به گزارش برگزیده، مسعود پزشکیان اخیراً برای بار چندم مدعی شده که مصرف برق در ایران سه برابر کشورهای اروپایی است. این ادعا در حالی مطرح میشود که اغلب آمارها چنین موضوعی را رد میکنند و نشان میدهند نهتنها ایرانیان برق بیشتری مصرف نمیکنند، بلکه بهطور چشمگیری سرانه مصرف برق در ایران کمتر از ساکنان قاره اروپا است.
شنیدهها از اطرافیان دولت حاکی از آن است که پس از حذف ارز ترجیحی، تیم اقتصادی دولت در پی تحمیل یک شوک جدید به بخش انرژی نیز هست؛ اقدامی که در صورت وقوع، بهطور قطعی میتواند نرخ تورم را بهشدت افزایش دهد. شاخص تورم حتی پیش از وقایع اخیر نیز وضعیت نامناسبی داشت و پس از یک سال وقفه در ۱۴۰۳، دوباره وارد کانال ۴۰ درصدی شده است.
برآوردها نشان میدهد تورم کشور، حتی اگر هیچ اتفاق تحریککننده دیگری رخ ندهد، دستکم تا پایان سال آینده روند افزایشی خود را ادامه خواهد داد و از زمستان ۱۴۰۵ اثرات شوک ارزی تخلیه میشود. در نتیجه، تا آن زمان تحمیل هر شوک تازه میتواند شدت و طول دوره فزاینده تورمی را افزایش دهد.
در همین رابطه، هاشم اورعی، عضو هیأت علمی دانشگاه صنعتی شریف، به برگزیده گفت: متأسفانه در کشور ما باب شده که مسئولان بهانه بیاورند و بهجای توضیح کمکاریهای خود، توپ را به زمین مردم بیندازند. بهتازگی گویا مد شده است که دولتها وقتی نمیتوانند نیازهای عمومی را تأمین کنند، تقصیر ناترازی انرژی و کمبودها را متوجه مردم کنند، حال آنکه در هر حالت این دستگاه تصمیمگیری است که نقش اصلی را دارد.
او ادامه داد: مردم در ایران هیچ مدافع و حامی مؤثری ندارند و به همین دلیل، انداختن کمبودها به گردن مردم سادهترین کار ممکن است. مقام مسئول نیز میتواند ناکارآمدیهای خود را بهراحتی پنهان کند.
این عضو هیأت علمی دانشگاه صنعتی شریف افزود: حتی در حوزه فرهنگ مصرف نیز دولتها نقش دارند و نمیتوانند از مسئولیتهای خود شانه خالی کنند. برای مثال، اگر مردم به قوانین راهنمایی و رانندگی پایبند نیستند، این موضوع نشاندهنده ضعف در سیاستهای فرهنگی و اجرایی است. بنابراین حتی اگر در ایران برق بیش از همه کشورهای جهان هم مصرف شود، باز هم دولت نمیتواند خود را بیتقصیر جلوه دهد.
اورعی درباره اظهارات پزشکیان گفت: بعید میدانم مردم ایران با این سطح رفاه عمومی، مصرفگراتر از اروپاییها باشند. اما حتی اگر فرض کنیم ایرانیان سه برابر مردم اروپا برق مصرف میکنند، این نوع قیاس از اساس اشتباه است و نمیتوان از آن نتیجهگیری سیاستی کرد. ما باید مصرف کل انرژی را مقایسه کنیم، نه صرفاً برق یا گاز را بهصورت جداگانه.
به گفته این استاد دانشگاه، اقلیم و شرایط جغرافیایی نیز تأثیر مستقیمی بر مصرف انرژی دارد. در مناطق بسیار سردسیر یا گرمسیر، مصرف انرژی متفاوت است؛ بنابراین مقایسه سرانه مصرف کشورها بدون درنظر گرفتن این عوامل، از پایه دچار ایراد است.
وی تأکید کرد: حتی اگر کشوری دو برابر کشور دیگر برق مصرف کند، نمیتوان آن را «بد مصرف» دانست. اگر تولید ناخالص داخلی کشوری بیشتر باشد، مصرف بالاتر انرژی میتواند نشانه رونق اقتصادی و رفاه بالاتر باشد، نه نکتهای منفی. در نتیجه، چه آمارهای اعلامشده درست باشند و چه نادرست، این قیاس قابل اتکا نیست و نمیتوان مردم را بر این اساس سرزنش کرد.
او با انتقاد از سخنان رئیسجمهور گفت: ما در مصرف گاز وضعیت مطلوبی نداریم، اما این به معنای مصرفگرایی مردم نیست، بلکه به معنای الگوی مصرف نامناسب و زیرساختهای ناکارآمد است. پیشنهاد استفاده گسترده از برق برای گرمایش و پختوپز یا حرکت به سمت خودروهای برقی در تئوری قابل دفاع است، اما تحقق آن نیازمند زیرساخت و نظام تصمیمگیری کارآمد است؛ موضوعی که تجربه چند دهه گذشته نشان داده با چالشهای جدی روبهروست.
با وجود هزینههای سنگین شوک ارزی و جهشهای تورمی ماههای دی و بهمن، شنیدهها از حرکت تیم اقتصادی دولت برای اعمال شوک انرژی حکایت دارد. این موضوع سبب شده سخنان پزشکیان نیز از سوی برخی تحلیلگران بهعنوان مقدمهای برای اجرای یک سیاست شوکدرمانی جدید تفسیر شود.
اورعی در این باره گفت: این تحلیل چندان دور از ذهن نیست و به نظر میرسد چنین اقدامی در دستور کار قرار دارد. پیشتر نیز افزایش قیمتها آغاز شده بود؛ بهطوریکه در ماههای اخیر، قیمت برق صنایع تا هشت برابر افزایش یافته، بدون آنکه اطلاعرسانی شفافی صورت گیرد. به گفته او، شرکت توانیر در حال ارائه محاسباتی است که زیانده بودن را القا میکند، در حالی که در همین مدت حدود ۲۰ هزار میلیارد تومان سود ثبت شده است و با این حال، تمایل به افزایش بیشتر قیمت برق وجود دارد.
وی در پایان تأکید کرد: آقای پزشکیان فردی صادق است، اما به گفته او، سادهباوری در پذیرش برخی تحلیلهای اطرافیان میتواند برای کشور هزینهساز شود.
در مجموع، کارشناسان اقتصادی با یادآوری تبعات حذف ارز ترجیحی، نسبت به پیامدهای احتمالی افزایش قیمت انرژی و شوک جدید در بازار برق و گاز هشدار میدهند و معتقدند چنین اقدامی میتواند بر شدت رکود تورمی و فشار معیشتی خانوارها بیفزاید.
۲۲۳۲۲۹
