به گزارش خبرگزاری برگزیده به نقل از گاردین، آکادمی گنکور، نهاد ادبی مستقر در پاریس، روز جمعه اعلام کرد تصمیمش برای کنار گذاشتن رمان «این بود یا مردن» نوشته تلیسون اورلین، با «تمایل به حفظ سلامت و اعتبار جایزه گنکور و خود آکادمی» گرفته شده است؛ آکادمی‌ای که نقش اصلی خود را «ترویج و تقدیر از ادبیاتی می‌داند که به دست زنان و مردان نوشته شده باشد».
این کتابِ نویسنده متولد هائیتی، روایتی شاعرانه و اول‌شخص از زندگی یک معلم تاریخ و جغرافیاست که از کشورش ـ گرفتار خشونت گروه‌های تبهکار ـ می‌گریزد و سفری پرمخاطره را از ۱۲ کشور پشت سر می‌گذارد تا سرانجام در کانادا پناهگاهی پیدا کند.
این رمان که ماه اوت در فرانسه از سوی انتشارات گراسه منتشر شده، تاکنون حدود ۳۵ هزار نسخه فروخته و جایزه رمان فناک را نیز به دست آورده است. حق ترجمه آن هم به بیش از ۲۰ کشور فروخته شده است.
ادعاها درباره استفاده از هوش مصنوعی در نگارش این کتاب، روز ۲۱ سپتامبر در شبکه اجتماعی ایکس مطرح شد؛ همان روزی که «این بود یا مردن» جایزه فناک برای بهترین رمان را به دست آورد.
حسابی ناشناس با نام «بالانس تون کلود» ـ نامی اشاره‌آمیز به سامانه هوش مصنوعی شرکت آنتروپیک ـ اعلام کرد که رمان را در نرم‌افزار تشخیص متن تولیدشده با هوش مصنوعی «پانگرام» وارد کرده و این سامانه تشخیص داده است که کتاب «تقریباً به‌طور کامل» به وسیله هوش مصنوعی نوشته شده است.
با این حال، درباره دقت و اعتبار پانگرام پرسش‌هایی مطرح شده و رسانه‌های فرانسوی نیز چند برنامه دیگر برای تشخیص متن تولیدشده با هوش مصنوعی را بررسی کرده‌اند که نتیجه آنها این بوده است که «این بود یا مردن» به احتمال زیاد نوشته یک انسان است.
اورلین ۳۸ ساله این اتهام را رد کرده و گفته است انگیزه‌ای نژادپرستانه پشت آن وجود دارد. او گفت: «من همیشه عاشق خلق کردن و نوشتن بوده‌ام. نمی‌فهمم چرا باید از یک ماشین استفاده کنم.»
او در گفت‌وگو با روزنامه «لیبراسیون» گفت از زبان و ریتم‌های سنتی هائیتی و کارائیب استفاده کرده است. به گفته او: «تصویرسازی، تکرار و ریتم، یک زبان زنده هستند؛ اینها متعلق به خود من‌اند.»
نویسنده حساب ناشناس در ایکس بعدها در صفحات روزنامه راست میانه «فیگارو» شناسایی شد و مشخص شد ساموئل فیتوسی، یکی از ستون‌نویسان همین روزنامه، پشت این حساب بوده است. فیتوسی نویسنده مقاله‌ای علیه «ووک‌گرایی» در سینما و تلویزیون نیز هست.
فیتوسی در حساب شخصی خود در ایکس نوشت که این کارزار را آغاز کرده است، زیرا با وجود آنکه «خوش‌بین به فناوری» است، نگران است که «هوش مصنوعی باعث نابودی خواندن و نوشتن شود».
روز چهارشنبه، فیلیپ کلودل، رئیس آکادمی گنکور، درباره این اتهام‌ها خواستار احتیاط شده بود. اما طرح اتهام‌های جداگانه‌ای درباره سرقت ادبی از اورلین در رسانه‌های فرانسوی ظاهراً باعث شد موضع آکادمی تغییر کند.
روزنامه «لیبراسیون» در گزارشی مدعی شد اورلین در یکی از آثار پیشین خود، داستان کوتاه برنده جایزه‌ای را از مقدمه کتاب «صبح جادوگران» نوشته لوئی پاوِل، روزنامه‌نگار فرانسوی، که نخستین بار در سال ۱۹۶۰ منتشر شده بود، سرقت کرده است.
آکادمی گنکور در بیانیه خود به «سرقت‌های ادبی‌ای که نویسنده در طول زمان مرتکب شده و به‌تازگی افشا شده‌اند» اشاره کرد و همچنین از «نتایج همگرای چندین تحلیل انجام‌شده از سوی پژوهشگران و روزنامه‌نگاران معتبر» سخن گفت که نشان می‌دهند این کتاب «به احتمال بسیار زیاد تا حد زیادی محصول هوش مصنوعی» است.
این آکادمی افزود: «هدف ما ارسال پیامی روشن است» و می‌خواهیم «تأکید کنیم که به هیچ وجه تولید متن‌هایی را که با کمک هوش مصنوعی ایجاد شده‌اند، تأیید یا تحمل نمی‌کنیم.»
ناشر اصلی این رمان، انتشارات «لو اَدیشن دو بورئال»، در بیانیه‌ای که در اختیار گاردین گذاشت، اعلام کرد: «متأسفانه در این مرحله، ما نمی‌توانیم اتهام‌هایی را که متوجه نویسنده شده‌اند، تأیید یا رد کنیم.»
این ناشر کانادایی تأکید کرد که نباید در این‌باره عجولانه قضاوت کرد و افزود: «بدون وجود شواهد معتبر و عینی، تصمیم‌گیری درباره اینکه این کتاب حق وجود داشتن دارد یا نه، وظیفه ما نیست.»
انتشارات بورئال همچنین گفت درباره اتهام‌های جدید سرقت ادبی «نگران» است، اما در عین حال یادآور شد که باید به خاطر داشت فردی واقعی در پس این کتاب قرار دارد. این ناشر افزود: «ما پیام‌های نفرت‌انگیز و حمله‌های شخصی روزهای اخیر را بدون هیچ ابهامی محکوم می‌کنیم و از همه می‌خواهیم خویشتن‌دار باشند.»
اورلین گفته است درباره اتهام‌های اخیر دیگر اظهار نظر نخواهد کرد. او روز پنجشنبه در جشنواره ادبی «کُرِسپوندانس» در شهر مانوسک در جنوب فرانسه گفت: «این میل وجود دارد که نه فقط به کتاب حمله کنند، بلکه به‌ویژه صدای من را هدف بگیرند… تا مرا ساکت کنند.»
او افزود که به همین دلیل «کمی عقب‌نشینی خواهد کرد و منتظر می‌ماند تا اوضاع آرام‌تر شود».
آکادمی گنکور قرار است فهرست نهایی نامزدها را روز ۶ اکتبر منتشر کند و برنده این جایزه را نیز روز ۴ نوامبر معرفی کند.
۵۹۵۹
