آغاز جشنواره فیلم کوتاه با یادی از ناصر تقوایی؛ توحیدی: از تولد تا مرگ، غرق در روایت هستیم

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری برگزیده های ایران، چهل‌ودومین جشنواره فیلم کوتاه تهران از دیروز آغاز شد تا این رویداد مهم سینمایی کشور وارد تجربه‌ای جدید شود. روز گذشته، یکشنبه 27 مهرماه، جشنواره فیلم کوتاه نخستین روز خود را پشت سر گذاشت و فیلم‌های کوتاه این دوره روی پرده رفتند.

پردیس سینمایی ایران‌مال که آخرین بار در سال 1400 میزبان فیلم‌سازان کوتاه بود و البته حواشی بسیاری را به همراه داشت (و حتی سبب برکناری موسوی، مدیر وقت انجمن سینمای جوانان شد)، پس از چهار سال دوباره میزبان فیلم‌سازان شده است. این پردیس سینمایی در غربی‌ترین نقطه پایتخت، اگرچه دسترسی بسیار سختی برای بیشتر شرکت‌کنندگان جشنواره دارد، اما فضای گسترده آن باعث می‌شود تراکم جمعیت و صف‌های طولانی جشنواره، که در سال‌های گذشته در پردیس ملت شاهدش بودیم، کمرنگ‌تر شود.

بهروز شعیبی نخستین تجربه خود را در مقام دبیر جشنواره فیلم کوتاه تهران پشت سر می‌گذارد و در نخستین نشست جشنواره مقابل حاضران نشست. او صحبت‌های خود را با گرامی‌داشت یاد و خاطره شهدای جنگ 12روزه آغاز کرد و گفت: «امسال مراسم افتتاحیه به معنای همیشگی نخواهیم داشت و همه رویدادها را به اختتامیه منتقل کردیم.»

وی ادامه داد: «بسیار خرسندم که جشنواره فیلم کوتاه امسال با حضور استاد فرهاد توحیدی آغاز می‌شود. نکته مهم، اندوه عمیق ما در روزهای اخیر به‌دلیل از دست دادن زنده‌یاد ناصر تقوایی است. بی‌تردید او یکی از بزرگ‌ترین نام‌های تاریخ هنر این سرزمین است. جای ایشان همیشه سبز خواهد بود؛ به‌خاطر آثار درخشان، اندیشه‌های ماندگار و صداقتی که در ارتباط با جهان پیرامون و با سینما داشت. امسال بزرگداشت آقای رصافی را برگزار می‌کنیم، چراکه از معلمان باسابقه انجمن هستند. بسیاری از فیلم‌سازان جوان در کنار ایشان رشد کردند و خودشان نیز همچنان به‌عنوان فیلم‌سازی و معلمی پویا فعال‌اند. بزرگداشت امسال، ادای دینی به سال‌ها فعالیت ایشان است و مطمئنم از این پس شاهد آثار بیشتری از آقای رصافی خواهیم بود.»

از تولد تا مرگ، غرق در روایت هستیم

در ادامه نیز نشست تخصصی «روایت در سینما و فیلم کوتاه» با حضور فرهاد توحیدی برگزار شد. او در بخشی از این نشست گفت: «ما از زمانی که به دنیا می‌آییم تا زمانی که از دنیا می‌رویم، غرق در روایت هستیم. حتی پیش از آنکه مهارت گفت‌وگو و زبان‌آموزی را پیدا کنیم، پدر و مادر، به‌ویژه مادر، ما را در روایت غرق می‌کنند. حتی بازی‌های کودکانه نوعی روایت‌گری‌اند؛ در آن‌ها به کودک یاد می‌دهند که مثلاً هر انگشت چه کاری انجام می‌دهد. هیچ موجودی به اندازه انسان نمی‌تواند دنیایی را که در آن زندگی می‌کند، تغییر دهد؛ خواه این تغییر خوب باشد یا بد. در این میان، یکی از توانایی‌هایی که شاید در مقایسه با فناوری ساده‌تر به نظر برسد اما بسیار عمیق‌تر است، توانایی داستان‌گویی است.»

توحیدی در بخش دیگری از سخنانش به سه‌گونه اصلی روایت اشاره کرد و گفت: «می‌توانیم بگوییم ما یک روایت اسطوره‌ای داریم، یک روایت حماسی و یک روایت دراماتیک. در روایت دراماتیک، داستان توسط اشخاص بر صحنه اجرا می‌شود؛ بنابراین روایت از بازگویی صرف فراتر می‌رود و در کنش شخصیت‌ها معنا پیدا می‌کند. افلاطون روایت را فعالیتی زبانی می‌دانست، یعنی زبان بنیاد است. ارسطو به ما می‌آموزد که نمایش‌ها تقلیدی از زندگی‌اند و از دل تقدیرها معانی عبرت‌آموز بیرون می‌آورند؛ ما از طریق این تقدیرها به جهان معنا راه پیدا می‌کنیم و این هدایت می‌تواند از طریق تراژدی یا کمدی انجام شود.»

کدام فیلم‌ها مورد توجه قرار گرفتند؟

هشت سالن ایران‌مال درگیر نمایش آثار این دوره از جشنواره هستند؛ سالن‌های شماره 1، 2، 3، 4، 6، 7، 8 و 9 پذیرای مخاطبان‌اند و آثار بخش‌های مختلف در این سالن‌ها روی پرده می‌روند. در روز نخست جشنواره، بیش از 30 فیلم کوتاه در بخش سینمای داستانی ملی، 10 فیلم کوتاه مستند و بالغ بر 20 فیلم کوتاه در بخش بین‌الملل روی پرده رفتند. از جمله آثاری که مورد توجه مخاطبان قرار گرفت، می‌توان به «خداحافظ آشغال» ساخته بهرام و بهمن ارک، «متولد تهران» جواد حکمی، «بیست‌ویک» فرزاد رنجبر نظری، «دریچه» محمدابراهیم شهبازی، «سوگ سهراب» عماد درویشی، «هبوط» اشکان ساعدپناه و … اشاره کرد.

رأی تماشاگران ادامه دارد

یکی از اتفاقات مهم جشنواره فیلم کوتاه، امکان ثبت نظر و رأی تماشاگران بعد از هر سانس است که همه‌ساله توسط انجمن دانش‌آموختگان انجمن انجام می‌شود. پیش از آغاز هر سانس، تعرفه‌های رأی به تماشاگران داده می‌شود و هر بیننده می‌تواند پس از تماشای فیلم، رأی خود را داخل پنج باکس بیندازد: «اصلاً نپسندیدم»، «نپسندیدم»، «میانه»، «پسندیدم» و «خیلی پسندیدم».

ژانر وحشت، سیاسی‌ترین ژانر سینما

نخستین نشست انتقال تجربه در بخش «استعدادهای نو» با موضوع «آشنایی با مدیاهای جدید» با حضور تی‌یام یابنده ـ فیلم‌ساز و پژوهشگر سینما ـ در چهل‌ودومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران به تشریح تاریخچه و ماهیت سینمای تجربی اختصاص داشت.

تی‌یام یابنده درباره لزوم شناخت رسانه‌های جدید توسط هنرمندان گفت: «اگر می‌خواهید آرتیست باشید ـ فرقی نمی‌کند فیلم‌ساز، انیماتور، نقاش یا مجسمه‌ساز ـ باید رسانه‌های جدید را بشناسید. به‌طور کلی باید بدانید “مدیا” چیست و چه ویژگی‌هایی دارد. رسانه‌هایی که ما با آن‌ها در ارتباط هستیم، به تصویر، صدا و متن مربوط می‌شوند و شما نیز در زندگی روزمره با آن‌ها سروکار دارید. مثلاً در پست‌های اینستاگرام، یک عکس و یک متن را کنار هم قرار می‌دهید تا گفت‌وگویی میان تصویر و کلمه ایجاد کنید. اگر این ارتباط برای مخاطب جذاب باشد، می‌تواند در بخش اکسپلور اینستاگرام بازدید بالایی بگیرد.»

او ژانر وحشت را یکی از سیاسی‌ترین ژانرها در سینما دانست و گفت: «یکی از سیاسی‌ترین ژانرها، ژانر وحشت است. زامبی فقط مغز می‌خورد و خودش مغز ندارد. زامبی‌ها استعاره‌ای از انسان‌های مصرف‌گرا هستند. در حالی‌که در ابتدا این ژانر برای نقد مصرف‌گرایی شکل گرفت، اکنون خود به ابزاری برای ترویج آن تبدیل شده است. امروزه همه ما، به‌ویژه در ایران و بسیاری از کشورهای دیگر، دچار نوعی مصرف‌گرایی شده‌ایم. این یک اشتباه و زیان بزرگ است، زیرا وقتی فرد فقط مصرف‌کننده باشد، همین چرخه به فقر منتهی می‌شود.»

دو سانس فوق‌العاده در روز نخست

برخلاف عرف معمول که همیشه روز نخست جشنواره خلوت است، جشنواره فیلم کوتاه امسال در همان روز نخست پرجمعیت بود؛ به‌طوری‌که سانس‌های فوق‌العاده نیز به جشنواره اضافه شدند. روز گذشته دو سانس فوق‌العاده در ساعت‌های 18 و 20:30 در نظر گرفته شد.

اگر بلیت ندارید، به جشنواره بیایید!

یکی از حواشی قابل‌توجه جشنواره امسال، اعلام زمان فروش بلیت فیلم‌ها از چند روز پیش از آغاز جشنواره بود. بلیت‌فروشی فیلم‌های جشنواره از چهارشنبه گذشته آغاز شد و تقریباً در همان ساعات ابتدایی، تمامی بلیت‌ها به فروش رفت. با این حال، ارکان برگزاری جشنواره این فرصت را در اختیار کسانی که کارت ورود به جشنواره دارند گذاشته‌اند تا پس از ورود تمامی کسانی که بلیت دارند، آن‌ها نیز از صندلی‌های خالی احتمالی استفاده کنند. بنابراین اگر افرادی موفق به رزرو بلیت جشنواره نشدند، می‌توانند به پردیس ایران‌مال بیایند؛ به شرط آنکه توانایی زمین نشستن یا حتی سرپا ایستادن را داشته باشند.

دست‌اندرکاران جشنواره این امکان را برای اهالی رسانه فراهم کرده‌اند تا در ردیف دوم بنشینند، حتی اگر بلیت رزرو نکرده باشند.

بازدید نماینده معاونت زنان ریاست‌جمهوری از جشنواره

نماینده معاونت زنان ریاست‌جمهوری از دو نمایشگاه عکس برپا شده در چهل‌ودومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران بازدید کرد.

دومین جشنواره عکس تهران و نخستین جشنواره عکس خانواده ایرانی هم‌زمان با آغاز جشنواره در بالکن مشرف به باغ ماهان پردیس سینمایی ایران‌مال برپا شد و در روز نخست جشنواره، نرجس ابوالقاسمی، معاون بررسی‌های راهبردی معاونت رئیس‌جمهوری در امور زنان و خانواده، به نمایندگی از این معاونت از آثار هنرمندان این دو نمایشگاه بازدید کرد.

اکران فیلم‌های کوتاه در چهل‌ودومین جشنواره فیلم کوتاه تهران از ساعت 13 تا 22 در پردیس سینمایی ایران‌مال جریان دارد.

/