به گزارش برگزیده، «جان مرشایمر» که استاد علوم سیاسی در دانشگاه شیکاگو است و از تئوریسینهای مطرح جهان به شمار میرود، در گفتوگو با «دنیل دِیویس» افسر بازنشسته ارتش و تحلیلگر سیاست خارجی آمریکا در پادکست «دیپ دایو/Deep Dive» گفت: وقتی صحبت از ایران در میان باشد، نخستین موضوعی که باید بدانید این است که اسرائیلیها و لابی اسرائیل در آمریکا، اساسا «مالک» ترامپ هستند و هر کاری که بخواهند انجام دهند، ترامپ باید همراهی بکند. اما در عین حال، روش اصلی کار و عملکردی ترامپ این است که خشونتآمیز و تهدیدآمیز حرف بزند و به اصطلاح هارت و پورت کند و به طور همزمان یک ترکه کوچک هم بهدست بگیرد.
بنا بر گزارش ایرنا، وی افزود: او زیاد از قدرت نظامی استفاده میکند اما این (استفاده) فاقد تاثیر واقعی است. و اینکه او عامدانه از کشاندن ما (آمریکا) به جنگ بیپایانی دیگر اجتناب میکند. اگر به عقب و زمانی که در ژوئن ۲۰۲۵ به ایران حمله کردیم، نگاه بیندازیم، اساسا همان «یک دفعه» بود. یک روز حمله و سپس اعلام کردیم که به یک پیروزی قاطعانه دست یافتیم و گفتیم که این پایان ماجراست.
مرشایمر اضافه کرد: بنابراین، آنچه میبینید این است که ترامپ تمایل دارد تا علیه ایران از قدرت نظامی استفاده کند اما خیلی محتاط است که پایش به جنگ باز نشود. این مسئله را در تمام موارد دیگر مشاهده میکنید. به نیجریه اشاره شد؛ او با لحنی خشونتآمیز درباره نیجریه صحبت کرد اما در نهایت کار خاصی انجام نداد فقط چند تا موشک به یک منطقه شلیک کرد. حالا درباره ایران در پیامی مینویسد که اگر آنها معترضان را بکشند، به آنها ضربه میکنیم؛ آیا قصد دارد که ما را درگیر جنگی جدی بکند؟ نه. شاید چند تایی موشک به سمت آنها پرتاب کند اما نه چیزی بیشتر.
استاد دانشگاه شیکاگو تاکید کرد: بنابراین، فکر میکنم که او مجبور است تا بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل را آرام کند. او باید به نتانیاهو و حامیانش، آنچه که میخواهند بشنوند را بگوید چون همانطور که گفتم، آنها «مالک» او هستند. ترامپ رئیس جمهور «اول آمریکا» نیست بلکه «اولاسرائیل» اولویتش است. اما در عین حال، نمیخواهد که ما را به جنگی بزرگ بکشاند. بنابراین، این حرفها به شکلی قابل توجه «توخالی» هستند.
وی در واکنش به اینکه «شاید بتوان اینطور استدلال کرد که او در تقلاست تا نتانیاهو را آرام بکند. او میتواند افکار عمومی آمریکا و قطعا برخی حامیانش در «ماگا» را با هارت و پورت کردن و سپس کاری مشابه نیجریه انجام دادن، راضی بکند اما درباره نتانیاهو این رویکرد جواب میدهد؟» گفت: نه. شکی در این نیست. نتانیاهو برای رها کردن سگها (استفاده حداکثری آمریکا از قوای نظامی) علیه ایران، خود را به آب و آتش میزند. بعد از ملاقات اخیرشان هم ترامپ گفت که نه تنها نگران بازسازی توانمندیهای هستهای ایران است بلکه حالا میگوید که ایران نمیتواند توانمندیهای موشکی بالستیک خود را بازسازی کند یا تعداد آن را افزایش دهد. و امروز بار دیگر میگوید که اگر حکومت ایران به معترضان تیراندازی بکند، علیه آنها از زور استفاده خواهد کرد. بنابراین، به اصطلاح زیادهخواهی و افزایش فشار است. در حال حاضر، او سه معیار برای حمله احتمالی به ایران تعیین کرده است.
مرشایمر در واکنش به اینکه از منظر روابط بینالملل، آیا ترامپ هیچ اختیار و قدرتی برای چنین اقدامی دارد؟، گفت: نه. اما ترامپ به قوانین یا هنجارهای بینالمللی توجهی نمیکند بلکه فقط کاری را انجام میدهد که فکر میکند درست است. به یاد بیاورید که در کارائیب او به ارتش آمریکا دستور داد تا به کشتیها حمله کنند؛ کشتیهایی که حتی نمیدانیم چه کسانی در آنها بودند و چه کاری میکردند و فقط هدف کشتن بود و ظاهرا ما(آمریکا) بیش از یکصد نفر را آنجا کشته است که به نظر من نقض قوانین بینالمللی است.
مجری این پادکست در ادامه با ارجاع به مذاکرات پیش از جنگ ۱۲ روزه بین ایران و اسرائیل میگوید که «او(ترامپ) همین اخیرا مدعی شد که ایران باید توافق کند. آنها آخرین بار به چنین توافقی دست نیافتند و شاید حالا هم اتفاق نیفتد. آنها(تیم ترامپ) ۱۶ ژوئن اعلام کردند که در حال مذاکره با ایران بر سر برنامه هستهای هستند و ترامپ ۲۱ ژوئن گفت که به آنها نهایتا دو هفته برای توافق فرصت میدهد اما اینطور نبود و برنامهها برای حمله در جریان بود و حدودا یک روز و نیم بعد، آمریکا حمله کرد. به نظر میرسید که با حسن نیت در حال مذاکره با ایران هستیم و ترامپ حین مذاکرات حرف از دو هفته زد و سپس بهیکباره بمباران اتفاق افتاد.»
مرشایمر در پاسخ به این پرسش که «این اقدام چه تاثیری بر اعتبار ما میگذارد» و در واکنش به اینکه ترامپ حالا هم میگوید خواستار مذاکره ایران است، تاکید کرد: او با این کار نشانهای خیلی آشکار به تمام دشمنان ما(آمریکا) داد و آن هم این است که شما نمیتوانید به آمریکا اعتماد کنید. روسها به این نتیجه رسیدهاند، ایرانیها هم متوجه شدهاند. کرهشمالی و چین هم میدانند. شما نمیتوانید به هیچکدام از حرفهایی که آمریکا میزند، اعتماد کنید.
وی با ارجاع به حمله اسرائیل با چراغ سبز واشنگتن به مقر مذاکرهکنندگان حماس در دوحه در نهم سپتامبر ۲۰۲۵ و خروج واشنگتن از توافق هستهای با ایران(برجام) در سال ۲۰۱۸، تصریح کرد: شما نمیتوانید به هیچکدام از حرفهای روسای جمهور آمریکا اعتماد کنید. این درباره جو بایدن هم صدق میکند.
مرشایمر در پاسخ به این سوال که آیا این به معنای واقعی آن چیزی است که دولت ترامپ آن را «نمایش صلح از طریق قدرت» میخواند یا صرفا تضعیف صلح است؟، تاکید کرد: تصور نمی کنم که این اقدامات(نظامی) بازدارندگی ما را به هیچ شکل معناداری احیا کند. این عملیاتها عمدتا یا به هیچعنوان موفقیتآمیز نبودند یا در بهترین حالت یک «خراش ساده» ایجاد کردند. به ونزوئلا نگاه کنید. ما از آگوست ۲۰۲۵ ناوگان جنگی عظیمی در کارائیب مستقر کردیم اما به هیچ شکل معناداری از قوای نظامی استفاده نکردیم. کاملا روشن است که ترامپ بهدنبال تغییر رژیم در ونزوئلاست و یکی از دلایل اصلی استقرار آن همه ناو جنگی در کارائیب تغییر رژیم در ونزوئلا بود.
وی افزود: در رابطه با ایران، به اعتقادم یکی از بزرگترین استفادهها از قوای نظامی بود. یک حمله یکروزه رخ داد و ترامپ اعلام پیروزی(!) کرد اما همین حالا ما درباره حمله دوباره به ایران صحبت میکنیم چون ظاهرا به پیروزی دست نیافتیم (با خنده). و ایرانیان در موضعی هستند که میتوانند توانمندی هستهایشان را بازسازی کنند، موشکهای بالستیک از دسترفته خودشان را بازسازی یا جایگزین کنند. بنابراین مشخص نیست که ما علیه ایران بازدارندگی معناداری ایجاد کرده باشیم.
مجری: «نه تنها بازدارندگی ایجاد نشد بلکه نتیجه معکوس داد. همانطور که مسعود پزشکیان، رئیس جمهوری ایران اخیرا گفت، آنها خودشان را در جنگی تمامعیار با تمام غرب میبینند» و در نتیجه در حال تقویت توانمندیهای ناوگان موشکی و توانمندیهای پدافندیشان هستند و اعلام کردهاند که آنچه در ماه ژوئن از دست داده را حتی فراتر از آن، بازسازی کردهاند که خبر خوبی برای اسرائیل نیست. با توجه به پراکندگی تاسیسات موشکی ایران در سراسر این کشور، اگر تلاش برای حمله جدیدی انجام شود، احتمالا پیامد به مراتب وخیمتری خواهد داشت.»
مرشایمر خاطرنشان کرد: بیایید درباره اقداماتی که ترامپ در قبال چین، روسیه و منطقه خاورمیانه از حیث احیای بازدارندگی آمریکا صورت داده است، صحبت کنیم. وقتی ترامپ به کاخ سفید بازگشت، تصمیم گرفت که با چین سخگیرانه و با پرخاش رفتار کند و با اعمال تعرفههای خیلی بالا علیه پکن کارش را شروع کرد اما مجبور به عقبنشینی شد. او در تظاهر به سختگیری و تهدید کردن چین، ناتوان بوده است. چینیها در سال ۲۰۲۵ مچ او را خواباندند. درباره روسها هم مدعی شد که به محض ورود به کاخ سفید، به جنگ اوکراین و روسیه پایان خواهد داد. آیا این اتفاق افتاد؟ نه. ما هماکنون در طرف بازنده قرار داریم. آن هم به هیچ طریق معناداری بازدارندگی آمریکا را بهبود نبخشید. درباره خاورمیانه هم همانطور که گفتم، نتانیاهو و اسرائیلیها «مالک» ترامپ هستند. ترامپ درباره این (ادعا) که در غزه صلح ایجاد کرده است، هیچ فضایی برای مانور ندارد؛ مضحک است. هیچ آتشبسی وجود ندارد دست کم از طرف اسرائیلیها اینطور نیست.
وی افزود: در رابطه با ایران هم، ما مسئله ایران را حل نکردهایم بلکه دوباره درباره (حمله) صحبت میکنیم. پس، ترامپ در جبهه سیاست خارجی از چه لحاظ موفق بوده است؟ راستی، او روابط با هند را هم خراب کرد. بنابراین اگر به کارنامه سیاست خارجی ترامپ در ۲۰۲۵ نگاه کنید، به هیچ وجه تحسینبرانگیز نبوده است.
۳۱۵
