به گزارش برگزیده، یک نکته را میتوان با اطمینان گفت که این جنگ ارزش هزینه سنگینی که برای آن پرداخت شد را نداشت.
به گزارش ایرنا به نقل از اندیکشده شورای روابط خارجی، نخست، هزینه انسانی جنگ است. ایالات متحده در این درگیری ۱۳ نظامی خود را از دست داد، در حالی که بیش از ۳ هزار و ۳۷۵ نفر در ایران جان باختند؛ از جمله ۱۷۰ نفر که احتمالاً در حمله موشکهای تاماهاوک به یک مدرسه دخترانه کشته شدند.
دومین هزینه، بُعد اقتصادی جنگ است. برآورد مؤسسه «مودیز آنالیتیکس» نشان میدهد که این جنگ تاکنون حدود ۱۳۲ میلیارد دلار برای مصرفکنندگان و مالیاتدهندگان آمریکایی هزینه داشته و این رقم همچنان در حال افزایش است. بخش عمده این هزینه ناشی از افزایش قیمت سوخت بوده است. بهای بنزین پیش از آنکه نشانههایی از احتمال توافق میان طرفین ظاهر شود، به طور متوسط به هر گالن ۴.۵۶ دلار رسید. قیمت کود شیمیایی نیز حدود ۴۷ درصد افزایش یافت که به طور غیرمستقیم به رشد قیمت مواد غذایی دامن زد.
کشورهای حوزه خلیج فارس و کشورهای جنوب جهانی حتی بیش از آمریکا از این جنگ آسیب دیدند. در نتیجه این درگیری، بانک جهانی پیشبینی رشد اقتصادی جهان در سال جاری را به ۲.۵ درصد کاهش داد؛ پایینترین سطح از زمان همهگیری کووید-۱۹.
سومین هزینه، هزینه نظامی است. به گزارش والاستریت ژورنال، معاون وزیر دفاع آمریکا هفته گذشته به اعضای کنگره اعلام کرده که این وزارتخانه برای پوشش هزینههای جنگ و سایر مخارج مرتبط، درخواست بودجه تکمیلی ۸۰ میلیارد دلاری خواهد کرد. با این حال، این رقم تقریباً به طور قطع کمتر از میزان واقعی هزینههاست.
برای مثال، این برآورد هزینه تعمیر ۲۰ پایگاه نظامی آمریکا در منطقه را که در حملات ایران آسیب دیدهاند، در بر نمیگیرد. همچنین ایالات متحده باید هزینه تعمیر یا جایگزینی ۴۲ فروند هواپیمای نظامی سرنشیندار و بدون سرنشین را که در جریان درگیری از بین رفته یا آسیب دیدهاند، پرداخت کند.
جایگزینی موشکهای پیشرفتهای که در این جنگ مصرف شدند، دشوارتر و پرهزینهتر خواهد بود. آمریکا بیش از هزار موشک کروز تاماهاوک و بیش از هزار و ۵۰۰ موشک پدافند هوایی شلیک کرد. در میان مهمات مصرفشده، بیش از نیمی از ذخایر موشکهای پاتریوت آمریکا قرار داشت؛ موشکهایی که اوکراین برای مقابله با حملات موشکی روسیه به شدت به آنها نیاز دارد.
والاستریت ژورنال گزارش داده است که بازسازی این ذخایر ممکن است تا شش سال زمان ببرد. در این فاصله، آمریکا آمادگی کمتری برای رویارویی با یک درگیری بزرگ احتمالی با چین یا روسیه خواهد داشت.
دیگر کشورهای منطقه نیز خسارتهای سنگینی متحمل شدند. بر اساس یک برآورد، کشورهای حوزه خلیج فارس حدود ۵۸ میلیارد دلار خسارت دیدهاند. خسارتهای واردشده به ایران حتی گستردهتر است و برخی برآوردها هزینه بازسازی را حدود ۳۰۰ میلیارد دلار عنوان میکنند.
با این حال، ایران بخش عمده پهپادها و موشکهای خود را حفظ کرده است. برنامه هستهای این کشور در اثر بمبارانها، بهویژه حملات هوایی آمریکا و اسرائیل در ژوئن ۲۰۲۵، آسیب دید؛ اما گمان نمیرود که ایران از آن زمان تاکنون غنیسازی جدیدی انجام داده باشد.
اگرچه مذاکرات بینالمللی با ایران سالها بر برنامه هستهای این کشور متمرکز بوده است، اما این جنگ نشان داد که ایران به یک سلاح اقتصادی جدید و بسیار قدرتمند دست یافته است.
از آنجا که حدود ۲۰ درصد نفت جهان از این آبراه عبور میکند، بسته شدن تنگه هرمز جهان را با بحران انرژی مواجه کرد و ترامپ را واداشت بدون دستیابی به اهداف خود، از جمله نابودی برنامههای موشکی و هستهای این کشور و پایان حمایت تهران از گروههای متحد منطقهای مانند حزبالله، به جنگ پایان دهد.
شرایط سخاوتمندانه یادداشت تفاهم را میتوان تا حد زیادی هزینه بازگشایی تنگه هرمز دانست. بر اساس این توافق، آمریکا متعهد شده است معافیتهای تحریمی در اختیار ایران قرار دهد، تحریمها را به طور کامل لغو کند، دسترسی تهران به داراییهای مسدودشده را فراهم آورد و حتی صندوقی ۳۰۰ میلیارد دلاری برای بازسازی اختصاص دهد.
این هزینه ممکن است در آینده افزایش یابد، زیرا ایران تنها متعهد شده است به مدت ۶۰ روز عبور آزاد از این آبراه راهبردی را تضمین کند. تهران نشانههای متعددی بروز داده که پس از آن، احتمالاً با هماهنگی عمان، به دنبال دریافت «هزینه استفاده» از این مسیر خواهد بود؛ اقدامی که در عمل نوعی عوارض عبور محسوب میشود.
در مجموع، جنگ ایران هزینههای سنگینی در ابعاد اقتصادی، نظامی و انسانی بر جای گذاشت، اما دستاورد ملموس چندانی به همراه نداشت. حتی ممکن است این جنگ به تقویت ایران منجر شود.
تهران اکنون میتواند مدعی شود که از حمله مشترک آمریکا و اسرائیل جان سالم به در برده و نظام سیاسی خود را حفظ کرده است. ایران همچنین میتواند از منابع مالی حاصل از رفع تحریمها و آزادسازی داراییهای مسدودشده برای بازسازی اقتصاد و توان نظامی خو n استفاده کند.
ترامپ استاد پیامرسانی سیاسی است، اما برای او دشوار خواهد بود که این درگیری را چیزی جز یک شکست سنگین و پرهزینه جلوه دهد.
310310
