ریحانه اسکندری: هالیوود هر ساله با فرش قرمز خیرهکننده، لبخند ستارهها و تندیسهای طلاییاش، میلیونها مخاطب در سراسر جهان را پای صفحهها و صحنهها مینشاند.
مراسم اسکار، فراتر از یک جشن سینمایی، نماد شکوه، تاریخ و نوآوری در صنعت فیلم است؛ جایی که استعدادهای جوان و کهنهکاران افسانهای در کنار هم رقابت میکنند و لحظاتی خلق میشود که تا سالها در ذهنها باقی میماند.
با معرفی نامزدهای اسکار نود و هشتم، رقابتهای امسال شکل رسمی به خود گرفت: دو فیلم «گناهکاران» و «یک نبرد پس از دیگری» به عنوان اصلیترین رقبای این دوره مطرح شدند، اما شگفتی بزرگ را فیلم نروژی «ارزش احساسی» با کسب چندین نامزدی رقم زد. در بخش بازیگری، حضور ستارههایی چون ال فانینگ و اینگا ایبسدوتر برای «ارزش احساسی»، وونمی موساکو برای «گناهکاران» و تیانا تیلور برای «یک نبرد پس از دیگری» توجهها را جلب کرد.
در بخش بهترین بازیگر مرد نقش اصلی، مایکل بی جردن برای «گناهکاران» در رقابت با لئوناردو دی کاپریو از «نبرد پشت نبرد»، تیموتی شالامه برای «مارتی معظم»، واگنر مورا برای «مامور مخفی» و ایتن هاوک برای «ماه آبی» قرار گرفتند. همچنین در بخش بهترین کارگردانی، رایان کوگلر برای «گناهکاران» با پل توماس اندرسون («نبرد پشت نبرد»)، کلویی ژائو («همنت»)، جاش سفدی («مارتی معظم») و یواخیم تریه («ارزش احساسی») رقابت میکند.
این مراسم امسال همچنین فرصتی برای مرور تاریخچه و نکات کمتر شناختهشده اسکار است؛ از سنگینی تندیسها گرفته تا رکوردهای کوتاهترین نقشها و دستاوردهای تاریخی زنان و رنگینپوستان در این مراسم، و حضور فارغالتحصیلان مدرسه فیلم لسآنجلس روی صحنه بزرگترین شب هالیوود. در ادامه با شش واقعیت جالب و خواندنی درباره اسکار آشنا میشویم و سی اولین مهم این فستیوال را مرور میکنیم که جذابیت و اهمیت این جشنواره جهانی را بهتر نشان میدهند.
اسکار، تندیس طلایی با داستانی متفاوت
تندیس طلایی اسکار، به اندازه هر ستاره هالیوودی شناخته شده است و از نخستین مراسم اسکار در سال ۱۹۲۹ همراه با هالیوود بوده است.
این تندیس نمادین، شوالیهای را نشان میدهد که شمشیری در دست دارد و بر روی یک حلقه فیلم با پنج پره ایستاده است. هر پره نمایانگر یکی از پنج شاخه اصلی آکادمی علوم و هنرهای سینمایی است: بازیگران، کارگردانان، تهیهکنندگان، تکنسینها و نویسندگان؛ و امروز این آکادمی ۱۹ شاخه مختلف دارد.
اما جالب است بدانید که تندیس مشهوری که همه آن را «اسکار» مینامند، در واقع نام رسمیاش «جایزه شایستگی آکادمی» بوده است. داستان لقب «اسکار» به زنی کتابدار برمیگردد که در دهه ۳۰ میلادی گفت تندیس شبیه عمویش، اسکار است و این نام به قدری محبوب شد که در سال ۱۹۳۹ به طور رسمی پذیرفته شد.
این تندیس، طراحی شده توسط سدریک گیبونز، طراح هنری استودیو امجیام که سابقه کار در فیلمهای کلاسیکی مانند «جادوگر شهر اوز» و «جولیس سزار» را دارد، در اصل از برنز با روکش طلای ۲۴ عیار ساخته شده است.
در دوران جنگ جهانی دوم که مواد اولیه کمیاب بود، تندیسها از گچ رنگشده تولید میشدند و در سال ۱۹۸۲ هسته آنها به آلیاژ بریتانیا (شبیه قلع) تغییر یافت. از سال ۲۰۱۶، هسته آن دوباره به برنز جامد بازگشت و با طلای ۲۴ عیار پوشانده شد.
قد این تندیس ۱۳.۵ اینچ (حدود ۳۴ سانتیمتر) و وزن آن ۸.۵ پوند (حدود ۳.۸ کیلوگرم) است؛ یعنی گرفتن آن تجربهای شبیه در دست گرفتن یک توپ بولینگ کوچک، اما بسیار درخشان و ارزشمند، محسوب میشود.
یکی از قوانین جالب اسکار این است که برندگان اجازه فروش تندیس طلایی خود را ندارند. از سال ۱۹۵۰، هر برنده و وارثانش موظف به امضای قراردادی هستند که تضمین میکند تندیس را بدون پیشنهاد بازگرداندن به آکادمی با مبلغ نمادین ۱ دلار هم نمیتوان فروخت.
این قانون تضمین میکند که تندیس همواره نمادی از افتخار و هنر باقی بماند و به کالایی تجاری تبدیل نشود.
نامزدی هفتدههای و تاریخساز
یکی دیگر از نکات جالب درباره جوایز اسکار به جان ویلیامز بر میگردد. آهنگساز افسانهای آثار «جنگ ستارگان» و «پارک ژوراسیک»، تنها فردی است که در هفت دهه متوالی نامزد اسکار شد و با ۵۴ نامزدی و ۵ جایزه، مسنترین نامزد تاریخ نیز محسوب میشود.
این واقعیت نشان میدهد که اسکار نه تنها به استعدادهای جدید، بلکه به بزرگان سینما و میراث طولانی آنها احترام میگذارد.
سخنرانی کوتاه، تاثیر بزرگ، اما چرا؟
در سال ۱۹۴۳، گریر گارسون با دریافت جایزه اسکار بهترین بازیگر زن برای فیلم «خانم مینیور» رکوردی تاریخی ثبت کرد؛ سخنرانی او که بیش از هفت دقیقه طول کشید، طولانیترین در تاریخ مراسم اسکار به شمار میرود. همین موضوع باعث شد آکادمی قانونی جدیدی را ثبت کند که از این قرار است: برندگان تنها ۴۵ ثانیه فرصت دارند تا از روی صحنه سخنرانی کنند، حتی با این که گارسون با سخنان صمیمانه و مفصل خود، حضار را مبهوت کرد.
این سخنرانی بخشی از تجربه او به عنوان یک مهاجر را شامل میشد. او در بخشی از صحبتهای خود گفت: «من پنج سال پیش به این کشور آمدم و بسیار خوشحال و مفتخرم که عضوی از این جامعه و این صنعت هستم. همه کسانی که با آنها ملاقات یا همکاری داشتهام، با مهربانی بینظیر خود مرا شگفتزده کردند و امشب شما مرا واقعا به من احساس خوشآمدگویی گرم دادهاید.»
فیلم «خانم مینیور» زندگی یک زن انگلیسی را در دوران جنگ جهانی دوم به تصویر میکشد و نقش شوهر او در کمک به عملیات تخلیه دانکرک، داستان را عمیقتر میکند. نقش گارسون در این فیلم حتی باعث شد آمریکاییها برای حمایت از بریتانیا در جنگ تلاش کنند.
علاوه بر این، گارسون در سخنرانی خود به ماهیت ذهنی مراسمهای جوایز اشاره کرد و گفت که تنها نامزد شدن به معنی این است که به شما یکی از بهترین وظایف سال سپرده شده و خود این یک دلیل برای شادمانی است.
او با طنزی ظریف افزود که هیچ رقابتی واقعی در این سالن وجود ندارد و به نقل از «دودو» در «آلیس در سرزمین عجایب» گفت: «همه برنده شدهاند و همه جایزه خواهند داشت.»
گریر گارسون هرگز موفق به کسب اسکار دیگری نشد، اما در طول دوران حرفهای خود هفت بار نامزد اسکار شد؛ از جمله برای بازی در فیلمهای «خداحافظ آقای چیپس» (۱۹۳۹)، «شکوفه در غبار» (۱۹۴۱)، «مادام کوری» (۱۹۴۳)، «خانم پارکینگتون» (۱۹۴۴)، «دره تصمیم» (۱۹۴۵) و «طلوع آفتاب در کامپوبلو» (۱۹۶۰).
دستهبندیها، بازتابی از تحولات سینما
جالب است بدانید، مراسم اسکار ابتدا فقط ۱۲ شاخه برای نامزدی داشت، که این به سال ۱۹۲۹ بر میگردد. از آن سال تا امروز تغییرات زیادی در این مسیر رخ داده است و ما دیگر شاهد ۲۳ شاخه هستیم. همین تغییر در مراسم اسکار مسیر سینما را به خوبی بازتاب میدهد.
در این بین شاخه بسیار مهم که یکی از محبوبترین شاخهها نیز هستند، جایزه بهترین انیمیشن بلند است که در سال ۲۰۰۲ معرفی شد و «شرک» اولین برنده آن بود.
خانه دائمی اسکار در تئاتر دالبی
در سال ۲۰۰۲، مراسم اسکار خانه دائمی خود را در تئاتر دالبی یافت، یک مکان مدرن که برای خلق تجربههای سینمایی طراحی شده است. تنها یک مایل از مدرسه فیلم لسآنجلس فاصله دارد و نمادی از شکوه و جلال هالیوود و یادآوری این نکته است که هر فیلمساز جوان میتواند روزی روی همین صحنه بدرخشد.
رکورد کوتاهترین نقش برنده اسکار
بیاتریس استرایت ثابت کرد که برای تاثیرگذاری در اسکار نیازی به زمان طولانی روی پرده سینما نیست. اجرای پنج دقیقه و دو ثانیهای او در فیلم «اینترنت» باعث شد جایزه بهترین بازیگر مکمل زن را کسب کند و کوتاهترین نقش برنده تاریخ اسکار لقب گیرد. حتی با چنین حضور کوتاه، اجرای او تمام نکات لازم را داشت و در ذهن مخاطبان و داوران ماندگار شد.
دستاوردهای تاریخی و پیشگامانه؛ ۳۰ «اولین» تاریخی در مراسم اسکار
مراسم اسکار صحنهای برای لحظات تاریخی و پیشگامانه بوده است. کاترین بیگلو در سال ۲۰۱۰ برای «مهلکه» نخستین زن تاریخ شد که جایزه بهترین کارگردانی را کسب کرد.
در سال ۱۹۷۲، سمی دیوید. اولین فرد سیاهپوست شد که همزمان مجری مراسم شد و ووپی گلدبرگ بعدها اولین زن و سیاهپوستی بود که بهطور مستقل مجری مراسم شد. این دستاوردها نشان میدهد که اسکار چگونه صداهای متنوع را به مرکز توجه آورده، مسیر صنعت سینما را برای شمول و تنوع باز کرده است و همواره شاهد لحظات تاریخی بوده است.
در ادامه ۳۰ اولین مشهور در تاریخ اسکار را یادآوری میکنیم:
۳۰. اولین فیلم غیرانگلیسی که نامزد بهترین فیلم شد: برنده: «توهم بزرگ» (فرانسوی) – سال: ۱۹۳۸
۲۹. اولین فیلم خارجی که برنده بهترین فیلم شد: برنده: «هملت» (بریتانیایی) – سال: ۱۹۴۸
۲۸. اولین فیلمی که سه جایزه بازیگری گرفت: برنده: «اتوبوسی به نام هوس» – (ویوین لی، کارل مالدن، کیم هانتر) – سال: ۱۹۵۱
۲۷. اولین بازیگر آسیایی که اسکار گرفت: برنده: میوشی اومکی، بهترین بازیگر نقش مکمل زن برای «سایونارا» – سال: ۱۹۵۷
۲۶. اولین فردی که در یک فیلم همزمان اسکار بهترین کارگردانی، بهترین فیلمنامه و بهترین فیلم را گرفت: برنده: بیلی وایدر، «آپارتمان» – سال: ۱۹۶۱
۲۵. اولین بازیگر سیاهپوست که جایزه بهترین بازیگر مرد را گرفت: برنده: سیدنی پوآتیه، «زنبقهای مزرعه» – سال: ۱۹۶۳
۲۴. اولین فیلم جنایی که بهترین فیلم شد: برنده: «در گرمای شب» – سال: ۱۹۶۷
۲۳. اولین فیلم با درجهبندی X که اسکار گرفت: برنده: «کابوی نیمهشب» (بعدا درجهبندی به R تغییر یافت) – سال: ۱۹۶۹
۲۲. اولین فیلم علمیتخیلی نامزد بهترین فیلم شد: برنده: «پرتقال کوکی» – سال: ۱۹۷۱
۲۱. اولین فیلم ترسناک نامزد بهترین فیلم شد: برنده: «جنگیر» – سال: ۱۹۷۳
۲۰. اولین دنباله که بهترین فیلم شد: برنده: «پدرخوانده بخش دوم» – سال: ۱۹۷۴
۱۹. اولین فیلم ورزشی که بهترین فیلم شد: برنده: «راکی» – سال: ۱۹۷۶
۱۸. اولین بازیگر که برای نقش جنس مخالف جایزه گرفت: برنده: لیندا هانت، بهترین بازیگر نقش مکمل زن، «سال زندگی خطرناک» – سال: ۱۹۸۳
۱۷. اولین برنده نسل سوم اسکار: برنده: آنجلیکا هیوستون، بهترین بازیگر نقش مکمل زن، «افتخار پرزی» (دختر کارگردان اسکار گرفته جان هیوستون و نوه بازیگر برنده اسکار والتر هیوستون) – سال: ۱۹۸۵
۱۶. اولین بازیگر ناشنوا که اسکار گرفت: برنده: مارلی متلین، بهترین بازیگر زن، «کودکان یک خدای کوچکتر» – سال: ۱۹۸۶
۱۵. اولین فیلم انیمیشن که نامزد بهترین فیلم شد: برنده: «دیو و دلبر» – سال: ۱۹۹۱
۱۴. اولین فیلمی که برای یک شخصیت، دو نامزدی اسکار گرفت: برنده: «تایتانیک» (نامزدی بهترین بازیگر زن برای کیت وینسلت و نامزدی بهترین بازیگر نقش مکمل زن برای گلوریا استوارت، هر دو برای نقش رز در سنین مختلف) – سال: ۱۹۹۷
۱۳. اولین برنده بهترین فیلم که بیش از یک میلیارد دلار فروش داشت: برنده: «تایتانیک» – سال: ۱۹۹۷
۱۲. اولین فیلم هنرهای رزمی که نامزد بهترین فیلم شد: برنده: «ببر خفته، اژدهای پنهان» – سال: ۲۰۰۰
۱۱. اولین زن سیاهپوست که بهترین بازیگر زن شد: برنده: هلی بری، «مهمانی هیولا» – سال: ۲۰۰۱
۱۰. اولین فیلم موزیکال که بعد از ۳۴ سال بهترین فیلم شد: برنده: «شیکاگو» – سال: ۲۰۰۲
۹. اولین بازسازی که بهترین فیلم شد: برنده: «جدامانده» (بازسازی فیلم «امور دوزخی») – سال: ۲۰۰۶
۸. اولین زن که بهترین کارگردانی شد: برنده: کاترین بیگلو، «مهلکه» – سال: ۲۰۰۹
۷. اولین بازیگر در فیلم ابرقهرمانی که جایزه گرفت: برنده: هیث لجر، بهترین بازیگر نقش مکمل مرد، «شوالیه تاریکی» – سال: ۲۰۰۹
۶. اولین فیلم سی جی ای که نامزد بهترین فیلم شد : برنده: «بالا» – سال: ۲۰۰۹
۵. اولین فیلم صامت که بعد از ۸۴ سال بهترین فیلم شد – برنده: «آرتیست» – سال: ۲۰۱۱
۴. اولین فیلم کارگردان سیاهپوست که بهترین فیلم شد: برنده: «۱۲ سال بردگی» (استیو مککوئین) – سال: ۲۰۱۳
۳. اولین فیلم غیرانگلیسی که برنده بهترین فیلم شد: برنده: «انگل» (کرهای) – سال: ۲۰۱۹
۲. اولین زن آسیایی که بهترین کارگردان شد: برنده: کلویی ژائو، «سرزمین خانه به دوشها» – سال: ۲۰۲۰
۱. اولین فیلم پخششده از سرویس استریم که بهترین فیلم شد: برنده: «کودا» (از اپل پلاس) – سال: ۲۰۲۱
منبع: مدرسه سینمایی لس آنجلس و یو اس ای تودی
۵۹۲۴۴
