به گفته رهبر زمان صدور پروانه گاهی تا دو سال زمان میبرد و مجموع این مسائل سبب شده است که شهرداری خواسته یا ناخواسته در افزایش قیمت مسکن تأثیرگذار باشد. او تأکید میکند که میزان عوارض تراکم و مساحت مجاز بستگی به محل و منطقه ساختوساز دارد؛ با این حال دست شهرداری برای گرفتن هر میزان عوارضی باز است و نظارت آنچنانی و خاصی از نظر قانونی بر آنها حاکم نیست.
وام کلان شهرداریها از بانکها
سهم بالای هزینههای شهرداری در قیمت تمامشده مسکن در شرایطی است که شهرداریها بخش درخورتوجهی از درآمد خود را صرف پرسنل خود میکنند و با بهرهوری پایین اداره میشوند.
از ابتدای امسال هزینههای صدور پروانه ساختمانی به میزان چشمگیری افزایش یافته است. تا حدی که در همان ماههای ابتدایی سال این جهش قیمتی در مقایسه با سال گذشته حدود سه برابر تخمین زده شد؛ اما چند ماه بعد وزیر راه و شهرسازی این افزایش هزینه را سه تا چهار برابر خواند و حتی آن را عامل افزایش قیمت واحدهای مسکونی معرفی کرد. مهرداد بذرپاش همچنین از فرمانداران و اعضای شورای اسلامی شهرها خواست نظارت بیشتری بر مصوبات شهرداریها داشته باشند.
در همان شش ماه ابتدایی سال که ماجرای عوارض کلان شهرداریها داغ بود، قرارگرفتن نام شهرداری چند شهر در فهرست دریافتکنندگان تسهیلات کلان بانکی نیز خبرساز شد. گزارش بهار ۱۴۰۲ بانک مرکزی حاکی از آن بود که ۱۸ شهرداری شامل شهرهایی مانند اصفهان، مشهد، اهواز و شیراز، در همان سهماهه ابتدایی سال مجموعا بیش از سه هزار میلیارد تومان وام دریافت کردهاند.
گزارش سهماهه دوم هم چندان متفاوت نبود. براساس این گزارش، در سهماهه دوم امسال، شهرداریهای ۱۱ شهر در مجموع بیش از دو هزار میلیارد تومان وام بانکی دریافت کرده بودند که در میان آنها شهرداری شیراز و یزد در صدر بیشترین وام دریافتی قرار گرفته بودند. این در حالی بود که ۱۵ بهمن سال ۱۴۰۱ نیز ایسنا گزارش داده بود که معاون مالی شهرداری تهران با بیان اینکه «نمیتوانیم رقم نهایی و دقیق میزان بدهی شهرداری را اعلام کنیم»، گفته بود که بانکها مدعی بدهی۶۰ هزار میلیاردتومانی و پیمانکاران هم مدعی هشت هزار میلیارد تومان بدهی هستند.
این ارقام بزرگ تسهیلات شهرداریها در حالی مطرح شد که همزمان بودجه شهرداری افزایش درخورتوجه داشته و بودجه مصوب شهرداری تهران در سال ۱۴۰۲ در مقایسه با بودجه مصوب سال ۱۴۰۱ رشد ۵۱ درصدی را تجربه کرده است. بنابراین واضح است که شهرداریها در تراز درآمد و مصرف بهشدت دچار مشکل شدهاند. یکی از دلایلی که برای این ناترازی مطرح میشود، تعداد زیاد نیروهای مازادشان است، تا جایی که برای مثال سال ۹۷ معاون منابع انسانی شهرداری تهران تعداد نیروهای مازاد شهرداری تهران را بیش از ۱۰ هزار نفر اعلام کرده بود.
کسب درآمد شهرداری از شهرفروشی
به باور منصوری این موضوع هم خوب و هم بد بود، خوب از این نظر که واقعگرا بود و بد از این نظر که نیمهکاره ماند و تکلیفی که قانون بیان کرده بود، هرگز عملی نشد و نهایتا به فسادی مبدل شد که عوارض آن روی گرانی کالایی مثل مسکن تأثیر گذاشته است.
استاد دانشگاه تهران میگوید: «در ادامه قانونی که شهرداریها را خودکفا کرد، آمده که طی چند ماه باید لایحهای ارائه شود تا نحوه خودکفایی را به خوبی و شفاف توضیح دهد اما از دهه ۶۰ تا امروز هنوز لایحه مؤثری آورده نشده است و در لوایحی که ارائه شده، بیشتر نحوه هزینهکرد توضیح داده میشود تا سیاستگذاری کلان درآمد شهرداریها. بنابراین مسئله مالی مدیریت شهری لازم است از دو بعد اصلی مورد توجه قرار گیرد یکی نسبت هزینه جاری شهرداری با جمعیت و اندازه شهر و کیفیت خدمات و دوم نحوه تأمین درآمد شهرداری. البته بعد سومی هم هست که شامل نحوه بودجهنویسی و سیاستگذاریها در این حوزه است».
منصوری معتقد است که درحالحاضر برای بررسی هزینه جاری شهرداری نسبت به کیفیت خدمات و اندازه یا جمعیت شهر هیچ استاندارد و معیار قانونی در کشور وجود ندارد و در جایی مثل تهران ظاهر بودجه این است که ۸۰ درصد ولی درواقع بیش از ۸۰ درصد بودجه صرف پرسنل شهرداری میشود و خدماتی که داده میشود، نازل است. هر کجا هم به لحاظ سیاسی ضرورت ببینند که پروژهای را اجرا کنند یا از داراییهای شهرداری تهاتر میکنند یا با یک عملیات غیرمتعارف پولی و بانکی بهطور غیرمستقیم دست به چاپ پول میزنند.
۲۳۳۰۲
