ریحانه اسکندری: سریال درام و عاشقانه «شغال» محصول سال ۱۴۰۴ ایران، با کارگردانی بهرنگ توفیقی و بازی محمدمهدی سلطانی سروستانی، شبنم مقدمی، کامبیز دیرباز، امیرحسین فتحی، نورا محقق و جمعی از بازیگران شناختهشده، در هفتههای اخیر به یکی از پرحاشیهترین آثار شبکه نمایش خانگی تبدیل شده است.
خط اصلی روایت با بازگشت کامیار (پسر فرهاد کاویان) به ایران و ورود او به ماجرای قمار و درگیری با زندگی شخصی شکوه و دخترش آوا آغاز میشود؛ اما آنچه بیش از هر چیز توجه کاربران را جلب کرده، تجاوز به آوا در قسمت اول و پیامدهای آن است. این رخداد به نقطه ثقل درام بدل شده و جدال عاطفی میان آوا، مادرش و سیاوش (نامزد دختر و برادر کامیار) را شکل میدهد.
اما سریال بهسرعت زیر ذرهبین مخاطبان قرار گرفت. بخشی از بینندگان ضعفهای فیلمنامه را برجسته کردند؛ از جمله صحنهای که آوا پس از اقدام به خودکشی، در قسمت بعدی بهطور غیرمنطقی با پاشویه مادرش به زندگی بازمیگردد. این بخش بهویژه باعث تمسخر کاربران شد که نوشتند «مگر مخاطب کودک است؟»
از سوی دیگر، واکنشها به شخصیت کامیار جنجالیتر بود. برخی از کاربران شبکههای اجتماعی با اشاره به گذشته تلخ او و کتکهایی که از ناپدری خورده است، تلاش کردند رفتارش را توجیه کنند یا حتی با او ابراز همدلی کردند. در مقابل، گروهی دیگر با شدت به این نگاه تاختند و نوشتند «تجاوز، تجاوز است؛ گذشته سخت هیچکس توجیهکننده آن نیست».
البته که مخاطبان اقدام دختر و مادرش برای شکایت و نترسیدن از آبرو نیز مورد ستایش قرار گرفته است.
علاوه بر جنبههای اخلاقی، شباهت ساختاری و محتوایی «شغال» با سریال ترکی «گناه فاطما گل چه بود» یکی دیگر از محورهای اصلی انتقاد بود. بسیاری در فضای مجازی نوشتند که «این فقط یک کپی از یک سریال ترکی است» و برخی نیز به کنایه پرسیدند: «مگر قرار است نسخه ایرانی «فاطما گل» را دوباره بسازید؟»
کاربری با اشاره به واکنشهای عجیب از سوی برخی مخاطبان فضای مجازی و شروع ایجاد ترحم برای شخصیت کامیار نوشت: «مثل اینکه یک سریالی به نام «شغال» پخش میشود که با تجاوز به یک دختر آغاز میشود. ایرانی چه کار کرده؟ با سکانسهای این دو نفر در اینستاگرام ادیت عاشقانه درست میکند و امیدوار است به هم برسند.»
کاربر دیگری با اشاره به تکرای بودن نقش مهدی سلطانی نوشت: « یک نفر مهدی سلطانی را بیدار کند. سال هاست در یک نقش گیر کرده است و بیرون نمیآید. سریال «شغال» مثل بقیه سریالهای ایرانی کلیشه و ادایی و حوصله سر بر. اگر وسط سریال بخوابی و بیدار شوی چیزی را از دست ندادی. ارزش دیدن ندارد وقتتان را تلف نکنید.»
کاربر دیگری با اشاره به شباهت «شغال» به «گناه فاطما گل چه بود؟» نوشت: «سریال «شغال» ورود آشکار نمایش خانگی ایران به الگوی سریال ترکی است. سریالی که با تم تجاوز شکل میگیرد و خط روایی آن یادآور سریال هشتاد قسمتی «گناه فاطما گل چه بود»؟ است. شغال محصول مشترک نویسنده «گردن زنی» و کارگردان «آقازاده» است.»
البته برخی کاربران با تقدیر از شکستن تابوی شکایت پس از تجاوز این فیلمنامه را محترم دانستند.
کاربری نوشت: «در قسمت اول سریال «شغال» تابوی شکایت دختر در اثر تجاوز به عنف شکسته شد. کار درستی که دختران سالهاست به اجبار خانواده و ترس از آبرو انجام نمیدهند.»
کاربری دیگر نوشت: «سریال ساختند«شغال». یک آوا گذاشتن وسط، کامیار تجاوز کرده و میخواهد جبران کند. سیاوش عاشق است. آزاد هم به سبک داش آکل آوا را میخواهد. یک سور زدده به «فاطمه گل» ترکیه.»
برخی دیگر از کاربران با اشاره به سفیدشویی شخصیت کامیار در سریال به انتقاد پرداختند.
کاربری نوشت: «کامیار در سریال «شغال» چرا از کاری که کرده است اصلا پشیمان نیست. تازه آمد و مادر دختر گفت شرمنده است. انگار شیشه خانه طرف را شکسته که ببخشند و با یک شرمنده گفتن همه چیز حل شود.»
کاربری دیگری نیز با اشاره به زیر سوال رفتن دردناک بودن تجاوز نوشت: «با توجه به خاطرات بد کامیار و گذشته بدی که با ناپدریاش داشته، شکنجه و کتکهایی که خورده؛ با همه اینها با هم تجاوز هیچ توجیهی ندارد. هیچوقت آدم متجاوز را مظلوم نشان ندهید. کسی که بهش ظلم شده کسی است که بهش تجاوز شده است.»
کاربری دیگر نوشت: «در سریال «شغال» به دختر تجاوز شده است و پدر متجاوز اصرار دارد که برای جبران با هم ازدواج کنند. یادم افتاد که یکی از اقوام ما هم پسرش معتاد بود و برایش زن گرفتند که ترک کند.»
به این حاشیههای سریال «شغال» باید حذف نام سجاد بابایی، بازیگر نقش سیاوش، از تیتراژ سریال را نیز افزود؛ موضوعی که در فضای مجازی بیپاسخ نمانده و کنجکاویها را بیشتر کرده است. با این حال، پلتفرم به عنوان پخشکننده تاکنون هیچ موضع رسمی درباره این حذف یا دیگر حواشی سریال اتخاذ نکرده است.
«شغال» در حالی تلاش دارد با ترکیب ملودرام خانوادگی و درام اجتماعی مخاطب جذب کند که حالا خود به موضوع بحث و جنجال بدل شده است؛ سریالی که بیش از قصهاش، واکنشها به آن روایتگر فضای پیچیده افکار عمومی در شبکههای اجتماعی شده است.
۵۹۲۴۴
