به گزارش خبرگزاری برگزیده، جشنواره ملی فیلم فجر کدامیک از راههایی را که در ادامه به آن اشاره میشود، پیموده است؟ در جاده سرمایههای ملی حرکت کرده یا در میدان گردهمآیی مقربان دولت و حاکمیت مستقر شده است؟ اگر از یک زاویه به این رویداد نگاه شود با قطعیت میتوان گفت همان میدان یادشده سرزمین اصلی این جشنواره بوده است، اما این زاویه دید محدود و نگریستن به موضوع از گوشه همان میدان است.
جشنواره فیلم فجر اگر به فیلمهای ارگانی جایزه داده، اگر کارگردانی که خود را پرورده حاکمیت میداند هر سال دست پر از این رویداد خارج شده، در سوی دیگر کارگردانانی هم بودهاند که قرابت چندانی با مدیریت دولتی نداشتهاند، اما در جشنواره تحسین شدهاند. درِ این جشنواره همواره در بر یک پاشنه نچرخیده است.
زمانی هم سیمرغ در دست مسعود کیمیایی جای گرفته است، همان سالی که سالن برج میلاد با خواندن نام کیمیایی، جوشید و دوستداران خاص «استاد» او را تا سن مشایعت کردند. صدای تشویقها پایین نمیآمد، گویی طرفداران کیمیایی همه لذت تماشای فیلمهای کیمیایی از نخستینِ آن تا «جرم» را با تشویق ابراز میکردند. «جرم» بهترین فیلم جشنواره شناخته شده بود.
نقش مردم در تغییر مسیر جوایز جشنواره فیلم فجر
داریوش مهرجویی ۱۰ مرتبه در مقام کارگردان در جشنواره فیلم فجر نامزد دریافت جایزه شد. «هامون» همان فیلمی که سالهای سال است طرفداران دوآتشهاش آن را متعصبانه تحسین میکنند، در جشنواره فیلم فجر سه سیمرغ بهترین کارگردانی، فیلمنامه و جایزه ویژه هیئت داوران را گرفت. «سارا» سیمرغ بهترین فیلمنامه را کسب کرد و«پری» سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی را برای مهرجویی به ارمغان آورد. «مهمان مامان» که در روزهای پایانی بیست و دومین دوره جشنواره فیلم فجر به این رویداد سینمایی رسید و به نمایش درآمد، دست پر جشنواره را ترک کرد و جایزه بهترین فیلم را به دست آورد. اما کسانی که «سنتوری» را تحسین کردند، مخاطبان جشنواره بودند. آنها با رای خود «سنتوری» را شایسته جایزه بهترین فیلم از نگاه تماشاگران دانستند. در دو دوره بیست و نهم و سیام دو فیلم «آسمان محبوب» و «نارنجیپوش» در بخش بینالملل جشنواره جایزه دریافت کردند.
اصغر فرهادی به عنوان کارگردانی که هیچگاه نور چشمی مدیران سینمایی نبوده، چنان فیلم ساخته که داوران و مدیران جشنواره نتوانستهاند در مقابل آن بایستند و آن را نادیده بگیرند. «جدایی نادر از سیمین» دلیلی است بر این مدعا. فیلم فرهادی به خاطر صحبتهایی که او در جشن خانه سینما کرده بود، لغو مجوز شد، اما بالاخره همین فیلم لغو مجوز شده به مرحله تولید بازگشت و در جشنواره فیلم فجر هم شرکت کرد. «جدایی نادر از سیمین» جایزه بهترین کارگردانی و فیلمنامه را از بیست و نهمین دوره جشنواره فیلم فجر برای فرهادی به همراه داشت. فیلم از نگاه تماشاگران هم برگزیده شد. اما دو سال قبلتر زمانی که «درباره الی» به جشنواره رسید اوضاع، خیلی بهتر از این نبود. گلشیفته فراهانی در فیلمی هالیوودی بازی کرده بود و در آن مقطع این موضوع که بازیگر اصلی فیلمی ایرانی در فیلمی خارجی با شرایط تولید خارج از کشور مقابل دوربین برود، پذیرفتنی نبود، اما بالاخره با رایزنیهایی که صورت گرفت «درباره الی» به جشنواره آمد و جایزه به فرهادی تعلق گرفت. این فیلم جایزه کارگردانی و بهترین فیلم از نگاه تماشاگران را دریافت کرد. پیشتر از آن هم، زمانی که فرهادی با «چهارشنبهسوری» مخاطبان را غافلگیر کرده بود جایزه دیگری به این کارگردان رسید.
کارنامهای رنگارنگ از تحسین مستقلها
عباس کیارستمی، نور چشم سینمای ایران و یکی از پیشروترین کارگردانان ایرانی در میان انبوه جوایز خود سیمرغ بلورین هم دارد. او برای «خانه دوست کجاست» جایزه بهترین کارگردانی را از جشنواره گرفت.
رخشان بنیاعتماد از آن کارگردانانی است که اگر در جشنواره فیلم فجر حضور داشته باشد، حتما اثرش با تحسین روبهرو میشود. این را دفعات نامزدی و جوایز فیلمهایش روشن میکند. «نرگس» در دو رشته فیلمنامه و کارگردانی نامزد بود که جایزه کارگردانی را برای این فیلمساز به ارمغان آورد. «روسری آبی» در سیزدهمین دوره جشنواره برنده جایزه بهترین فیلمنامه شد. جایزه ویژه هیئت داوران شانزدهمین دوره جشنواره برای «بانوی اردیبهشت» به بنیاعتماد تعلق گرفت. این فیلم در رشته بهترین فیلم از بخش بینالملل جشنواره جایزه دریافت کرد. در سالی که «روایت سهگانه» به عنوان اثری مشترک در جشنواره حضور داشت، جایزه ویژه هیئت داوران به رخشان بنیاعتماد تعلق گرفت. «خون بازی» ساخته بنیاعتماد در رشته فیلمنامه تحسین شد و سیمرغ کسب کرد.
کیانوش عیاری با سینمای واقعگرایش، جایگاهی منحصر به فرد در سینمای ایران دارد. او با دو فیلم «تنوره دیو» و «آنسوی آتش» جایزه کارگردانی را دریافت کرد. او در سال ۱۳۸۳ برای «بیدار شو آرزو» در دو بخش جشنواره ملی و بینالملل فجر تحسین شد و سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی و بهترین دستاورد فنی و هنری در بخش بینالملل از آن این فیلم شد و در بخش ملی جایزه هنر و تجربه را به دست آورد.
پرویز شهبازی که با «نفس عمیق» تصویری متفاوت از جامعه به نمایش گذاشت با همین فیلم سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه را از جشنواره بیست و یکم فیلم فجر دریافت کرد. او همچنین برای فیلمنامه «به آهستگی» دیپلم افتخار گرفت و جایزه ویژه هیئت داوران، برای «عیار ۱۴» به دستان این کارگردان سپرده شد. ۱۰ سال بعد از «نفس عمیق» در سی و یکمین دوره جشنواره، سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی برای «دربند» به شهبازی سپرده شد.
اولین فیلم سینمایی واروژ کریممسیحی یکی از ماندگارترین فیلمهای تاریخ سینمای ایران است. این فیلم در نهمین دوره جشنواره فیلم فجر هم قدر دید و کریممسیحی جایزه سیمرغ بلورین کارگردانی را به دست آورد. «تردید» دیگر ساخته این کارگردانِ گزیدهکار، در بیست و هفتمین دوره جشنواره فیلم فجر در بخش فیلمهای اول و دوم جایزه بهترین کارگردانی را کسب کرد. البته کریممسیحی یک جایزه تدوین هم برای «ندارها» از جشنواره فیلم فجر دارد.
این نمونهها و مثالهای مشابه دیگری همچون جوایز سعید روستایی یا کیومرث پوراحمد از جشنواره نشان میدهد که با گستردهتر شدن زاویه دید، میتوان تصویری از جشنواره فیلم فجر مشاهده کرد که تابلویی رنگارنگ از فیلمسازان و هنرمندان تحسینشده است.
۵۹۲۴۳
