به گزارش خبرگزاری برگزیده، ایرنا نوشت: کپیبرداری از کتاب یکی از مهمترین مسائل نشر است، تا جایی که گروههایی شکل گرفته است تا کتابهای پرفروش ناشران را شناسایی و از آنها کپیبرداری کنند. این گروه به این دلیل که هزینههای انتشار کتاب از جمله ترجمه، ویراستاری، حروفچینی، صفحهبندی و هزینههای جاری دفترِ نشر را پرداخت نمیکنند، میتوانند کتاب را با درصد تخفیف بالا نسبت به ناشر اصلی بفروشند. همچنین قیمتی چند برابر قیمت کتاب اصلی برای این کالا در نظر میگیرند تا پس از تخفیفهایی که گاه تا ۸۰ درصد هم میرسد، بتوانند سود کنند.
مظاهر بابایی معاون کتاب و فرهنگ خانه کتاب و ادبیات ایران روز یکشنبه در گفتوگو با خبرنگار کتاب ایرنا درباره تاسیس و راهاندازی دو «سامانه مشابهتیاب» و «سامانه قیمتگذاری کتاب» توضیح داد. این سامانهها اگر به درستی بتوانند برای آنچه طراحی شدند، فعالیت کنند، ممکن است بخشی از مشکلات نشر را سامان بدهند.
«سامانه مشابهتیاب» میتواند اقبال و فروش کتاب را بررسی کند
طراحی و برنامهریزی برای «سامانه مشابهتیاب» که یکی از نیازهای قدیمی نشر ایران است، به کجا رسید؟
یکی از دغدغههایی که در حوزه نشر وجود داد، کتابهایی است که مشابه و کپیبرداری شده از دیگر ناشران هستند، لازم بود با توجه به اینکه موضوع انتشار کتابهای کپی بیش از گذشته شده است و همچنین به این دلیل که باید نظارتهایی برای انتشار کتاب اتفاق بیفتد، پیشنهاد دادیم تا «سامانه مشابهتیاب»، داشته باشیم.
اگر کتابی در سامانه مشابهتیاب به استاندارد لازم برسد، مجوز آن صادر و بعد به اداراه کتاب فرستاده میشود و کتاب میتواند منتشر شود
«سامانه مشابهتیاب» چند کار را انجام میدهد، نخست اینکه مولف و مترجم در سامانه عنوان کتاب را مینویسد و سامانه اعلام میکند که تا آن روز آیا کتابی با آن عنوان منتشر شده است یا نه. اگر منتشر شده باشد بررسی میکند که کدام ناشرها این کار را انجام دادهاند. هدف این است تا ترجمهها هم ساماندهی شوند. این سامانه میتواند اقبال و فروش کتاب را بررسی کند تا مترجم درباره نیاز بازار آگاه شود و از ترجمه آثار تکراری پرهیز کند.
همچنین کل محتوای کتاب باید در سامانه بارگزاری شود، در نتیجه با محتواهای موجود در کشور مطابقت داده و همانندیابی میشوند. در حوزه ترجمه احتمالِ وجود مشابهتها بیشتر از حوزه تالیف است، اما در آنجا شرایط با کتابهای تالیفی متفاوت است؛ همچنین کتابهای آموزشی همواره مشابهتهایی را دارند. این سامانه کمک میکند تا بتوانیم مساله کپیِ کتاب را مدیریت کنیم. اگر کتابی در سامانه مشابهتیاب به استاندارد لازم در ترجمه و تالیف برسد، مجوز و گواهی آن صادر و بعد به اداره کتاب فرستاده میشود و کتاب میتواند منتشر شود.
یعنی اگر یک کتاب را ۲ نفر با ادبیاتهای مختلف ترجمه کرده باشند، امکان دریافت مجوز وجود دارد، اما اجازه انتشار کتابِ کپی وجود ندارد؟
ترجمه از کتاب ممکن است با کلمات مختلف نوشته شود، ما نباید مانع این روند شویم تا کتاب توسط مترجمان مختلف ترجمه و منتشر شود، این سامانه در نظر دارد کاری کند تا از یک ترجمه فقط یک ناشر بتواند استفاده و کتاب را منتشر کند و کپیهای آن توسط ناشرهای مختلف منتشر نشود.
این سامانه از چه زمانی فعالیت خود را آغاز میکند؟
سامانه در مرحله تست است و اقدامات بعدی آن را انجام میدهیم، در تستهای اولیه، از نظر فنی دچار مشکل نشده است. تلاش میکنیم تا در سیوهفتمین نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران این سامانه در دسترس باشد. در روزهای گذشته به دلیل قطعی اینترنت، مشکلاتی شکل گرفت و موجب شد کار به کندی پیش برود. اطلاعات گسترده و فراوان است.
«سامانه قیمتگذاری کتاب» باعث میشود کتاب قیمت ثابت داشته باشد
«سامانه قیمتگذاری کتاب» دومین سامانهای است که این روزها درباره آن صحبت میشود. در این سامانه کدام مواد اولیه هستند که برای تعیین قیمت کتاب در نظر گرفته شدهاند؟
«سامانه قیمتگذاری کتاب» برای تعیین نرخ مرجع کتاب است. میدانیم ناشر، کتاب را قیمتگذاری میکند، با توجه به اینکه ناشر بر اساس قیمت کاغذ و دیگر مواد اولیه برای کتاب، قیمتگذاری میکند و قیمت در جلد کتاب ثبت میشود، اگر همان ناشر بخواهد سال آینده برای کتاب قیمتگذاری کند، مسائلی وجود دارد که در تغییر قیمت باید اعمال شود. چنین روندی موجب میشود تا سرمایههایی که ناشران دارند، آسیب ببیند و هزینههایی که انجام شده است، نادیده گرفته شود. در نتیجه شاهد این هستیم که شمارگان کتابهایی که منتشر شده است در سالهای اخیر پایین میآید، زیرا در نشر ایران مسائلی مانند کاغذ مطرح است و کتابی که در سال ۱۴۰۳ با قیمت ۳۵۰ هزار تومان فروخته میشد در سال ۱۴۰۴ با قیمت ۴۵۰ هزار تومان فروخته میشود، زیرا همه اقدامات برای ناشر هزینهبر است.
اگر افزایش قیمتی برای کتاب لازم باشد، وزارت فرهنگ زمانهایی در سال را اعلام میکند که سامانه برای تغییر باز میشود
اگر ناشر همین فرآیند را در سامانه خانه کتاب و برای دریافت شابک ثبت کند، قیمتها میتواند به عنوان مرجع دیده شود. آنجا افراد میتوانند با استفاده از کیوآرکد(رمزینه پاسخ سریع QR-code) نرخ را ببینند و کل نسخهها این نرخ را داشته باشند، یعنی مخاطب، کتابفروش و همه افراد میتوانند آن را ببینند، کتاب میتواند زیر آن قیمت فروخته شود اما امکان فروش بالای آن قیمت وجود ندارد.
اگر افزایش قیمتی برای کتاب لازم باشد، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی زمانهایی در سال را اعلام میکند که سامانه برای تغییر باز میشود و قیمتها را بهروزرسانی میکنند و میبندند. این باعث میشود که از چندقیمتی شدن نسخه کتاب جلوگیری شود و کتاب یک قیمت ثابت داشته باشد.
این سامانه از چه زمانی فعالیت خود را شروع میکند؟
همه فرآیند این سامانه به خوبی پیش رفته و اقدامات فنی آن انجام شده است، اما نیاز داریم که با ناشران و اتحادیه ناشران و کتابفروشان جلسهای برگزار کنیم.
مکاتباتی با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی انجام و با ناشران همفکری خواهد شد تا نقاط قوت و ضعف سامانه بررسی شود و با در نظر گرفتن همه موارد، میتوانیم برای شروع سال جدید از این ظرفیت استفاده کنیم.
۵۹۲۴۳
