بخش هایی از گفتگو با محمد صدر را در ادامه بخوانید؛
* در طول مدت ۷ سالی که روابط ایران و عربستان قطع بود، تحولات مهمی در منطقه رخ داد. امروز که این روابط بهبود یافته، معتقدید که تهران برای تداوم روابط دیپلماتیک با ریاض باید چه سیاست هایی را دنبال کند؟
در ارتباط با همسایگان باید بیشتر اعتمادسازی صورت بگیرد. زمانی که مسئولیت معاونت سیاست خارجی و روابط با کشورهای عربی را عهده دار بودم، سفری به امارات داشتم که آن زمان شیخزاید حکمران امارات بود. در ملاقاتی که با ایشان داشتم، جملهای را بیان کردند که بسیار عجیب بود. وقتی بحث از دولت اصلاحات آقای خاتمی شد، شیخ زاید گفت: «آقای خاتمی نه تنها برای ایران امنیت آورد که برای ما هم در کشورهای جنوب خلیج فارس امنیت رقم زد.» اگر این احساس در تمام کشورها به وجود بیاید که ایران باعث امنیت است و میتوان با کمک آن امنیت منطقه را تامین کرد، روابط با همه کشورهای همسایه روز به روز گسترش و بهبود خواهد یافت. بنابراین معتقدم که باید در جهت ساختن این تفکر در ابعاد امنیتی، اقتصادی و غیره هماهنگی کامل ایجاد شود. اعتماد سازی و تنشزدایی باید به صورت جدی دنبال شود.
«تحریمها و قطعنامههای سازمان ملل» مهم ترین چالش های ایران
* معتقدید ایران در منطقه با چه چالشهایی مواجه است؟
چالش خیلی جدی در منطقه نداریم و چالش ایران بیشتر در خارج از منطقه است. چالش ایران، بینالمللی و مربوط به تحریمها و قطعنامههای سازمان ملل و همچنین مسایلی است که در ارتباط با موضوع هستهای و موشکی ایران است. نکته مهمی که در اینجا وجود دارد این است که متاسفانه کشورهایی که تمایل دارند با ایران ارتباط بگیرند، به دلیل بحث تحریم ها نمی توانند روابط خود با ایران را گسترش دهند لذا گمان میکنند که اگر این ارتباط برقرار شود ممکن است تحریمها بر آنها اثرگذار باشد. بنابراین، چالشهای منطقهای ایران تحت تاثیر چالشهای بینالمللی است که عمدتاً بحث تحریمها و قطعنامههای تحریمی سازمان ملل است که از دوره آقای احمدینژاد شروع شد و همچنان ادامه دارد.
*با توجه به تغییرات با سرعتی که در قدرت سیاسی، اقتصادی، علمی، اجتماعی، نظامی و تکنولوژیکی منطقه شاهد هستیم. به نظر شما مهمترین تحولات در ساختار حکمرانی منطقه طی ۱۰ تا ۲۰ سال آینده چگونه است؟
تمام کشورهای منطقه از جمله عربستان، چین، ترکیه و باقی کشورهای جنوب خلیج فارس، حرکت رو به رشدی دارند و به لحاظ اقتصادی در حال پیشرفت هستند. همه کشورهای منطقه این مسیر را طی میکنند و به این نتیجه رسیدهاند برای اینکه موقعیت بینالمللی پیدا کنند باید رشد اقتصادی بالایی داشته باشند به همین دلیل هم به دنبال سرمایهگذاری خارجی هستند و هم جذب سرمایه خارجی را دنبال میکنند و مرتب در حال پیشرفت هستند.
متأسفانه علی رغم اینکه قرار بود ایران در سال ۱۴۰۴ قدرت اول منطقه باشد طبیعتاً در چنین شرایطی قرار نداریم و باید تجدیدنظری در سیاستهای کلی صورت بگیرد تا این عقبماندگی اقتصادی ایران جبران شود.
* برخی از کشورها از جمله عربستان سعودی به دنبال عادی سازی روابط با اسرائیل است، برای عادی سازی این روابط دولت فعلی آمریکا نیز تلاش دارد نقش موثری ایفا کند. ارزیابی شما در این خصوص چیست؟
عربستان و آمریکا یک رابطه استراتژیک ۷۰ ساله دارند و برای امروز و دیروز نیست. همیشه عربستان جزو کشورهایی بوده که رابطه خوبی با آمریکا داشته و از این نظر با ایران رقابت داشت. در زمان شاه هم این دو کشور با هم رقابت داشتند و هر یک سعی میکردند به آمریکا بگویند ما میتوانیم پیگیر منافع آن در منطقه باشیم. این رابطه وجود دارد.
مهم ترین هدف امریکا در خاورمیانه تامین امنیت اسرائیل است و سعی می کند میان روابط کشورهای عربی و اسرائیل یک نوع عادیسازی ایجاد کند. در کشورهای عربی، نقش عربستان مهمتر از سایر کشورها به شمار می آید لذا اگر آمریکا موفق شود روابط میان اسرائیل و عربستان را به سمت عادی سازی پیش ببرد، موقعیت خوبی برای اسرائیل ایجاد کرده است. البته عربستان به خاطر بحث مردم جهان اسلام و جهان عرب با رودربایستیهایی مواجه است چرا که بالاخره قضیه فلسطین برای مردم مسلمان و جهان عرب بسیار مهم است. ممکن است دولتهای عربی خیلی اهمیتی به مسئله فلسطین ندهند ولی برای مردم عرب بسیار مهم است. فلذا ۸۰ درصد مردم عرب به دلیل حمایت امریکا از اسرائیل ضد امریکا هستند و حضور آن را در منطقه مضر میدانند.
۲۱۷۲۷
