به گزارش برگزیده، رسانه‌های غربی در راستای جنگ روایتی علیه ایران اینبار مدعی شده‌اند که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی قصد حمله پهپادی به پایگاه آمریکا در انگلیس را داشته است و در پی آن آمریکا ۱۲ فروند بمب‌افکن راهبردی B-۱ خود را به‌طور ناگهانی از پایگاه راف فیرفورد در جنوب انگلیس خارج کرده است؛ اقدامی که مقام‌های آمریکایی و انگلیسی آن را واکنشی به ادعای یک تهدید پهپادی مرتبط با ایران می‌دانند، اما جزئیات این تهدید و شواهد مورد استناد آنها تاکنون به‌طور عمومی منتشر نشده است و ایران نیز دخالت در این حادثه امنیتی را رد کرده است.
نیویورک‌تایمز در گزارشی مفصل مدعی شده که فرماندهان نظامی آمریکا بر اساس اطلاعات جدید درباره احتمال یک حمله پهپادی، دستور خروج تمام ۱۲ فروند B-۱ را صادر کردند. به گفته مقام‌های آمریکایی و انگلیسی، این حمله ادعایی قرار بود به دستور سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران انجام شود و بخشی از یک طرح پیچیده و چندمرحله‌ای برای هدف قرار دادن هواپیماهای آمریکایی و کشتن شماری از چند صد نیروی مستقر در پایگاه بوده است.
این ۱۲ بمب‌افزار طی آخر هفته از فیرفورد خارج شدند؛ اقدامی که به نوشته نیویورک‌تایمز، از نظر سرعت و نحوه اجرا بسیار غیرمعمول بود. خروج ناگهانی هواپیماهای آمریکایی از پایگاهی در یک کشور متحد، آن هم در کشوری که هزاران کیلومتر با منطقه جنگی فاصله دارد، اتفاقی نیست که معمولاً در چنین شرایطی رخ دهد.
اهمیت و فوریت این تصمیم به حدی بود که به نوشته این روزنامه، برخی بمب‌افزارها و خدمه پروازی پیش از آنکه هواپیماهای سوخت‌رسانی که قرار بود از پرواز آنها به سمت آمریکا پشتیبانی کنند، به‌طور کامل مستقر شوند، فیرفورد را ترک کردند.
با این حال، هنوز جزئیات دقیقی درباره تهدیدی که باعث این تصمیم شد، منتشر نشده است. یکی از مقام‌های آمریکایی به نیویورک‌تایمز گفت اطلاعات جدید در واقع ادامه همان هشدارهایی بود که حدود سه هفته پیش دریافت شده بود، اما در آخر هفته شرایط به‌طور ناگهانی جدی‌تر شد و فرماندهان آمریکایی به این نتیجه رسیدند که باید بمب‌افزارها را هرچه سریع‌تر از پایگاه خارج کنند.
ماجرایی که از چند روز قبل در اطراف فیرفورد آغاز شد
خروج بمب‌افزارها یک هفته پس از آن صورت گرفت که پلیس انگلیس پنج مرد را در نزدیکی راف فیرفورد بازداشت کرد. این افراد صبح ۲۷ سپتامبر با چند ون سفیدرنگ از لندن به نزدیکی پایگاه آمده بودند.
پس از این حادثه، نیروهای امنیتی ۸۵ خانه اطراف منطقه را به‌طور اضطراری تخلیه کردند و یک ربات خنثی‌سازی بمب برای جست‌وجوی ون‌ها و بررسی احتمال وجود مواد منفجره به کار گرفته شد. با این حال، مواد منفجره‌ای در خودروها پیدا نشد و پنج فرد بازداشت‌شده روز بعد با قرار وثیقه آزاد شدند.
پلیس انگلیس تأکید کرده است که تحقیقات درباره آنها ادامه دارد. چند روز بعد نیز یک شهروند دوتابعیتی انگلیسی-ایرانی در لندن به ظن آماده‌سازی برای انجام اقدامات تروریستی بازداشت شد. پلیس در عین حال اعلام کرده که پرونده «بسیار پیچیده» است و چندین مسیر تحقیقاتی را همزمان بررسی می‌کند.
مقام‌های انگلیسی این پرونده را مرتبط با ایران می‌دانند. اندی برنهام، نخست‌وزیر انگلیس، هفته گذشته گفت دولت این کشور بر این باور است که ایران در برنامه‌ریزی وقایعی که به این بازداشت‌ها منجر شد، نقش داشته است. مقام‌های آمریکایی، انگلیسی، آلمانی و اسرائیلی نیز مدعی شده‌اند این عملیات به سپاه پاسداران یا یک مرکز نظامی دیگر در تهران مرتبط بوده است.
اما ایران این اتهامات را رد کرده است و در عین حال، شواهد مورد استناد مقام‌های غربی نیز به‌صورت عمومی منتشر نشده است.
حتی در روایت مقام‌های انگلیسی نیز نکته مهمی وجود دارد. وال‌استریت ژورنال گزارش داده است که مقام‌های این کشور، ضمن تأکید بر اینکه ایران را یک تهدید می‌دانند و تهران پیشتر پایگاه‌های انگلیس را به‌طور علنی تهدید کرده است، گفته‌اند مدرکی در دست ندارند که نشان دهد ایران قادر به اجرای چنین عملیات پیچیده‌ای علیه فیرفورد بوده است.
هشدارهایی که از ماه گذشته آغاز شده بود
نیویورک‌تایمز مدعی شده که در اواسط سپتامبر، فرماندهان نظامی آمریکا هشدار جدی از سوی سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا و دیگر کشورهای غربی دریافت کردند که راف فیرفورد ممکن است هدف یک حمله با حمایت ایران قرار گیرد.
پس از این هشدار، نگرانی در میان مقام‌های اروپایی نیز افزایش یافت. به گفته یک مقام ارشد آمریکایی، اسرائیل به آلمان هشدار داد که پایگاه‌های آمریکایی در این کشور در معرض خطر بیشتری قرار گرفته‌اند و به‌طور مشخص از پایگاه‌های هوایی اسپانگدالم و رامشتاین نام برد.
بنیامین نتانیاهو نیز مدعی شده است که اسرائیل اطلاعاتی درباره تهدید احتمالی ایران در اختیار انگلیس قرار داده است. آکسیوس گزارش داده که مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، روز دوشنبه در حالی که با هواپیما عازم ایسلند بود، با نتانیاهو تماس تلفنی برقرار کرد و وزارت خارجه آمریکا نیز این تماس را تأیید کرده است.
این روزنامه با اشاره به اینکه پیش از این نیز فیرفورد در اظهارات مقام‌های ایرانی به‌عنوان یکی از پایگاه‌هایی مطرح شده بود که استفاده آمریکا از آن می‌تواند پیامدهایی برای انگلیس داشته باشد نوشت: در ماه ژوئیه، سپاه پاسداران در بیانیه‌ای هشدار داده بود که اجازه دادن به آمریکا برای استفاده از این پایگاه، «لندن را مسئول» اقدامات آمریکا خواهد کرد. در این بیانیه آمده بود: «هر پایگاهی که برای آغاز حملات علیه خاک ایران مورد استفاده قرار گیرد، هدفی مشروع برای نیروهای ماست.»
این تهدیدها در شرایطی مطرح شد که راف فیرفورد پیشتر برای پشتیبانی از عملیات بمب‌افکن‌های آمریکایی علیه ایران مورد استفاده قرار گرفته بود. به همین دلیل، هشدارهای علنی تهران درباره پایگاه‌های مورد استفاده آمریکا در انگلیس، در ماه‌های اخیر به یکی از ملاحظات امنیتی مقام‌های غربی تبدیل شده بود.
وال‌استریت ژورنال نیز با استناد به مقام‌های آمریکایی و اروپایی گزارش داده است که طرح ادعایی مورد بررسی، تنها به یک اقدام محدود نمی‌شد و بخشی از یک عملیات چندمرحله‌ای برای هدف قرار دادن هواپیماها و نیروهای آمریکایی در فیرفورد بوده است. این روزنامه این طرح را به سپاه پاسداران نسبت داده و نوشته است که یکی از شاخه‌های سپاه، اتباع انگلیسی را برای اجرای آن به کار گرفته بود؛ ادعایی که مقام‌های انگلیسی درباره جزئیات آن اظهارنظر مستقیمی نکرده‌اند.
مقایسه با حمله پهپادی اوکراین به روسیه
برخی از مقام‌هایی که با نیویورک‌تایمز گفت‌وگو کرده‌اند، طرح ادعایی علیه فیرفورد را به‌طور کلی با حمله جسورانه اوکراین به پایگاه‌های هوایی روسیه در سال گذشته مقایسه کرده‌اند.
در آن عملیات، پهپادها به اعماق خاک روسیه منتقل و سپس از داخل کامیون‌ها به پرواز درآمدند. این حمله به گفته مقام‌ها باعث انهدام یا آسیب دیدن دست‌کم ۱۲ هواپیما، از جمله چند بمب‌افزار راهبردی روسیه با قابلیت حمل سلاح هسته‌ای، در سیبری و مناطق شمالی روسیه شد.
با این حال، این مقایسه نیز بخشی از ارزیابی مقام‌های آمریکایی درباره یک طرح ادعایی است و اطلاعات مستقلی درباره اجرای چنین الگویی در فیرفورد منتشر نشده است.
وال‌استریت ژورنال نیز نوشته است که مقام‌های آمریکایی درباره احتمال یک طرح چندمرحله‌ای برای حمله به هواپیماها و نیروهای آمریکایی تحقیق می‌کنند و در کنار تهدید پهپادی، پیشتر درباره احتمال استفاده از یک خودروی حامل مواد منفجره نیز هشدارهایی دریافت شده بود.
ترامپ و ونس: «تهدیدی وجود داشت»
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز دوشنبه در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره احتمال حمله پهپادی ایران از خاک انگلیس گفت: «نمی‌توانم چیزی به شما بگویم. اگر چنین کاری کرده باشند، عواقب بسیار سنگینی در انتظارشان خواهد بود.»
ترامپ در بخش دیگری از اظهارات خود گفت افراد مرتبط با ایران تهدیدی علیه تجهیزات آمریکایی در پایگاه ایجاد کرده بودند و افزود: «تهدیدهایی وجود داشت. چرا باید آنها را آنجا نگه می‌داشتیم؟»
جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، نیز گفت پنتاگون بمب‌افزارها را «از روی احتیاط فراوان برای حفاظت از نیروهای خودمان» جابه‌جا کرده است. او مدعی شد واشنگتن با اطمینان قابل‌توجهی معتقد است ایران در تلاش برای انجام اقداماتی علیه آمریکا است.
در مقابل، مارکو روبیو پیشتر تلاش کرده بود خروج هواپیماها را در چارچوب جابه‌جایی معمول تجهیزات نظامی آمریکا توضیح دهد و گفته بود حرکت و استقرار دوره‌ای هواپیماهای نظامی در نقاط مختلف جهان اتفاق غیرمعمولی نیست. او همچنین تأکید کرده بود: «ما نسبت به امنیت تمام پایگاه‌هایمان اطمینان داریم.»
تهدیدی که هنوز ابعاد آن روشن نیست
با وجود آنکه مقام‌های آمریکایی و انگلیسی از احتمال ارتباط ایران با ماجرای فیرفورد سخن گفته‌اند، هنوز میان آنچه درباره یک «تهدید پهپادی» مطرح شده و آنچه در عمل در اطراف این پایگاه رخ داده، فاصله وجود دارد. پلیس انگلیس در جریان بازرسی از خودروهای مظنونان هیچ ماده منفجره‌ای پیدا نکرد و شش فرد بازداشت‌شده نیز بدون طرح اتهام رسمی با قرار وثیقه آزاد شده‌اند. گاردین نیز در تحلیلی درباره این پرونده تأکید کرده است که هنوز مشخص نیست ایران در این ماجرا نقشی داشته باشد و حتی هدف دقیق افرادی که در نزدیکی پایگاه دیده شدند، روشن نشده است. این روزنامه در عین حال یادآوری می‌کند که سپاه پاسداران در ژوئیه، فیرفورد و دیگر پایگاه‌هایی را که برای حمله به ایران مورد استفاده قرار می‌گیرند، «اهداف مشروع» خوانده بود؛ موضوعی که باعث شده فرضیه نقش ایران در این پرونده از سوی مقام‌های غربی جدی گرفته شود، اما به‌تنهایی اثبات‌کننده اجرای چنین طرحی نیست.
از سوی دیگر، کارشناسان معتقدند حتی اگر احتمال اجرای یک حمله پهپادی موفق علیه بمب‌افزارهای آمریکایی پایین ارزیابی شود، پیامد احتمالی آن می‌توانست برای واشنگتن قابل توجه باشد. رابرت تولست، پژوهشگر مؤسسه خدمات سلطنتی متحد (RUSI)، در گفت‌وگو با واشنگتن‌پست توضیح داده است که پهپادهای نسبتاً ارزان‌قیمت می‌توانند در صورت رسیدن به یک پایگاه نظامی، خسارتی نامتناسب با هزینه خود ایجاد کنند. به گفته او، حتی حمله‌ای که به انهدام هواپیماها منجر نشود، می‌تواند آسیب‌پذیری یک پایگاه نظامی را آشکار کند و ضربه روانی قابل توجهی به همراه داشته باشد. تولست این وضعیت را نمونه‌ای از یک تهدید با «احتمال پایین، اما پیامد بالا» دانست؛ یعنی حمله‌ای که اجرای آن آسان نیست، اما در صورت موفقیت می‌تواند ضربه قابل‌توجهی به آمریکا وارد کند.
واشنگتن‌پست نیز با اشاره به تجربه حملات پهپادی در جنگ‌های اخیر، از جمله حمله اوکراین به هواپیماهای روسی، می‌نویسد نگرانی اصلی مقام‌های آمریکایی این است که تجهیزات بسیار ارزان‌تر بتوانند سامانه‌های نظامی بسیار گران‌قیمت را هدف قرار دهند.
اما در مورد خود فیرفورد، مسئله فقط هزینه و فناوری پهپادها نیست؛ نحوه استقرار بمب‌افزارها نیز در ارزیابی خطر اهمیت دارد. دیوید دِروش، مقام سابق پنتاگون و استاد مؤسسه تِیِر مارشال، به الجزیره گفته است که B-1ها در فضای باز و در فاصله حدود ۲۷۵ متری از محدوده‌ای قرار داشتند که از سوی عموم قابل مشاهده بود. به گفته او، همین شرایط می‌توانست هواپیماها را در برابر حملات پهپادی یا حتی حملات خمپاره‌ای آسیب‌پذیر کند و یک پهپاد کوچک مجهز به مواد منفجره نیز می‌توانست خسارت قابل توجهی ایجاد کند. از نگاه دِروش، تصمیم آمریکا برای خارج کردن بمب‌افزارها نشان می‌دهد که در ارزیابی فرماندهان، ریسک نگه داشتن آنها در فیرفورد از مزیت عملیاتی این پایگاه بیشتر شده بود.
آرون داوسون، پژوهشگر مؤسسه هوایی و فضایی فریمن در کینگز کالج لندن، می‌گوید خروج ناگهانی B-1ها می‌تواند نشان دهد که تهدید مشخصی متوجه خود هواپیماها، خدمه آنها یا پایگاه بوده است. با این حال، خروج این بمب‌افزارها به معنای از دست رفتن توان آمریکا برای حمله به ایران نیست؛ بلکه بیشتر به معنای افزایش هزینه و دشواری چنین عملیاتی است، زیرا واشنگتن اکنون برای مأموریت‌های طولانی‌تر باید بیشتر به پایگاه‌های دورتر، پروازهای طولانی و سوخت‌گیری هوایی متکی باشد.
315
