فاخره بهبهانی: دکتر نسرین مویدنیا، متخصص علوم و صنایع غذایی در گفت و گو با برگزیده میگوید: شاید این جمله را بارها شنیده یا تجربه کرده باشید: «از وقتی برنج را کنار گذاشته ام، موهایم دستهدسته میریزند!» بلافاصله هم انگشت اتهام به سمت “فقدان ویتامین B برنج” نشانه میرود. اما آیا واقعاً دانههای سفید برنج، بمب ویتامین هستند که با حذف شان بدن دچار قحطی شود یا ماجرا چیز دیگری است؟ این باور عمومیرا به لحاظ علمیو به سادگی بررسی میکنیم.
برنج سفید، منبع انرژی یا معدن ویتامین؟
برای درک حقیقت باید به آناتومیدانه برنج نگاه کنیم. طبق مراجع معتبر شیمیمواد غذایی، ویتامینهای ارزشمند گروه B مثل تیامین و نیاسین عمدتاً در لایه خارجی دانه قرار دارند. اما در کارخانههای شالیکوبی مدرن برای تولید برنج سفید مجلسی و خوش پخت، این بخشها طی فرآیند «پولیشینگ» کاملاً تراشیده میشوند. آنچه باقی میماند «آندوسپرم» است که تقریبا بیشترین درصد آن نشاسته خالص است. پس حقیقت علمیاین است که برنج سفید صیقلداده شده اگر غنیسازی نشده باشد، از نظر ویتامین B بسیار فقیر است و تصور اینکه با خوردن کته سفید در حال غنی سازی ویتامین B بدن هستید، یک خطای کاملا محاسباتی است.
افسانه “گرد و غبار” مغذی
برخی تصور میکنند گرد سفیدی که روی برنج است یا آبی که هنگام آبکش کردن دور میریزیم، عصاره ویتامین است. اگرچه کاملا پذیرفته شده است که روش پخت «آبکش» باعث هدر رفت اندکی از مواد مغذی باقیمانده میشود اما واقعیت تلخ این است که شما نمیتوانید چیزی را که وجود ندارد، حفظ کنید و حفظ ۱۰۰ درصد ویتامینهای ناچیز برنج سفید به روش کته، باز هم نیاز روزانه بدن را تأمین نمیکند.
پس چرا موهایمان میریزد؟
اما اگر برنج ویتامین ندارد، چرا با حذف آن ریزش مو میگیریم؟ پاسخ در علم فیزیولوژی نهفته است. فولیکولهای مو از فعالترین سلولهای بدن هستند و برای تکثیر به انرژی نیاز دارند. وقتی شما ناگهان منبع اصلی انرژی خود که نان و برنج باشد را قطع میکنید، بدن دچار «شوک کالری» میشود. در این شرایط اضطراری، بدن هوشمندانه انرژی را برای ارگانهای حیاتی مثل قلب و مغز ذخیره میکند و خونرسانی به بافتهای غیرحیاتی مثل مو را کاهش میدهد. نتیجه اینکه ریزش مو به خاطر نرسیدن ویتامین B برنج نیست؛ بلکه فریاد بدن است که میگوید: «انرژی کم آوردهام!»
گرسنگی پنهان، خطری که نمیبینید
اگر با حذف برنج احساس کمبود ویتامین میکنید نشانه آن است که رژیم غذایی تان قبلا هم کیفیت پایینی داشته است و احتمالا به جای دریافت ویتامین از منابع واقعی آن مثل حبوبات، سبزیجات تیره، تخممرغ و غلات کامل، صرفا با حجم زیاد برنج خودتان را سیر میکردید. این همان چیزی است که متخصصان به آن «گرسنگی پنهان» میگویند. در نهایت باید بدانیم که ریزش مو پس از رژیم، تاوان حذف غیرعلمیکربوهیدراتها و شوک به بدن است نه انتقام ویتامینهای برنج! بر این اساس برای داشتن موهای سالم و اندام متناسب به جای حذف کامل غلات، نوع آنها را عوض کنید مثلا برنج قهوهای یا نانهای سبوسدار واقعی مصرف کنید. به منابع واقعی ویتامین B و روی یعنی گوشت، حبوبات و مغزها بیشتر توجه کنید. بدن را با گرسنگیهای ناگهانی شوکه نکنید چرا که موهای شما میتوانند قربانیان بیگناه این جنگ باشند.
۴۷۲۳۲
