گزارش آماری از بازار نشر در مهرماه/ کتاب کودک قربانی گرانی

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری برگزیده های ایران، براساس اطلاعات خانه کتاب، در مهرماه سال جاری تعداد ۱۱ هزار و ۱۴۹ عنوان کتاب منتشر شده بود که در قیاس با مهرماه سال گذشته (۱۴۰۳) با ۱۴.۷ درصد رشد همراه بوده است.

 از این تعداد، هشت هزار و ۷۲۷ عنوان تألیف و دو هزار و ۴۲۲ عنوان ترجمه بوده است. در ماه گذشته کفه ترازوی ناشران تهرانی سنگین‌تر از ناشران دیگر استان‌ها بود؛ به‌طوری که شش هزار و ۶۳۶ عنوان کتاب در تهران و چهار هزار و ۵۱۳ عنوان کتاب در دیگر استان‌ها منتشر شده و در دسترس مخاطبان قرار گرفته است.

بررسی‌های آماری نشان می‌دهد که از مجموع عناوین منتشرشده در مهرماه سال جاری، تعداد هفت هزار و ۹۱۷ عنوان چاپ اول و سه هزار و ۲۳۲ عنوان تجدید چاپ بوده است، شمارگان کتاب نیز به ۹ میلیون و ۹۸۶ هزار و ۳۷۶ نسخه رسیده است که در قیاس با مهرماه سال گذشته (۱۴۰۳) تنها ۳ درصد افزایش داشته است.

قیمت کل آثار منتشرشده در ماه گذشته نیز به ۲۲ میلیارد و ۱۸ میلیون و ۹۲۱ هزار و ۴۰۰ ریال رسیده است که در قیاس با دوره مشابه سال گذشته ۱۸.۶ درصد رشد را ثبت کرده است. افزایش قیمت کتاب به این میزان در حالی است که کاغذ به‌عنوان اصلی‌ترین مواد اولیه چاپ کتاب، تنها از مردادماه تا مهرماه، بیش از ۳۰ درصد رشد داشته است.

به‌نظر می‌رسد ناشران با در نظر گرفتن شرایط اقتصادی و حفظ کتاب در سبد خانوار، تلاش دارند با در نظر گرفتن کمترین حاشیه سود، کتاب را به مخاطب عرضه کنند، اما این‌که چنین رویه‌ای با توجه به نوسانات قابل تأمل قیمت کاغذ زیر سایه عدم نظارت و ساماندهی بازار و فقدان برنامه مشخص از سوی وزارت ارشاد برای حل این مسئله، تا چه اندازه بتواند فرمول موفقی برای ماه‌های آینده باشد، خود پرسشی است که ناشران نیز پاسخ دقیقی برای آن ندارند.

 به ویژه آنکه میزان خرید کاغذ در دو ماه گذشته در قیاس با سال‌های یپیش در دوره مشابه کاهش یافته است. حمید نیکدل، رئیس اتحادیه فروشندگان کاغذ و مقوا، از کاهش میزان خرید خبر داد و به برگزیده های ایران گفت: این در حالی است که در زمینه عرضه کالا مشکلی وجود ندارد و بازار می‌تواند نیاز مشتری را تا چند ماه تأمین کند.

او علت این کم‌رونقی بازار را افزایش قیمت و انتظار مصرف‌کنندگان برای تعدیل قیمت‌ها دانست.

افزایش میانگین قیمت هر صفحه کتاب در حوزه کتاب کودک و نوجوان نیز مشابه ماه‌های گذشته قابل تأمل بوده و به بیش از ۳۳ درصد رسیده است. در این گروه؛ تعداد هزار و ۷۳۰ عنوان کتاب در مهرماه سال جاری منتشر شده که از این میزان، هزار و ۱۲۰ عنوان تألیف و ۶۱۰ عنوان ترجمه بوده است. شمارگان کل کتاب‌های کودک و نوجوان در این ماه به رقم دو میلیون و ۵۳۵ هزار و پنج نسخه رسیده است که در قیاس با دوره مشابه سال گذشته ۲۲.۳۱ درصد کاهش داشته است.

روند کاهش شمارگان در کنار افزایش قیمت کتاب کودک، امری است که فعالان این حوزه از ابتدای سال نسبت به آن هشدار داده و آن را «بی‌سابقه» توصیف کرده‌اند. کاهش شمارگان در سال‌های اخیر یکی از معضلات نشر ایران به شمار رفته است؛ موضوعی که هم ریشه در مسائل اقتصادی دارد و هم آن را می‌توان نتیجه بی‌برنامگی در حوزه فرهنگ دانست.

به گفته عبدالعظیم فریدون، مدیر انتشارات محراب قلم و از پیشکسوتان حوزه نشر کودک و نوجوان؛ در این‌باره به برگزیده های ایران گفت: این مسئله بدون چاره نیست و کلید آن در دست مدیریت فرهنگی کشور است. حداقل این است که کتابخانه‌های عمومی، مدارس و مساجد تجهیز و کتاب‌های مناسب در این مراکز عرضه شود تا اگر ما به‌خاطر شرایط اقتصادی کتاب نمی‌خوانیم، بچه‌های ما این فرصت را داشته باشند.

به گفته او؛ مراکز و نهادهای مختلفی در کشور متولی مسائل فرهنگی هستند؛ از ارشاد و آموزش عالی و آموزش و پرورش گرفته تا شهرداری، نهاد کتابخانه‌های عمومی، سازمان تبلیغات اسلامی و… که بودجه فرهنگی دریافت می‌کنند، این مراکز باید تبلیغاتی در جهت ارزش مطالعه و کتابخوانی داشته باشند و برنامه‌هایی برای افزایش ساعات مطالعه در نظر بگیرند که متأسفانه این هم صورت نمی‌گیرد.

/