به گزارش برگزیده، سیدعباس عراقچی، وزیر خارجه امروز یکشنبه ۱۹ بهمن ماه در پنل تخصصی «کنگره سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران» که با حضور کمال خرازی و علی اکبر صالحی از وزرای خارجه پیشین برگزار شد، در پاسخ به این پرسش که چه چشماندازی را در این درگیری نظام بینالملل برای کشورمان میبینید و تصور میکنید با چه اقدامی باید از این بزنگاه عبور کنیم؟ گفت: ما با یک پدیده جدید مواجه شدهایم که همه اصول و قواعد بینالملل و حقوق بینالملل را دگرگون کرده است. آن پدیده چیست؟ همان نظریهای است که رئیسجمهور آمریکا در بدو شروع به کار خود مطرح کرد؛ اینکه من بر اساس نظریه «صلح از طریق زور» عمل خواهم کرد.
آمریکا به دنبال اجرای «صلح از طریق زور» است اما نه صلحی عادلانه
بر اساس روایت ایرنا وی با اشاره به اینکه این نظریه جدیدی نیست و پیش از این نیز در روابط بینالملل وجود داشته است اما مدتها کنار گذاشته شده بود، گفت: نزدیک به هشتاد سال است که کشورها تلاش میکنند نظم بینالملل را مبتنی بر قانون بنا کنند؛ نهادهای بینالمللی، سازمانهای بینالمللی، حقوق بینالملل و هنجارهای بینالمللی در همین راستا شکل گرفتهاند. اما اکنون با قدرتی مواجه شدهایم که میگوید همه چیز بر اساس زور است؛ صلح از طریق زور. حال، چه صلحی؟ صلحی که من میخواهم، نه صلحی که عادلانه باشد برای دیگر کشورها. وقتی میگوید صلح از طریق زور، یعنی آنچه را که میخواهم، از طریق زور به آن میرسم.
رئیس دستگاه دیپلماسی ادامه داد: این رویکرد را نیز بهصورت عریان اجرا میکند؛ هرجا که بخواهد حمله میکند، هر رئیسجمهور کشوری را که بخواهد میرباید، به او میگوید باید این کار را بکنی، به دیگری میگوید باید آن جزیره را به من بدهی، به دیگری میگوید باید نام آن منطقه را عوض کنی. البته سیاست آمریکا همواره همین بوده است؛ رسیدن به مقاصد خود از طریق زور. اما تا پیش از این، همواره تلاش میشد پوششی از حقوق بینالملل و قوانین بینالمللی برای آن فراهم شود و بهنوعی توجیهی برای اقدامات خود پیدا کنند.
عراقچی خاطرنشان کرد: سابق بر این، آمریکا هرجا میخواست حمله کند، ابتدا به شورای امنیت میرفت و قطعنامهای، کم یا زیاد، اخذ میکرد که بهنحوی مجوزی برای اقدامش باشد، یا ائتلافی بینالمللی تشکیل میداد تا به اقدام خود مشروعیت بدهد؛ مانند حمله به عراق که ائتلافی متشکل از حدود چهلوشش یا چهلوهفت کشور تشکیل داد تا نشان دهد اقدامش یک اقدام مشروع بینالمللی است. اما رئیسجمهور جدید آمریکا همه اینها را کنار گذاشته و حتی آنها را به تمسخر میگیرد و میگوید این بازیها دیگر وجود ندارد؛ ما قوی هستیم، زور داریم و آنچه میخواهیم باید محقق شود.
چارهای جز قوی شدن وجود ندارد؛ اگر ضعیف باشید، پایمال خواهید شد
وزیر خارجه با اشاره به اینکه این وضعیت یعنی در حقیقت بازگشت به قانون جنگل؛ که هرکس قویتر است، اراده خود را بر دیگران تحمیل میکند، خاطرنشان کرد: در قانون جنگل طبیعی است که ضعیفها پایمال میشوند و قویها باقی میمانند. بنابراین، چارهای جز قوی شدن وجود ندارد؛ اگر ضعیف باشید، پایمال خواهید شد. این اصل اول قانون جنگل و همان اصل «صلح از طریق زور» است؛ اگر زور نداشته باشید، صلح مورد نظر خود را به شما تحمیل میکنند.
عراقچی افزود: از این رو، قوی شدن برای ما یک اجبار است و یکی از رموز قوی شدن نیز قدرت مقاومت است؛ اینکه بتوان در برابر فشارها ایستادگی کرد. اگر ناوگان خود را اطراف شما مستقر کردند و شما بلافاصله گفتید بسیار خوب، چه میخواهید تا بدهم، یعنی کار تمام است و بعد هم معلوم نیست این عقبنشینی تا کجا ادامه پیدا کند.
ترسیدن در این شرایط، سمی مهلک است
وی ادامه داد: این همان بازگشت به سیاستهای استعماری قدیم است. اما اگر بتوانید بایستید، از مواضع خود کوتاه نیایید و نترسید ـ و منظور از نترسیدن انجام کارهای غیرخردمندانه نیست ـ حتماً تدبیر لازم است، حتماً خرد لازم است و دیپلماسی نیز قطعاً لازم است؛ دیپلماسی هوشمندانه در این شرایط ضرورت دارد و ما انشاءالله از همه اینها استفاده خواهیم کرد. اما ترسیدن در این شرایط، به نظر من، سمی مهلک است. اگر بترسید و کوتاه بیایید، آنگونه که برخی تنازل را توصیه میکنند، این تنازل پایانی نخواهد داشت.
اگر یک قدم عقبنشینی کنید، دیگر معلوم نیست این عقبنشینی تا کجا ادامه خواهد یافت
عراقچی خاطرنشان کرد: لذا اگر از من بپرسید بزرگترین چالش امروز ما چیست، پاسخ من چالش «ایستادگی» است. این ایستادگی هم بر عهده نیروهای مسلح است، هم بر عهده دولت و توانمندی آن دسته از نهادها و مجموعههایی که مسئول تأمین توان اقتصادی کشور و معیشت مردم هستند، و هم بر عهده دیپلماسی است؛ دیپلماسی که بتواند پرچم جمهوری اسلامی را در سراسر جهان برافراشته نگه دارد، از مواضع کشور دفاع کند و بر حقوق مردم ایران بایستد. اگر یک قدم عقبنشینی صورت گیرد، دیگر معلوم نیست این عقبنشینی تا کجا ادامه خواهد یافت. این، به نظر من، بزرگترین چالش پیش روی ماست و معتقدم با هدایت بسیار مدبرانه مقام معظم رهبری، با تلاش دولت و جناب آقای پزشکیان که شخصاً به این رویکرد معتقد است و بر آن ایستادگی دارد، و با انجام وظایف خود در وزارت امور خارجه، بسیار امیدوار و مطمئن هستم که این دوران را نیز با قدرت پشت سر خواهیم گذاشت.
به گزارش ایرنا، کنگره ملی سیاست خارجی و تاریخ روابط خارجی، صبح امروز در مرکز مطالعات سیاسی و بینالمللی وزرات امور خارجه آغاز شد. در طول این نشست دو روزه دیپلماتها و اساتید دانشگاه به بررسی تاریخ روابط ایران با کشورها و نظام بینالملل میپردازند. در این نشست کمال خرازی رئیس شورای راهبردی روابط خارجی، علی اکبر صالحی وزیر خارجه اسبق ایران و همچنین شماری از دیپلماتها و اساتید دانشگاهی حضور دارند.
در موضوع هستهای، در عرصه دیپلماسی چه کاری باید انجام میدادیم که انجام ندادیم؟
وزیر امور خارجه در پاسخ به این پرسش که علت دشمنی افراطی ایران با غرب و آمریکا چیست گفت: سؤال درست و اصلی این است که علت دشمنی افراطی آمریکا با ما چیست. این پرسش، پرسشی اساسی است و باید به آن پاسخ داده شود. شما مثال موضوع هستهای را مطرح کردید؛ در موضوع هستهای، ما در عرصه دیپلماسی چه کاری باید انجام میدادیم که انجام ندادیم؟ مگر مذاکره مستقیم نکردیم؟ دو سال و نیم مذاکرات مستقیم با آنها انجام دادیم؛ شب و روز مذاکره داشتیم. در دو سه مورد، مذاکرات مستقیم با خود آمریکاییها تا صبح طول کشید. اینهمه گفتوگو، اینهمه تلاش صورت گرفت و در نهایت به توافقی به نام برجام رسیدیم. تمام دنیا جشن گرفت و ما اجرای توافق را آغاز کردیم، اما آمریکا از آن خارج شد. آیا این تقصیر ما بود؟
طرف مقابل در میانه مذاکرات به ما حمله کرد
وی ادامه داد: امسال نیز، علیرغم همه مسائلی که پیش آمد، وارد مذاکره شدیم. در میانه مذاکرات به ما حمله کردند. آیا این تقصیر ما بود؟ آیا تقصیر مذاکره غیرمستقیم بود و باید مذاکره مستقیم انجام میدادیم؟ علت دشمنی افراطی آمریکا چیست؟ پاسخ همان است که در صحبتهایم توضیح دادم: آمریکا نمیتواند تحمل کند کشوری در برابر او بایستد و از حق خود دفاع کند. میخواهند هر کاری که میخواهند انجام دهند و هر فشاری که میخواهند وارد کنند تا آن کشور از موضع خود عقبنشینی کند.
مشخص نیست مذاکرات به کجا خواهد انجامید
رئیس دستگاه دیپلماسی با طرح این سوال که در طول یک سال گذشته، چه اقدامی علیه ما انجام ندادند؟ افزود: سیاست فشار حداکثری، تحریمهای متعدد و پیدرپی، جنگهای مختلف، و اخیراً نیز بحث عملیاتهای شبهکودتایی که بهطور کامل از بیرون هدایت میشد. به نظر من، باید این واقعیتها را دقیق دید. با وجود همه این اقدامات، به نتیجه نرسیدند و در همه آنها شکست خوردند. در نهایت مجبور شدند دوباره به میز مذاکره بازگردند؛ البته اینکه این مذاکرات به کجا خواهد انجامید، هنوز روشن نیست.
به آمریکا اعتماد نداریم/ احتمال فریبکاری دوباره واشنگتن وجود دارد
عراقچی با اشاره به اینکه ما به آنها اعتماد نداریم و احتمال فریب و فریبکاری را حتماً میدهیم، گفت: در همه جلسات نیز تأکید کردهام که ممکن است فریب در کار باشد و کسی نباید فریب بخورد. هر دستگاهی باید کار خود را انجام دهد؛ چه نیروهای مسلح، چه دولت و چه سایر بخشها، باید وظایف خود را مستقل از این مذاکرات پیش ببرند. ما کار خود را انجام میدهیم؛ یا به نتیجه میرسد یا نمیرسد. کشور باید بدون اتکا به مذاکرات و توافقات اداره شود که اداره میشود.
بلند شدن صداهای متعارض از داخل به نفع سیاست خارجی نیست
وزیر خارجه خاطرنشان کرد: سیاست خارجی موفق، نیازمند اجماع در داخل کشور است. یکی از وظایف وزارت امور خارجه این است که در کنار پیشبرد دیپلماسی در عرصه خارجی، از داخل کشور نیز غفلت نکند. باید توجیهگری مستمر وجود داشته باشد. مجلس یکی از ارکان کشور است و باید در جریان قرار گیرد. رسانهها، جناحها و جریانهای مختلف سیاسی نیز ارکان مهمی هستند. اگر بتوانیم در داخل کشور صدای واحدی ایجاد کنیم، سیاست خارجی با قدرت و موفقیت بیشتری پیش خواهد رفت؛ اما اگر از داخل کشور صداهای متعددی و متعارض تولید شود، طبیعتاً سیاست خارجی موفق نخواهد بود.
سیاست خارجی موفق نیازمند صدای واحد ملی است
عراقچی ادامه داد: در ایجاد صدای واحد ملی، بخشی از مسئولیت بر عهده ماست؛ اینکه توضیح دهیم، دلایل را بیان کنیم و پاسخ دغدغهها را بدهیم. افرادی هستند که دغدغه دارند و دغدغههایشان نیز ملی و درست است؛ باید به این دغدغهها پاسخ داده شود و نگرانیهایشان برطرف گردد. در عین حال، افرادی هم هستند که اغراض سیاسی دارند. درباره این گروه، یا باید تلاش کرد توجیه شوند، یا باید آنها را تحمل کرد، یا دستکم با آنها گفتوگو کرد.
رئیس دستگاه دیپلماسی در پایان گفت: سیاست خارجی موفق نیازمند صدای واحد ملی است. ما در وزارت امور خارجه، در این مدت، تمام تلاش خود را به کار گرفتهایم تا با گفتوگو، توضیح و تبیین، در داخل کشور اجماع ایجاد کنیم. کسانی که با صداقت و دغدغه ملی وارد شدند، تا امروز با ما همراه شدهاند. کسانی هم که انگیزههای صرفاً سیاسی دارند، کاری از دست ما در قبال آنها برنمیآید و ناچار باید با صبر و تحمل با این وضعیت مواجه شد.
۳۱۵
