به گزارش برگزیده، آکسیوس نوشت: مقامهای آمریکایی میگویند دولت دونالد ترامپ انتظار دارد درگیریهای جدید با ایران بر سر تنگه هرمز از چند روز تا حتی چند هفته ادامه پیدا کند. به گفته آنها، اینکه این تقابل چه مدت طول بکشد و تا چه اندازه گسترش پیدا کند، کاملاً به تصمیمهای بعدی تهران بستگی خواهد داشت.
به باور مقامهای آمریکایی، جنگی که در ابتدا با هدف تضعیف توان موشکی ایران و از بین بردن آنچه واشنگتن «باقیمانده برنامه هستهای ایران» میخواند آغاز شده بود، اکنون وارد مرحلهای تازه شده است؛ مرحلهای که محور آن نه تأسیسات هستهای، بلکه امنیت کشتیرانی و کنترل تنگه هرمز است؛ گذرگاهی که بخش بزرگی از نفت جهان از آن عبور میکند.
یکی از مقامهای آمریکایی در گفتوگو با آکسیوس مدعی شد تشدید تنشها ممکن است تنها یک یا دو روز، یک هفته یا حتی یک ماه ادامه داشته باشد؛ البته اگر ایران حملات خود به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز را ادامه دهد.
او با لحنی تند ادعا کرد: «آنقدر به آنها ضربه میزنیم تا بفهمند این بار ماجرا جدی است.»
دیپلماسی کنار رفت؛ گزینه نظامی دوباره روی میز
به گفته مقامهای آمریکایی، مذاکرات فعلاً به بنبست رسیده و کاخ سفید بار دیگر فشار نظامی را به مهمترین ابزار خود برای وادار کردن ایران به پذیرش خواستههای واشنگتن تبدیل کرده است.
دونالد ترامپ نیز روز چهارشنبه اعلام کرد آتشبس ۶۰ روزهای که در یادداشت تفاهم میان دو طرف پیشبینی شده بود، پس از حملات ایران به کشتیهای تجاری و تبادل آتش میان دو کشور، عملاً پایان یافته است.
به دنبال این تحولات، ارتش آمریکا موج تازهای از حملات را در نزدیکی تنگه هرمز آغاز کرد؛ حملاتی که به گفته آکسیوس، این بار برای نخستین بار طی چند ماه گذشته، زیرساختهایی در داخل خاک ایران را نیز هدف قرار داد.
در مقابل، ایران نیز با حمله به پایگاههای نظامی آمریکا در کویت و بحرین به این اقدام پاسخ داد و همزمان تأکید کرد که از موضع خود درباره کنترل تنگه هرمز عقبنشینی نخواهد کرد.
با وجود این، ترامپ ساعاتی بعد نشانههایی از تمایل به کاهش تنش نشان داد. او در گفتوگو با خبرنگاران در هواپیمای ریاستجمهوری مدعی شد مقامهای ایرانی «دقایقی قبل» با واشنگتن تماس گرفتهاند و خواهان رسیدن به توافق هستند.
با این حال، رئیسجمهور آمریکا توضیح نداد منظورش کدام تماس بوده است و مقامهای ایرانی نیز هیچ تماس مستقیمی با واشنگتن را تأیید نکردند.
ترامپ در ادامه با تردید نسبت به امکان دستیابی به توافق گفت: «نمیدانم اصلاً میشود روی آنها حساب کرد یا نه. مطمئن نیستم اگر توافقی هم امضا شود، به آن پایبند بمانند. راستش را بخواهید، رفتارشان کاملاً غیرقابل پیشبینی است.»
روایت تهران از بحران؛ اختلاف بر سر تنگه هرمز چگونه توافق را به مرز فروپاشی رساند؟
در حالی که واشنگتن تهران را مسئول شکست آتشبس میداند، روایت ایران از ماجرا کاملاً متفاوت است. مقامهای ایرانی میگویند این آمریکا بوده که با نقض تعهدات خود، زمینه بازگشت تنشها را فراهم کرده است.
در همین راستا، محمدباقر قالیباف، مذاکرهکننده ارشد ایران، آمریکا را به «زورگویی» و «عهدشکنی» متهم کرد و هشدار داد که تنگه هرمز تنها بر اساس شرایطی که تهران تعیین میکند، به روی کشتیرانی باز خواهد ماند.
او در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «اگر حمله کنید، پاسخ خواهید گرفت. تنگه هرمز تنها با “ترتیبات ایرانی” باز خواهد شد، نه با تهدیدهای آمریکا.»
این موضعگیری نشان میدهد که از نگاه تهران، تنگه هرمز دیگر صرفاً یک گذرگاه دریایی نیست، بلکه به مهمترین اهرم فشار ایران در مذاکرات با آمریکا تبدیل شده است.
هرمز؛ گره اصلی اختلاف تهران و واشنگتن
به نوشته آکسیوس، باز نگه داشتن تنگه هرمز و تضمین آزادی کشتیرانی اکنون به یکی از مهمترین اهداف دولت ترامپ تبدیل شده است؛ هدفی که واشنگتن آن را برای جلوگیری از شوک در بازارهای جهانی انرژی ضروری میداند.
در مقابل، ایران نیز حفظ نقش و کنترل خود بر این آبراه راهبردی را یکی از مهمترین شروط هرگونه توافق برای پایان جنگ میداند.
همین مسئله باعث شده است که تنگه هرمز به کانون اصلی اختلاف میان دو کشور تبدیل شود؛ اختلافی که اکنون کل توافق آتشبس را در معرض فروپاشی قرار داده است.
اختلاف بر سر یک بند؛ توافق چگونه از هم گسست؟
به گفته مقامهای آمریکایی، یکی از بندهای اصلی یادداشت تفاهم (MOU) ایران را موظف میکرد عبور ایمن کشتیهای تجاری از تنگه هرمز را تضمین کند.
اما به روایت ایران، واشنگتن خیلی زود این توافق را نقض کرد.
مقامهای ایرانی اعلام کردند که آمریکا بدون هماهنگی با تهران، مسیر تردد کشتیهای تجاری را به آبراه جنوبی نزدیک سواحل عمان منتقل کرده است؛ اقدامی که به گفته آنها برخلاف مفاد توافق بوده و عملاً نقش ایران در مدیریت تردد کشتیها را نادیده گرفته است.
از نگاه تهران، همین اقدام یکی از نخستین نشانههای نقض توافق از سوی آمریکا بود؛ موضوعی که بهتدریج فضای بیاعتمادی میان دو طرف را تشدید کرد.
چرا کاخ سفید اکنون دست خود را بازتر میبیند؟
در سوی مقابل، مقامهای آمریکایی میگویند دولت ترامپ معتقد است اکنون نسبت به هفتههای گذشته فضای بیشتری برای تشدید فشارهای نظامی در اختیار دارد.
دلیل این ارزیابی، عبور موفق صدها نفتکش از تنگه هرمز در هفتههای اخیر است؛ موضوعی که به اعتقاد کاخ سفید نشان میدهد جریان صادرات نفت هنوز به طور کامل مختل نشده و بازار جهانی انرژی نیز توانسته است تا حدی خود را با شرایط جدید تطبیق دهد.
به گفته این مقامها، همین مسئله نگرانیهای دولت آمریکا درباره جهش فوری قیمت نفت در صورت آغاز دور تازه درگیریها را تا حد زیادی کاهش داده و دست واشنگتن را برای افزایش فشار نظامی بازتر کرده است.
روایت واشنگتن از شکست توافق؛ «اگر به نتیجه نرسیم، فشار ادامه پیدا میکند»
به ادعای این وبگاه آمریکایی- اسرائیلی؛ در حالی که دو طرف یکدیگر را به نقض توافق متهم میکنند، مقامهای آمریکایی روایت دیگری از چرایی بازگشت درگیریها ارائه میدهند.
یکی از این مقامها در گفتوگو با آکسیوس مدعی شد تشدید تنشها بیش از هر چیز به اختلافات درون حاکمیت ایران بازمیگردد. به گفته او، بخشی از جریانهای تندرو در تهران از همان ابتدا معتقد بودند یادداشت تفاهم با آمریکا دستاورد ملموسی برای ایران نداشته و نتوانسته انتظارات آنها را برآورده کند.
این مقام آمریکایی ادعا کرد تهران بهتدریج احساس میکرد اهرم فشار خود بر تنگه هرمز را از دست میدهد، زیرا با وجود همه تنشها، صدها کشتی تجاری همچنان از مسیر جنوبی نزدیک سواحل عمان عبور میکردند و جریان کشتیرانی متوقف نشده بود.
او همچنین مدعی شد که هرچند واشنگتن برخی معافیتهای تحریمی را صادر کرده بود، اما این اقدام عملاً کمکی به اقتصاد ایران نکرد؛ زیرا بسیاری از بانکها و مؤسسات مالی حاضر به انجام تراکنشهای مرتبط با ایران نبودند و کشورهای خریدار نفت نیز تمایلی نداشتند تجارت خود را بر پایه معافیتهای موقت آمریکا تنظیم کنند.
به ادعای این مقام، یکی دیگر از دلایل نارضایتی تهران این بود که هیچیک از داراییهای مسدودشده ایران آزاد نشد؛ چرا که ایران هنوز اقدامهای هستهای پیشبینیشده در توافق را انجام نداده بود.
او همچنین مدعی شد توافقی که آمریکا میان اسرائیل و لبنان میانجیگری کرده بود، عملاً بخش مربوط به لبنان در یادداشت تفاهم با ایران را بیاثر کرد و یکی دیگر از انگیزههای نارضایتی در تهران را به وجود آورد.
«آنها شروع کردند؛ ما هم پاسخ دادیم»
این مقام آمریکایی در ادامه مدعی شد بخشی از رهبران ایران از مجموعه این تحولات ناراضی بودند و در نهایت تصمیم گرفتند مسیر تقابل را در پیش بگیرند.
او مدعی شد: «آنها شروع به شلیک کردند و ما هم تصمیم گرفتیم زمان آن رسیده که پاسخ سختی بدهیم. این یک فرآیند است و ما برای ادامه آن عجلهای نداریم. اگر احساس کنیم به توافقی که مدنظرمان است نمیرسیم، فشارها را ادامه خواهیم داد.»
این اظهارات نشان میدهد که از نگاه دولت ترامپ، عملیات نظامی تنها واکنشی مقطعی به تحولات اخیر نیست، بلکه بخشی از راهبردی است که قرار است ایران را به پذیرش شرایط مورد نظر واشنگتن وادار کند.
پیام نهایی کاخ سفید؛ تنگه هرمز باید باز بماند
در پایان، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، موضع دولت ترامپ را با صراحت بیشتری بیان کرد.
او گفت باز ماندن تنگه هرمز برای واشنگتن یک اصل غیرقابل مذاکره است و اگر ایران برای بستن این آبراه اقدام کند، با پاسخ نظامی آمریکا روبهرو خواهد شد.
ونس تأکید کرد: «اگر آنها بخواهند تنگه را ببندند، ارتش آمریکا واکنش نشان خواهد داد.»
او سپس با لحنی هشدارآمیز افزود: «ایران دو انتخاب بیشتر ندارد؛ یا مسیر عبور کشتیها را باز نگه میدارد، یا همان اتفاقی که دیشب برایش رخ داد، بار دیگر تکرار خواهد شد. این روند تا زمانی ادامه مییابد که مسیر کشتیرانی باز شود و حملات به کشتیهای تجاری متوقف شود.»
به روایت آکسیوس، جنگی که در هفتههای نخست با محوریت برنامه هستهای و توان موشکی ایران آغاز شده بود، اکنون وارد مرحلهای تازه شده است؛ مرحلهای که آینده آن بیش از هر چیز به سرنوشت تنگه هرمز، امنیت کشتیرانی و تصمیمهای تهران و واشنگتن گره خورده است.
315
