از کربلا تا قدس در «باغ اسلیمی»
از کربلا تا قدس در «باغ اسلیمی»
به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری برگزیده های ایران، «اربعین» و حضور باشکوه مردم در پیادهروی برای رسیدن به کربلای معلی و عرض ارادت به محضر مبارک حضرت سیدالشهدا(ع) چند سالی است که به عنوان یک سوژه وارد فضای ادبیات داستانی کشور شده است. حضور مردم از شهرها و کشورهای مختلف با زبانها و آداب و رسوم متفاوت، بستری است برای به تصویر کشیدن این حماسه مردمی از وجوه مختلف.
کتاب «باغ اسلیمی» نوشته بشری صاحبی از جمله این آثار است که از سوی نشر معارف در دسترس علاقهمندان قرار گرفته است. صاحبی در این اثر تلاش دارد ضمن توجه به حضور غیرمسلمانان در پیادهروی اربعین و تأثیری که آنها از این فضا میگیرند، به اصلیترین موضوع جهان اسلام، یعنی فلسطین نیز بپردازد.
محور اصلی کتاب را حضور ناخواسته و بالاجبار یک جامعهشناس مسیحی و آلمانی که برای یک کنفرانس علمی به ترکیه آمده، در پیادهروی اربعین تشکیل میدهد. داستان حول محور جابجایی کولهپشتی یک دختر عکاس ایرانی و یک دختر جامعهشناس آلمانی و اتفاقاتی که پس از آن رخ میدهد، میچرخد.
باغ اسلیمی داستان آدمهای عاشق است. آدمهایی که هرسال برای ۱۰ روز هم که شده زندگی روزمره را رها میکنند و هرطور شده خود را به مسیر میرسانند. در مسیر زنده میشوند پر و بال میگیرند و با جانی تازه به زندگی برمیگردند. قصه این آدمهای عاشق را «نیله مایر»، جامعهشناس آلمانی، روایت میکند.
جابجایی کوله جامعهشناس آلمانی سبب میشود نیله مایر ناخواسته سر از پیادهروی اربعین درآورد. خواندن روایت یک غیر مسلمان از اتفاقی که برای ما تا حد زیادی شناخته شده است، علاوه بر اینکه نگاهی تازه و خلاقانه به فضای رمان بخشیده، حلاوت دلنشینی هم به همراه داشته است؛ چه اینکه از قدیم گفتهاند: «خوشتر آن باشد که سر دلبران/ گفته آید از زبان دیگران».
این کتاب ابررویداد اجتماعی اربعین را ازجنبههای مختلف انسانی، تربیتی، روانشناختی، جامعهشناختی، محیطزیست و… را به نظاره نشسته و هر وجدان سالم و آزادهای را که با این جریان عظیم همراه شده و شیفته فضای حاکم بر آن خواهد شد، به تصویر کشیده است. علاوه بر این، چون در این کتاب مخاطب پدیده اربعین را از زاویه دیدی متمایز تماشا میکند، برخی از شبهات و نکاتی را که ممکن است از چشم زائران ایرانی دور بماند نیز مطرح و در سطرهای پیش رو، پاسخ آن شبهات را دریافت میکند.
از سوی دیگر وجود یک داستان عاشقانه که در لابهلای سطرهای کتاب در جریان است، هیجان خواندن کتاب را افزایش میدهد. این داستان عاشقانه به قدری با تار و پود کتاب درآمیخته که نمیتوان بین داستان نیله مایر و این داستان عاشقانه یکی را به عنوان خط داستانی اصلی انتخاب کرد. این درهم تنیدگی داستانی، «باغ اسلیمی» را به رمانی عمیق و چندلایه تبدیل کرده است.
نکته دیگر در خصوص این رمان، نگاه ضد صهیونیستی و آزادیخواهانه نسبت به فلسطین است و نویسنده سعی کرده در لایههای زیرین داستان، با استفاده از نمادها و کدهای خاص، به دشمنی صهیونیسم با تفکراتی شیعی اشاره کند و در مقابل به آرمان آزادی فلسطین و ارتباتش با اربعین و ظهور نیز اشاره کند.
نگاه، فضا و رویکرد متفاوت و جدید و غیرتکراری «باغ اسلیمی» این کتاب را با سایر رمانهای اربعینی متمایز کرده است. علاوه بر این، قلم نویسنده و توصیف صحیح وقایع و رویدادها و فضاسازیها، تفاوت لحن در روایتها و ریتم تند و مطابق با سرعت حاکم بر پیادهروی اربعین، این کتاب را جذابتر و خواندنیتر کرده است. سیر داستانی و به هم پیوستگی وقایع به قدری منسجم و منطقی است که مخاطب بین واقعی بودن و خیالی بودن وقایع رمان مردد میشود و تا پایان «باغ اسلیمی» با نویسنده همراه است.
مطالعه «باغ اسلیمی» به همه کسانی که سفر اربعین را تجربه کردهاند، همه کسانی که این سفر زیبا را تجربه نکرده، همه آنهایی که عاشق شدهاند، همه کسانی که عشق را تجربه نکردهاند، همه کسانی که آرزوی زیارت گنبد طلایی مسجدالاقصی و نابودی رژیم غاصب صهیونیستی را در دل دارند و همه منتظران موعود توصیه میشود.
نویسنده کوشیده از آنجا که اربعین میتواند قدرتمندترین بستر زمینهسازی ظهور امام زمان(عج) باشد؛ چراکه حضرت در هنگام ظهور، خود را با جد شهیدش به عالمیان معرفی میکند، نیمنگاهی به فرهنگ انتظار و بیان وظایف منتظران داشته باشد. میتوان گفت این کتاب توانسته جمله معروف امام خمینی(ره) که فرمود «راه قدس از کربلا میگذرد» را به شکلی زیبا، عمیق و هنرمندانه به تصویر بکشد.
/
