متاسفانه امروز بورس منفی بود ،می توان دلیل این امر را بحث تصویب یا رد تحریمها و محدودیتها که دیروز در شورای امنیت مطرح شد، تاثیرگذارترین عامل بر بازار سرمایه امروز برشمرد. در مجموع، حال و روز اقتصاد هم خوب نیست. علاوه بر مسائل سیاسی که به واقع تاثیر جدی بر بازار دارند و شاید مهمترین و پررنگترین عامل در تعیین جهت بازار باشند، اوضاع اقتصادی هم چشمانداز مثبتی ندارد.ضمن اینکه خوشبینی چندانی نسبت به خروج از بحرانها وجود ندارد. شاید اگر اجرای مکانیزم ماشه به تعویق بیفتد یا متوقف شود، امیدواریهایی نسبت به پیدا شدن راهحل برای مشکلات اقتصادی و ساختارهای ناقصی که کشور با آنها مواجه است ایجاد شود. اما با بدتر شدن شرایط ناشی از مکانیزم ماشه، بعید است وضعیت بهتر شود.
ظاهرا بازار سرمایه به این نتیجه رسیده که احتمالا شرایط اقتصادی ما روزبهروز بدتر خواهد شد. ناترازیها، چه در حوزه انرژی، چه در بودجه و چه در نظام بانکی، بیشتر خواهند شد. بازار سرمایه به عنوان شاخصی پیشنگر، آینده را پیشبینی و به آن واکنش نشان میدهد. بنابراین، چشمانداز مثبتی برای بازار سرمایه وجود ندارد. به هر حال مثبت بودن روند بازار منوط به تغییرات اساسی در ساختار سیاسی و اقتصادی است.فراموش نکنیم که در چند سال گذشته ما همیشه شاهد بدتر شدن اوضاع بودهایم.
از سوی دیگرعلیرغم رشد قیمت دلار و تورم و افزایش ارزش جایگزینی داراییهای شرکتها، بازار سرمایه کمرمق بود و حتی در برخی سالها بازدهی منفی داشت و از سایر بازارها عقب ماند. علت اصلی آن هم نبود اصلاحات ساختاری در سیاستگذاریها بهویژه در حوزه سیاسی و اقتصادی است. تا زمانی که چنین اصلاحاتی انجام نشود، ما شاهد بازاری پایدار، روند مثبت و اثرگذار بر اقتصاد نخواهیم بود. اگر هم گاهی رشد مثبتی دیده شود، ریشه در مسائل اقتصادی ندارد بلکه بیشتر ناشی از ناکارآمدی ساختارها و شرایط تورمی است.
برخی معتقدند که مثلا اگر تا پایان سال ۲۰۲۵ حملهای صورت نگیرد، شرایط کمی بهتر میشود، اما واقعیت این است که آینده بورس و اقتصاد وابسته به آینده سیاسی است. بازار سرمایه شاخهای از علم اقتصاد است که بر تامین مالی شرکتها تمرکز دارد. وقتی حال و روز شرکتها و بانکهای اقتصادی خوب نباشد، طبیعی است که بازار سرمایه هم رشدی نداشته باشد. بنابراین به نظر نمیرسد تا زمانی که ثبات سیاسی ایجاد نشود، چشمانداز مثبتی برای بورس وجود داشته باشد.
در خصوص خودروسازها هم باید گفت این صنعت علاوه بر تاثیرپذیری از مشکلات سیاسی و اقتصادی، خودش با بحرانهای جدی مواجه است. بزرگترین مشکل صنعت خودروسازی، قیمتگذاری دستوری است. این سیاست باعث شده نه مصرفکننده منتفع شود، نه تولیدکننده و نه سهامدار. تنها دلالها سود میبرند؛ چون خودرو را با قیمت دستوری پایین میخرند و با قیمت بالا در بازار آزاد میفروشند.
دومین مشکل، ناکارآمدی مدیریتی است. مدیریت خودروسازها به شدت سیاسی و دولتی است و سازمانهای نظارتی هم کنترل جدی بر عملکرد مدیران ندارند. در نتیجه مدیران تنها خودشان منتفع میشوند و کارایی لازم را ندارند.
بازار سرمایه هم بر اساس سودآوری آینده شرکتها ارزشگذاری میکند. وقتی چشمانداز صنعت خودروسازی به دلیل بیکفایتی مدیریتی و قیمتگذاری دستوری مثبت نباشد، طبیعی است که سهام این شرکتها هم رشد نکند. به نظر نمیرسد این مشکلات به زودی حل شوند.
کارشناس بازار سرمایه
۲۱۲۱۲
