. برنامههای پیش رو شامل پرتاب نمونههای آزمایشی منظومه باریکباند و ماهوارههای سنجشی «ظفر-۲»، «پایا» و «کوثر ارتقاء یافته» است.
این دستاوردها نشان میدهد که صنعت فضایی ایران وارد مرحلهای شده که علاوه بر افزایش ظرفیت داخلی، قادر به تعامل و حضور مؤثر در پروژههای بینالمللی است. با تداوم این روند، کشور میتواند از فناوری فضایی در حوزههایی چون ارتباطات، پایش زمین، مدیریت بحران و امنیت ملی بهرهبرداری گستردهتری داشته باشد.
تجربه سال گذشته ثابت کرده است که با همافزایی میان بخش دولتی، خصوصی و مراکز تحقیقاتی، میتوان گامهای بزرگی در مسیر خودکفایی و پیشرفت فضایی برداشت. ادامه سرمایهگذاری، ارتقاء زیرساختها و تکمیل پروژههای پیشبینی شده، ایران را به استفاده بهینه و راهبردی از فضا برای پیشرفت ملی و توسعه پایدار نزدیکتر خواهد کرد.
/
