نرگس کیانی: جنگی که آمریکا و اسرائیل از نهم اسفند سال گذشته علیه ایران آغاز کردند، تئاتر و اهالی آن را نیز همچون هر پدیده دیگری در جامعه تحت تاثیر قرار داد؛ سالنها را تعطیل کرد و گروههای نمایشی از کارگردانان و نمایشنامهنویسان و بازیگران تا طراحان صحنه و لباس و گریم و…. را روانه خانه. سالنهایی که حتی اگر بعد از اعلام آتشبس موقت (۱۹ فروردین ۱۴۰۵) باز بودند و گروههایی که حتی اگر روی صحنه بودند، خبرهای ملتهب مذاکرات که سرانجام به امضای یادداشت تفاهم (۲۸ خرداد ۱۴۰۵) ختم شد در کنار قطعی ۸۸ روزه اینترنت، توانی برای تماشاگرانشان باقی نگذاشته بود که به تماشای آنها بنشینند. با این حال، نگاهی کوتاه به سایت فروش بلیت نمایشهای روی صحنه، نشان میدهد سالنها آرامآرام در حال از سر گرفتن روال عادیاند و چهرهها، اگر حضورشان معیار برخی تماشاگران برای خرید بلیط اجراها به شمار بیاید، در حال بازگشت به صحنه. جدا از نمایشهایی که در خارج از پایتخت روی صحنهاند؛ این روزها در تهران، در کنار خبرهایی که از اجرای صابر اَبَر در تالار وحدت میآید، خبر بازی پانتهآ پناهیها هم در نمایش او شنیده میشود. نوید محمدزاده از ۳۰ اردیبهشت «پرنده سیاه» (کلاغ- دیوید هرویر) را در باغ کتاب روی صحنه برده است و سارا بهرامی و مجتبی پیرزاده با دور دوم اجرای «یخبستگی» به تماشاخانه ایرانشهر برگشتهاند. مهدی کوشکی هم که در سالهای اخیر حواشی تنیده در اطراف نامش بیش از هر چیز دیگر به چشم میآید، در مقام نمایشنامهنویس و بازیگر، با بازتولید «اسبنورد» روانه تئاتر شهر شده است. همچنین بامداد افشار، سرپرست گروه موسیقی اکسپریمنتال الکترونیک اتاق (۱۳۹۴) که بهعنوان آهنگساز و طراح صدا شناخته میشود به تازگی با «بودن پس از حذف» نخستین تجربه نویسندگی و کارگردانی تئاتر را با بازی بهار کاتوزی در پردیس تئاتر و موسیقی دکُر باغ کتاب پشت سر گذاشته است.
الهام از جنایات مجرم جنسی؛ توبی استودباکر/ نمایشی که ۱۰ سال پیش با بازی سهیلا گلستانی روی صحنه رفت
دیوید هروئر، نمایشنامهنویس اسکاتلندی برای نوشتن «پرنده سیاه» (Blackbird)برنده جایزه بهترین نمایشنامه لارنس اولیویه در سال ۲۰۰۷، از جنایات مجرم جنسی توبی استودباکر الهام گرفته و زمینه ملاقات زنی جوان (یونا اسپنسر- ۲۷ ساله) را که در ۱۲ سالگی مورد سوءاستفاده جنسی قرار گرفته با ری بروکس (مرد ۵۵ ساله) فراهم کرده است. ری ۱۵ سال قبل، به جرم تجاوز به یونا به سه سال زندان محکوم شده و پس از آزادی از زندان در شهری دیگر، با هویتی تازه زندگی جدیدی را شروع کرده است… نوید محمدزاده که سال ۱۴۰۳ در نخستین تجربه کارگردانی نمایش «شهر بازی» را براساس نمایشنامهای از خود در مجموعه تئاتر لبخند روی صحنه برد نقش یونا را به مریم حسینی سپرده است و نقش ری را خود بازی میکند. این نمایش پیش از این، در سال ۱۳۹۵، با نام «کلاغ» به کارگردانی سمانه زندینژاد در مجموعه تئاتر شهر روی صحنه رفته بود. بازیگران نمایش زندینژاد، سهیلا گلستانی و مرتضی اسماعیلکاشی بودند. اجرای «پرنده سیاه» که در خلاصه داستان آن چنین آمده: «ملاقاتی غیره منتظره، سالها پس از گذشتهای ناتمام» از ۳۰ اردیبهشت در پردیس تئاتر و موسیقی دکُرِ باغ کتاب آغاز شده و تا ۱۱ تیر ادامه خواهد داشت. نوید محمدزاده در این اثر که طراحی لباس آن را به همسرش، فرشته حسینی سپرده است هرشب ساعت ۲۰ به همراه مریم حسینی روی صحنه میرود.
عشق نافرجام بامداد و ستاره
نمایشنامه «یخبستگی» که نخستین بار تیر و مرداد سال گذشته در تماشاخانه ایرانشهر روی صحنه رفت، بنا به گفته نویسنده و کارگردانش؛ احمد سلگی، هشت سال پیش از این نوشته شده و تا قبل از اجرای سال ۱۴۰۴ امکان رفتن روی صحنه را نیافته بود. «یخبستگی» داستان عشق نافرجام ستاره (با بازی سارا بهرامی) و بامداد (با بازی مجتبی پیرزاده) به یکدیگر است؛ عشقی که گویی هیچگاه به پایان نرسیده و به انتظار نشسته تا بار دیگر شعلهور شود. بامداد که پس از ۲۰ سال دوری از معشوقهاش ستاره، این روزها گرفتار خودتنهاانگاری شده و پناه بردن به هروئین را تنها راه ممکن میداند، گمان میکند برای خروج از وضعیتی که گرفتار آن است باید از نو با کسی که روزگاری دوستش داشته دیدار کند. حضور ستاره در طول اجرا به گونهای است که نمیدانیم زاییده ذهن بامداد است یا حضوری واقعی و همین به کار بامداد میآید تا گذشته را احضار و بار دیگر به همراه ستاره، اجراییاش کند. با این حال، تحمل واقعیت موجود در انتها چنان طاقتفرساست که آنها ترجیح میدهند از نقش بامداد و ستاره خارج شده و بهعنوان مجتبی پیرزاده و سارا بهرامی، پایان نمایش را اعلام کنند. «یخبستگی» که در سایت فروش بلیتش با عنوان «نسخه تازه» معرفی و «درختهای خیابون ولیعصر» به دنباله نامش اضافه شده است از ۱۶ تیر هر شب ساعت ۱۹ در سالن استاد سمندریان تماشاخانه ایرانشهر روی صحنه میرود.
از دعوت به صرف بورش و خون تا خونبَس/ صابر ابر به تالار وحدت میرود
آنطور که در خبرهای منتشرشده در مورد نمایش «خونبَس» به کارگردانی صابر ابر آمده است، پانتهآ پناهیها قرار است با این نمایش پس از ۷ سال دوری از تئاتر بار دیگر به صحنه برگردد. متن «خونبَس» توسط بهزاد آقاجمالی و صابر ابر نوشته شده و با عنوان سومین قسمت از تریلوژیِ (سهگانه) «به صرف بورش و خون» از آن آن نام برده شده است. صابر ابر پیشتر دو نمایش «امشب به صرف بورش و خون» و «امشب به صرف بورش بدون خون به میزبانی نازنین» را در پردیس تئاتر و موسیقی دکر باغ کتاب روی صحنه برده بود. متن هر دو نمایش را مهدی یزدانیخرم نوشته بود و در نمایش اول فاطمه نقوی و در نمایش دوم الهام کردا، صابر ابر را همراهی میکردند.
مهدی یزدانیخرم در نمایش نخست؛ «امشب به صرف بورش و خون» داستان بلند «نازنین» نوشته فئودور داستایوفسکی را (با ترجمه یلدا بیدختینژاد- نشر چشمه) تبدیل به مونولوگ مرموز و متزلزل مرد امانتفروش (با بازی صابر ابر) کرده بود. مرد امانتفروش اما در خانه تنها نبود و مستخدمش با بازی فاطمه نقوی نه تنها حضوری مستمر روی صحنه داشت که حتی پذیرایی از مهمانها یا همان تماشاگران نمایش را نیز بر عهده گرفته بود. در «امشب به صرف بورش بدون خون به میزبانی نازنین»، زنی فرودست؛ نازنین (با بازی الهام کردا) که به میانجی ازدواج با یک مرد نسبتا برخوردار (مرد امانتفروش)، فرصت کرده بود از چرخه فقر خارج شود و عاملیت پیدا کند با سگ وفادارش مومو (با بازی صابر ابر) بر سر جنازه شوهرش که مدام با انداختن قطعات یخ میکوشید از آن محافظت کند به روایت سرگذشت زندگی خود را نشسته بود. در مورد نمایش «خونبَس» که ادامهای بر دو اثر پیشین معرفی شده چنین آمده است: «امید، آن چیزی نیست که باید فروخته شود. امید، تمام آن چیزی است که باید زندگی کرد. نجات انسان روی زمین فقط با محبت ممکن است، نه امید. محبت، چیزی است که همین امروز، همین حالا، وقت هدیهدادن آن است.» به جز پانتهآ پناهیها، اصغر پیران به عنوان دیگر بازیگر این نمایش معرفی شده است که قرار تابستان در تالار وحدت روی صحنه برود.
بازتولید «اسبنورد»
«اسبنورد» تولید گروه تئاتر مستقل تهران، براساس متنی از مهدی کوشکی، به کارگردانی هستی حسینی، تهیهکنندگی مصطفی کوشکی و با بازی مهدی کوشکی و عاطفه کوشکی از هشتم تیرماه به سالن قشقایی مجموعه تئاتر شهر میآید. در خلاصه داستان این اثر نمایشی آمده است: «ما تصمیم داریم جامعه رو از پلیدی پاک کنیم، مراقب خودتون باشید…» هستی حسینی پیش از این نمایشهایی چون «باد شیشه را میلرزاند- ۱۳۹۴ و ۱۳۹۵»، «رومئو و ژولیت- ۱۳۹۶ و ۱۳۹۸» و «وقتی کبوترها ناپدید میشوند- ۱۳۹۶ و ۱۳۹۸» را در مجموعه تئاتر مستقل تهران کارگردانی کرده است. «اسبنورد» که بهمن ۱۴۰۴ در تالار قشقایی روی صحنه بود درباره خواهر و برادری است که تصمیم میگیرند جامعه را از فساد و پلیدی پاک کنند.
۵۹۲۴۲
