مسعود پزشکیان، رئیسجمهور کشورمان در مراسم افتتاح و بهرهبرداری طرحهای وزارت نفت گفت: «ما نمیگوییم مصرف نکنیم، میگوییم درست مصرف کنیم.» وی در ادامه تصریح کرد: «سه برابر کشورهای اروپایی برق مصرف میکنیم؛ اگر مصرف یکبرابر شود، اصلاً نیازی به این کارها نداریم.» این ادعا را پزشکیان در شرایطی مطرح کرده که پیشتر نیز بارها از مصرف بالای انرژی در ایران در مقایسه با جهان گلایه کرده بود. او در سال ۱۴۰۳ نیز گفته بود: «برقی که در کشور مصرف میکنیم، در حالت سرانه چند برابر انگلستان، کانادا و آلمان است.»
این اظهارات در حالی بارها تکرار شدهاند که نگاهی اجمالی به آمار مصرف برق نشان میدهد ایران حدوداً در سطح متوسط میانگین جهانی برق مصرف میکند و جزو کشورهای پرمصرف جهان به شمار نمیآید. تداوم طرح چنین ادعاهایی به نظر میرسد با اهدافی فراتر از توصیه به مدیریت مصرف بیان میشود. بررسی دادههایی که اداره اطلاعات انرژی ایالات متحده (EIA) تا سال ۲۰۲۳ منتشر کرده، نشان میدهد ادعای مسعود پزشکیان درباره چندبرابر بودن مصرف برق ایران نسبت به اروپا با واقعیتهای آماری همخوانی ندارد. بر اساس این آمارها، در سال ۲۰۲۲ ایرانیان حدود ۳.۲ تا ۳.۵ تن معادل نفت به ازای هر نفر انرژی برق مصرف کردهاند؛ رقمی که نزدیک به متوسط مصرف کشورهای خاورمیانه و کمتر از میزان مصرف بسیاری از کشورهای اروپایی است.
در همین راستا، تابناک در گزارشی نوشت بانک جهانی در سال ۲۰۲۲ مصرف برق ایرانیان را ۳۲۶۶ کیلوگرم معادل نفت به ازای هر نفر محاسبه کرده است؛ در حالی که این رقم برای فرانسه ۳۱۳۸ و برای آلمان ۲۹۴۷ کیلوگرم بوده و در کشوری مانند فنلاند به حدود ۵۸۶۷ کیلوگرم رسیده است. در گزارشی دیگر که «فکتنامه» منتشر کرده، آمده است مصرف کل برق اروپا هفت برابر ایران است؛ بهطوری که اروپا سالانه حدود ۲۴۸۳ تراواتساعت برق مصرف میکند و این رقم برای ایران حدود ۳۱۶ تراواتساعت است. در مصرف سرانه برق نیز گفتههای رئیسجمهور با آمارها تطابق ندارد؛ بهگونهای که مصرف سرانه برق هر اروپایی حدود ۵۵۴۴ کیلوواتساعت و مصرف سرانه برق ایران حدود ۳۵۲۹ کیلوواتساعت برآورد شده است. مصرف سرانه برق ایران از برخی کشورهای فقیرتر اروپایی مانند رومانی، اوکراین یا آلبانی بیشتر است، اما در مقایسه با کشورهای ثروتمندتر اروپای غربی و شمالی بهمراتب کمتر است.
برای نمونه، ایسلند که بالاترین سرانه مصرف برق جهان را دارد، سالانه بهطور سرانه برای هر شهروند حدود ۵۲۵۳۶ کیلوواتساعت برق مصرف میکند؛ این رقم در نروژ ۲۲۸۰۸ و در سوئد ۱۱۹۴۳ کیلوواتساعت است. به این معنا، ایسلندیها نزدیک ۱۵ برابر، نروژیها حدود ۶.۵ برابر و سوئدیها بیش از ۳ برابر ایرانیان برق مصرف میکنند و میانگین سرانه مصرف برق در اتحادیه اروپا نیز حدود یکونیم برابر ایران است. بر این اساس، به نظر میرسد طرح مکرر چنین اظهاراتی از سوی پزشکیان بیش از هر چیز میتواند در راستای زمینهسازی برای شوک قیمتی در بخش انرژی تفسیر شود؛ شوکی که در صورت وقوع، احتمال دارد پس از شوکهای ارزی اخیر، موج جدیدی از جهشهای تورمی را به اقتصاد تحمیل کند.
۲۲۳۲۲۹
