برگزیده – ترجمه از الجزیره – محمد عارف معزی: شش ماه پس از آنکه نیروهای ایالات متحده «نیکولاس مادورو» را از قدرت در ونزوئلا کنار زدند، موازنه قدرت در آمریکای لاتین و حوزه کارائیب بیش از گذشته به سود واشنگتن تغییر کرده است. به جای مادورو، اکنون «دلسی رودریگز» معاون پیشین او، به عنوان رئیسجمهور موقت قدرت را در دست گرفته؛ فردی که از نگاه واشنگتن، شریک قابلمدیریتتری برای پیشبرد سیاستهای آمریکا در نیمکره غربی محسوب میشود.
روی کار آمدن رودریگز عملاً او را به متحدی غیررسمی برای دولت «دونالد ترامپ» در اجرای آنچه به «دکترین دونرو» معروف شده، تبدیل کرده است؛ راهبردی که هدف آن احیای نفوذ سنتی آمریکا در آمریکای لاتین است.
با این حال، چالش اصلی رئیسجمهور موقت ونزوئلا حفظ توازن میان جلب رضایت واشنگتن و حفظ کنترل داخلی است. به همین دلیل، مشاوران او تلاش دارند جنبشی را که زمانی بر پایه سوسیالیسم دوران هوگو چاوز و نیکلاس مادورو شکل گرفته بود، به جریانی عملگراتر، معاملهمحور و متناسب با نظم جدید منطقهای تبدیل کنند. در نتیجه، نیروهایی که زمانی خود را «رفیق» مینامیدند، اکنون بیش از هر زمان دیگری به همسویی آشکار با جریان ترامپیسم در آمریکای لاتین نزدیک شدهاند.
چرخش کمسابقه در قبال اسرائیل
این تغییر رویکرد بیش از هر جا در سیاست دولت رودریگز نسبت به اسرائیل قابل مشاهده است. کاراکاس اکنون به سمت عادیسازی روابط با کشوری حرکت میکند که طی ۲۷ سال گذشته و در دوران حکومت سوسیالیستهای قرن بیستویکم، همواره یکی از دشمنان اصلی ونزوئلا محسوب میشد.
در دوران هوگو چاوز و نیکلاس مادورو، دولتهای ونزوئلا اسرائیل را «دولتی نسلکش» و «دشمن صلح» مینامیدند، تقریباً تمامی عملیات نظامی اسرائیل در خاورمیانه را محکوم میکردند و حتی مشروعیت موجودیت این کشور را زیر سؤال میبردند. چاوز نیز در سال ۲۰۰۹ روابط دیپلماتیک با اسرائیل را قطع و همزمان همکاریهای خود با جمهوری اسلامی ایران و متحدان منطقهای تهران را گسترش داد.
اما رودریگز مسیر متفاوتی را در پیش گرفته است. هرچند او در ابتدا مداخله نظامی آمریکا برای برکناری مادورو را دارای «ابعاد صهیونیستی» توصیف کرده بود، اما بعدها زمینه را برای ازسرگیری روابط با دولت «بنیامین نتانیاهو» فراهم کرد.
فاصله گرفتن از تهران
در اواخر فوریه، دولت موقت ونزوئلا برخلاف گذشته از محکوم کردن مستقیم آمریکا و اسرائیل به دلیل حملات مشترک به ایران خودداری کرد. وزارت امور خارجه ونزوئلا تنها با انتشار بیانیهای خواستار «گفتوگو» شد و همزمان از واکنش ایران علیه کشورهای میزبان پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه نیز انتقاد کرد.
این موضعگیری، فاصله گرفتن آشکار کاراکاس از تهران را نشان داد و این پیام را ارسال کرد که دولت جدید ونزوئلا دیگر قصد ندارد بهصورت خودکار در تقابل ایران با آمریکا و متحدانش از تهران حمایت کند.
پیامهای دوستانه به جامعه یهودیان
رودریگز در ادامه تلاشهای خود برای نزدیک شدن به اسرائیل، در ماه آوریل پیام تبریکی به مناسبت عید پسح برای جامعه یهودیان ونزوئلا و خاخام اعظم این کشور «اسحاق کوهن» منتشر کرد.
او در این پیام، از ملت یهود تمجید کرد و بر صلح، احترام میان فرهنگها و گفتوگوی ادیان تأکید داشت. چند روز بعد نیز در یک سخنرانی تلویزیونی خطاب به یهودیان ونزوئلا اعلام کرد که کشورش «هیچ موضع ضدیهودی ندارد.»
زلزله، فرصتی برای احیای روابط
زمینلرزههای ویرانگر ماه ژوئن نیز فرصت دیگری برای نزدیک شدن دو طرف ایجاد کرد. پس از ۱۷ سال قطع روابط دیپلماتیک، ونزوئلا بهطور رسمی از اسرائیل بابت اعزام تیم امداد و نجات قدردانی کرد.
رودریگز شخصاً از تخصص هیئت اسرائیلی در عملیات جستوجو، نجات و ارزیابی زیرساختها تمجید کرد. این مأموریت همچنین نخستین تماس رسمی مقامات عالیرتبه دو کشور طی سالهای اخیر را رقم زد و احتمال برقراری دوباره روابط دیپلماتیک میان کاراکاس و تلآویو را افزایش داد.
تلاش برای جلب حمایت ترامپ
به نوشته این گزارش، این تغییرات بخشی از راهبرد حسابشده دولت موقت ونزوئلا برای حفظ قدرت است.
یکی از اهداف اصلی رودریگز، نشان دادن همسویی با سیاست خارجی آمریکا در آمریکای لاتین و جلب حمایت دولت ترامپ است. او علاوه بر تلاش برای عادیسازی روابط با اسرائیل، ارتباط خود را با متحدان منطقهای ترامپ از جمله «خاویر میلی» رئیسجمهور آرژانتین و «نایب بوکله» رئیسجمهور السالوادور نیز گسترش داده است.
همچنین دولت موقت با خواستههای واشنگتن برای گشودن بخشهای نفت، معدن و برق ونزوئلا به روی سرمایهگذاران آمریکایی موافقت کرده و استقرار نیروهای نظامی آمریکا برای مشارکت در عملیات امدادرسانی پس از زلزله را نیز پذیرفته است.
فاصله گرفتن از حزبالله و ایران
یکی دیگر از ارکان این راهبرد، فاصله گرفتن از متحدان سنتی جمهوری اسلامی ایران است.
در سالهای گذشته، مقامهای آمریکایی بارها برخی مسئولان ونزوئلا را به ارتباط با شبکههای پولشویی و فعالیتهای مرتبط با حزبالله لبنان متهم کرده بودند.
چند هفته پس از سقوط مادورو، «مارکو روبیو» وزیر امور خارجه آمریکا نیز بار دیگر درباره ارتباط حکومت پیشین ونزوئلا با حزبالله هشدار داد.
در واکنش، دولت رودریگز روند استرداد دو فرد متهم به همکاری با حزبالله را آغاز کرد؛ «علی زکی حاج جلیل» به پاناما و «الکس صعب» به ایالات متحده تحویل داده شدند. حاج جلیل از سوی دولت پاناما به اتهام «تروریسم» تحت تعقیب بود و الکس صعبنیز در آمریکا با اتهاماتی از جمله پولشویی روبهرو است.
رقابت داخلی با مخالفان
این تغییر رویکرد تنها به سیاست خارجی محدود نمیشود و اهداف داخلی نیز دارد.
«ماریا کورینا ماچادو» رهبر اصلی مخالفان دولت و مهمترین رقیب رودریگز، طی سالهای اخیر روابط نزدیکی با اسرائیل و شخص بنیامین نتانیاهو برقرار کرده است. اگر رودریگز بتواند حمایت نتانیاهو را به دست آورد، یکی از مهمترین پشتوانههای بینالمللی و سیاسی ماچادو، بهویژه در واشنگتن و میان لابیهای حامی اسرائیل، تضعیف خواهد شد.
به همین دلیل، دولت موقت همزمان با اتخاذ مواضع مثبتتر نسبت به اسرائیل، تلاش کرده حمایت بخشهایی از جامعه یهودیان ونزوئلا را نیز جلب کند.
راهبردی برای بقا
در مجموع، نزدیک شدن ونزوئلا به اسرائیل بخشی از راهبردی است که دولت موقت برای تثبیت قدرت، تضعیف مخالفان داخلی و ارسال این پیام به واشنگتن دنبال میکند که کاراکاس در حال فاصله گرفتن از بازیگرانی مانند ایران و حزبالله است؛ گروههایی که آمریکا آنها را دشمن خود میداند.
انگیزه اصلی این تغییر سیاست بیش از آنکه ناشی از باورهای ایدئولوژیک باشد، ریشه در تلاش دولت رودریگز برای بقا دارد. این راهبرد تاکنون به حفظ موقعیت او کمک کرده است، اما هنوز مشخص نیست آیا میتوان بر ۲۷ سال ادبیات ضداسرائیلی حزب حاکم غلبه کرد و این چرخش را به یک اتحاد پایدار میان دو طرف تبدیل ساخت یا خیر.
۲۱۹/۴۲
