به گزارش برگزیده، به نوشته اسوشیتدپرس دیپلماتهای آگاه اعلام کردند که ایالات متحده آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان پیشنویس قطعنامهای را برای بررسی در نشست آتی شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی تنظیم کردهاند که هدف آن ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت سازمان ملل متحد به دلیل ادعای عدم پایبندی به تعهدات عدم اشاعه است.
بر اساس پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای، ایران طبق تعهدات حقوقی خود موظف است تمامی مواد و فعالیتهای هستهای خود را اعلام کند و به بازرسان آژانس اجازه دهد تا عدم انحراف این مواد به سمت اهداف غیرصلحآمیز را راستیآزمایی کنند.
با این حال از زمان جنگ ۱۲ روزه و حملات نظامی آمریکا و اسرائیل به تاسیسات هستهای ایران، تهران اجازه بازرسی از این تاسیسات را ندادهاست. محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران اوایل شهریور ماه در گفتوگویی اعلام کرد: «تا زمانی که ضوابط و پروتکل بازرسی از سایتهایی که تحت حمله نظامی قرار گرفتهاند تدوین، تصویب و ابلاغ نشود، آژانس نمیتواند ادعای بازرسی داشته باشد.»
جزئیات پیشنویس قطعنامه و درخواست از رافائل گروسی
این اقدام ضدایرانی در ادامه مصوبه ژوئن ۲۰۲۵ شورای حکام (درست یک روز پیش از حمله اسرائیل به ایران) صورت میگیرد که برای نخستین بار در ۲۰ سال گذشته، ایران را رسماً غیرپایبند به تعهدات عدم اشاعه اعلام کرد.
ارجاع احتمالی پرونده به شورای امنیت، مسئولیت بررسی را به نهادی ارشدتر واگذار میکند که توانایی تصویب تدابیر الزامآور قانونی از جمله تحریمها یا انجماد داراییها را دارد؛ هرچند با توجه به حق وتوی چین و روسیه بهعنوان متحدان ایران، تصویب اقدامات تنبیهی مشخص از سوی سازمان ملل بعید به نظر میرسد.
تحلیلگران معتقدند که چین و روسیه در صورت ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت، به طور قطع هر قطعنامهای را که از سوی کشورهای غربی ارائه شود، وتوی خواهند کرد.
لورنس نورمن، خبرنگار والاستریت ژورنال، اظهار داشت که با فرض جلب پشتیبانی ایالات متحده و سه کشور اروپایی از قطعنامه خود در آژانس بینالمللی انرژی اتمی در هفته آینده جهت ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت سازمان ملل، این نخستین بار از زمان توافق موقت (JPOA) در سال ۲۰۱۳ خواهد بود که دست به چنین کاری میزنند. وی افزود که آنها نسبت به تصویب این قطعنامه مطمئن به نظر میرسند. وی یادآور شد که زمینههای این قطعنامه بر عدم همکاری ایران در تحقیقات پادمانی و همچنین قطعنامهای که درست پیش از حملات ژوئن ۲۰۲۵ در شورای حکام به تصویب رسید استوار است. نورمن افزود طبق شنیدههای وی، این قطعنامه به موضوع عدم دسترسی بازرسان نیز خواهد پرداخت.
این خبرنگار در پایان خاطرنشان کرد، تفاوت بزرگ شرایط فعلی با دوران پیش از توافق موقت ۲۰۱۳ این است که تقریباً تقطعی است روسیه و چین هرگونه پاسخ شورای امنیت به عدم همکاری ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را وتو خواهند کرد.
در متن پیشنویس این قطعنامه آمده است که از رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، درخواست میشود تا این قطعنامه و قطعنامههای پیشین را بر اساس مقررات اساسنامه آژانس، به تمامی اعضا، شورای امنیت و مجمع عمومی سازمان ملل متحد ارسال کند. این سند در عین حال بر حمایت از حلوفصل دیپلماتیک چالشهای مرتبط با برنامه هستهای ایران تاکید کرده و تمام طرفها را به تعامل سازنده دیپلماتیک برای دستیابی به توافقی که نگرانیهای بینالمللی را برطرف کند، فراخوانده است.
به نوشته اسوشیتدپرس دیپلماتها تاکید دارند که این پیشنویس همچنان در مرحله رایزنی است و پس از ارائه رسمی، در نشست هفته آینده شورای حکام در وین به رای گذاشته خواهد شد. بر اساس گزارشهای دیپلماتیک، ارجاع پرونده به شورای امنیت پیشتر برای اعطای فرصت به دیپلماسی به تعویق افتاده بود، اما مقامهای غربی مدعی هستند که به دلیل عدم همکاری و قطعی ارتباطات، آژانس ناچار به اجرای وظایف نظارتی خود است. پس از تحولات نظامی ژوئن ۲۰۲۵، آژانس اعلام کرده که دسترسی لازم برای راستیآزمایی مراکز و میزان ذخایر اورانیوم نزدیک به سطح تسلیحاتی را نداشته است.
بر اساس جدیدترین گزارش محرمانه آژانس اتمی، ایران هماکنون دارای ۴۴۰.۹ کیلوگرم اورانیوم غنیشده با غلظت ۶۰ درصد است که فاصله فنی کوتاهی تا سطح ۹۰ درصد دارد. آژانس هشدار داده است که تداوم عدم دسترسی بازرسان، یک ریسک اشاعهای محسوب میشود که نیازمند رسیدگی فوری است. همزمان، آژانس از عدم پیشرفت در تحقیقات چندساله خود درباره ذرات اورانیوم یافتشده در برخی مکانهای اعلامنشده خبر داده است؛ موضوعی که کشورهای غربی آن را مرتبط با ادعاهای گذشته میدانند، اما ایران همواره تاکید کرده که برنامه هستهایاش صرفاً اهداف صلحآمیز را دنبال میکند.
منبع: خبرگزاری اسوشیتدپرس
