حبیب جهانساز در گفتوگو با خبرنگاربرگزیده با اشاره به ریشههای شکلگیری چای سنواتی اظهار کرد: از سالهای ۱۳۷۹ تا ۱۳۸۳، در پی اجرای اصلاح ساختار صنعت چای و بروز ناهماهنگیهایی در فرآیندها، بدهیهایی برای کارخانههای چای ایجاد شد که نهایتاً منجر به انباشت حجم بالایی از چای سنواتی در انبارها شد. این چایها که عمدتاً تحت کلید بانک ملی قرار داشتند، با بدهی حدود ۳۶۰۰ میلیارد تومان کارخانهها به بانک ملی گره خورده بودند.
وی افزود: خوشبختانه طی یکی دو سال گذشته، اقدامات مؤثری برای حل این مسئله انجام شد که امسال به نتایج عملی رسید. سازمان برنامه و بودجه کشور بهعنوان تضمینکننده تسهیلات، تعهدات دولت را پذیرفت، سازمان حسابرسی فرآیند حسابرسی را انجام و ابلاغ کرد و وزارت جهاد کشاورزی نیز بهعنوان دستگاه متولی، ثبت دفاتر را انجام داد تا امکان تأمین منابع از ردیفهای بودجه سنواتی فراهم شود. رئیس سازمان چای کشور با بیان اینکه این فرآیند منجر به آزادسازی کارخانهها از محدودیتهای بانکی شد، تصریح کرد: کارخانههای چای به دلیل بدهیها، در وضعیت ممنوعالمعامله، ممنوعالخروج و مشکوکالوصول قرار داشتند و امکان استفاده از خدمات بانکی را نداشتند.
بهصورت موقت، این بدهیها برای یک سال به بدهی جاری تبدیل شد تا کارخانهها بتوانند از خدمات بانکی استفاده کنند تا در نهایت ردیف بودجهای مربوطه تعیین تکلیف شود و بانک نیز به منابع خود دست یابد. جهانساز با اشاره به حجم بالای چای سنواتی دپو شده در انبارهای تهران گفت: حدود ۳۰ تا ۳۱ هزار تن چای سنواتی طی بیش از ۲۰ سال در انبارهای تهران متمرکز شده بود که بخش قابلتوجهی از ظرفیت انبارهای مورد نیاز برای تنظیم بازار را اشغال کرده بود؛ چه برای شرکت بازرگانی دولتی و چه برای سازمان تعاون روستایی و سایر دستگاهها. وی ادامه داد: با هماهنگیهای انجامشده و پذیرش دستگاههای نظارتی، تصمیم گرفته شد این چایها نه به سمت صادرات و نه به سمت مصرف انسانی هدایت شوند.
این چایها به دلیل شرایط نگهداری طولانیمدت، فاقد استانداردهای شرب بوده و غیرقابل مصرف بودند و خطر اختلاط آنها با چای سال وجود داشت. رئیس سازمان چای کشور خاطرنشان کرد: از ابتدای سال جاری و پس از تعطیلات نوروز ۱۴۰۴، عملیات حمل و انتقال چای سنواتی آغاز شد و این چایها تحت نظارت مراکز تحقیقاتی و در محیطهای کاملاً کنترلشده، با خاک مخلوط و بهعنوان ماده اصلاحکننده خاک مورد استفاده قرار گرفتند. تحقیقات نشان داده است که این اقدام در اصلاح pH خاک، سبکسازی بافت خاکهای سنگین و افزایش عملکرد محصولات نقش مؤثری دارد.
وی با اعلام پایان این عملیات گفت: هفته گذشته آخرین محموله چای سنواتی حمل شد و عملاً تمامی انبارهای تهران از چای سنواتی تخلیه شد؛ اقدامی بزرگ که پس از ۲۰ سال محقق شد. جهانساز ضمن قدردانی از همکاری دستگاهها تصریح کرد: از سازمان بازرسی، بانک ملی، مراکز تحقیقات، شرکت بازرگانی دولتی، سازمان تعاون روستایی و همکاران سازمان چای کشور که در مبدأ و مقصد نقش مؤثری داشتند، تشکر میکنم. پرونده انتقال دین مربوط به بانک ملی در تهران عملاً بسته شده است. وی در ادامه به وضعیت چای سنواتی باقیمانده در استان گیلان اشاره کرد و گفت: در حال حاضر حدود ۱۸ تا ۱۹ هزار تن چای سنواتی در انبارهای استان گیلان وجود دارد که با تصمیمات اتخاذشده در کمیته ساماندهی چای استان و با حمایت استاندار محترم، تعیین تکلیف شده و امسال آخرین سال نگهداری این چایها خواهد بود و به سمت کمپوست و صنایع تبدیلی هدایت میشود
