به گزارش برگزیده نفت در اقتصاد ایران هم فرصت بوده و هم تهدید. فرصت بوده از آنجایی که درآمدی اضافی را نصیب کشور کرده و این باعث شده ایران بتواند نسبت به کشورهایی که منابع نفت و گاز ندارند، با دست بازتری هزینه کند و منابع اضافی داشته باشد. از سوی دیگر اما این فرصت تبدیل به تهدید شد زیرا توسعه صادرات غیرنفتی کمتر در دستور قرار گرفت. دولتها ترجیح دادهاند به جای کار دشوارتر یعنی تقویت تولید غیرنفتی، به درآمدهای سهلالوصول نفتی و خام متکی باشند.
این موضوع از چشم آیتالله سیدعلی خامنهای دور نماند. ایشان در بیشتر مواردی که به ضرورت تقویت تولید ملی و اقتصاد مقاومتی پرداختند، ضرورت تقویت اقتصاد بدون اتکا به نفت را هم مطرح کردند. ایشان در روز جهانی کارگر و روز معلم در میانه اردیبهشت سال ۱۳۷۳ در دیدار با کارگران و معلمان عنوان کردند: « آرزوی واقعی من- که البته ممکن است به این زودیها قابل تحقّق نباشد- این است که ما درِ چاههای نفت را ببندیم و اقتصاد خود را براساس کالاها و محصولات غیر نفتی بنیاد نهیم. یعنی فرض کنیم این کشور، کالایی به نام نفت ندارد. البته این کار ممکن است در این سالها و به این زودیها عملی نباشد. زیرا دشمنان ایران در دوران رژیم وابسته و فاسد پهلوی، بیش از حدّ تصور خرابکاری کردهاند و چنان ملت و کشور ما را به نفت وابسته نمودهاند که نشود به این آسانی چنین کاری را کرد. اما روزی باید این کار بشود و آن روز، روزی است که ملت ایران بدون اینکه سرمایههای خود را مفت و مجّانی به دست کسانی بدهد که با کمال خباثت از ثروت ملی کشورها استفاده میکنند، با تکیه بر امکانات ذاتی، روی پای خودش بایستد. متأسفانه امروز این کار امکانپذیر نیست.»
ایشان در عید ۷۵ به صراحت گفتند: «نفت مال ماست اما سیاستش در دست دیگران است. چنین سرمایهای مایه دردسر است.»
رهبری شهید در آخرین روزهای خرداد ۸۵ تصریح کردند: « از نفت … باید استفادهی بهینه کنیم. کارشناسها میگویند – من خودم وارد نیستم؛ آمار و ارقام از کارشناسهاست – این پنجاه، شصت میلیاردی که ما از طریق فروش نفت به دست میآوریم، با نهصد میلیارد دلار صادرات و معامله و تجارت به دست میآید؛ این خیلی مهم است. ما این درآمد را که از طریق نفت به دست میآوریم، صرف مسایل روزمرهی زندگی میکنیم؛ این، معنی ندارد؛ بایست اینها با محاسبهی صحیح انجام بگیرد. ما این نفت را ضایع میکنیم؛ البته این، کارِ امروز و دیروز نیست؛ دهها سال است که بنای اقتصاد و پیشرفت کشور روی این روش گذاشته شده است و یک شبه هم نمیشود آن را عوض کرد. من ده، دوازده سال پیش به مسئولان آن روز گفتم آن روزی انسان در قضیهی نفت احساس رضایت میکند، که کشور قادر باشد با اختیار خودش اعلام کند که من مصلحت میدانم امروز تولیدم را فلان قدر کم کنم؛ امروز سر فلان تعداد چاه کشور را طبق مصلحت کشور میخواهم ببندم.»
رهبر شهید یک بار دیگری در مرداد ۹۰و پس از اعمال تحریمهای نفتی گفتند: «یکی از بزرگترین بلیات اقتصاد و نه فقط اقتصاد ما، بلکه بلیات عمومی کشور، وابستگی ما به درآمد نفت است.»
ایشان در سال ۹۱ و پس از اینکه بحث اقتصادی مقاومتی را مطرح کردند، فرمودند: « کاهش وابستگی به نفت یکی … از الزامات اقتصاد مقاومتی است. این وابستگی، میراث شوم صد سالهی ماست. ما اگر بتوانیم از همین فرصت که امروز وجود دارد، استفاده کنیم و تلاش کنیم نفت را با فعالیتهای اقتصادیِ درآمدزای دیگری جایگزین کنیم، بزرگترین حرکت مهم را در زمینهی اقتصاد انجام دادهایم. امروز صنایع دانشبنیان از جملهی کارهائی است که میتواند این خلأ را تا میزان زیادی پر کند. ظرفیتهای گوناگونی در کشور وجود دارد که میتواند این خلأ را پر کند. همت را بر این بگماریم؛ برویم به سمت این که هرچه ممکن است، وابستگی خودمان را کم کنیم.»
رهبری شهید در میانه شهریور ۱۳۹۲ با انتقاد از تاثیر تحریمها بر عملکرد اقتصاد ایران گفتند: « امروز شما ملاحظه کنید، وقتی روی نفتِ ما فشار میآورند، ما دچار مشکل میشویم، این ناشی از چیست؟ ناشی از این است که ما تکیهمان را به نفت از بعد از دورهی جنگ و پایان جنگ تا امروز، نتوانستیم کم کنیم، اگر ما تکیهمان را به نفت کم میکردیم، فشار بر روی نفت اینقدر برای ما سخت تمام نمیشد.»
ایشان در روز اول فروردین ۱۴۰۲ در حرم امام رضا باز هم گریزی به وابستگی اقتصادی به نفت زدند و فرمودند: « عیب مهمّ دیگر اقتصاد ما وابستگی به صادرات نفت خام است. ما نفت خام را صادر میکنیم، در حالی که اختیار نفت خام در دست ما نیست. آن کسی که نفت ما را وارد میکند ــ آن وقتی که اروپاییها نفت ما را میخریدند و وارد میکردند ــ او از این واردات نفت سود بیشتری میبُرد از ما که نفت متعلّق به ما بود و آن را از چاههای نفت بیرون آورده بودیم و به او فروخته بودیم. مالیاتی که او میگرفت و استفادهای که او میکرد، از صاحبان نفت بیشتر بود؛ الان هم همان جور است. ما بایستی بند ناف اقتصاد را از صادرات نفت خام ببُریم و بیشتر به فعّالیّتهای غیر نفتی [بپردازیم]. که خب خوشبختانه آنطوری که در گزارشها وجود دارد، حرکت به سمت افزایش صادرات غیر نفتی و فعّالیّتهای اقتصادی غیر نفتی شروع شده و کارهای خوبی دارد انجام میگیرد.»
۲۲۳۲۲۹
