به گزارش برگزیده، هیلاری کلینتون، وزیر خارجه پیشین آمریکا، در گفتوگویی با دیوید رمنیک، سردبیر نیویورکر در پاسخ به پرسش رمنیک درباره اینکه آیا آمریکا در این جنگ شکست خورده است یا نه، پاسخ مثبت داد و گفت: «بله. آمریکا ضعیفتر بیرون آمده و ایران قویتر شده است.
او سپس درباره توافقی که پیش از جنگ میان تهران و واشنگتن مطرح شده بود، توضیح داد که آنچه در آن مقطع مورد بحث بود، یک توافق نهایی نبود و بیشتر در قالب یک تفاهمنامه قرار داشت؛ ضمن اینکه جزئیات آن نیز هنوز بهطور کامل مشخص نشده بود.
کلینتون برای توضیح دیدگاه خود درباره نحوه مذاکره با ایران، به تجربه دولت اوباما اشاره کرد و گفت مذاکراتی که در نهایت به برجام منجر شد، نتیجه یک فرایند طولانی و جدی بود.
به گفته او، این روند ابتدا با اعمال تحریمهای بینالمللی علیه ایران آغاز شد و در ادامه، مذاکرات محرمانهای از طریق عمان شکل گرفت. در این مذاکرات، دو طرف تیمهایی از کارشناسان و دیپلماتهای باتجربه داشتند و افرادی پای میز مذاکره مینشستند که سالها در حوزههای مختلف مذاکره کرده بودند.
کلینتون در مقایسه این فرایند با دولت ترامپ گفت: «این شیوهای نیست که این دولت کارهایش را انجام میدهد.»
نتانیاهو سالها واشنگتن را برای حمله به ایران تحت فشار گذاشت
کلینتون در ادامه به نقش بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در سیاست آمریکا در قبال ایران پرداخت و گفت نتانیاهو زمانی که او وزیر خارجه آمریکا بود نیز بارها واشنگتن را برای حمایت از اقدام نظامی علیه ایران تحت فشار قرار میداد.
او با یادآوری تماسهای خود با نتانیاهو و ایهود باراک، وزیر دفاع وقت اسرائیل، گفت مقامهای اسرائیلی بارها به دولت آمریکا میگفتند که اسرائیل آماده حمله است و از واشنگتن میخواستند از چنین اقدامی حمایت کند.
کلینتون گفت این فشارها مستمر بود و اسرائیلیها تلاش میکردند فوریت حمله به ایران را به دولت آمریکا منتقل کنند. او یادآوری کرد که در آن زمان به مقامهای اسرائیلی پاسخ میداد که اگر هواپیماهایشان آماده است، خودشان تصمیم بگیرند که چه اقدامی انجام دهند. در روایت کلینتون، دولت اوباما در نهایت وارد این مسیر نشد.
به گفته کلینتون، نتانیاهو از مدتها قبل دو هدف مهم را دنبال میکرد: عادیسازی روابط اسرائیل و عربستان سعودی و سرنگونی کامل ساختار قدرت در ایران.
«اگر سر حکومت را قطع کنید، حکومت سقوط میکند»
کلینتون در تشریح برداشت نتانیاهو از نتیجه حمله به ایران گفت نخستوزیر اسرائیل بر این باور بود که با حذف رهبران ارشد حکومت و از بین بردن توان نظامی ایران، مردم این کشور علیه حکومت قیام خواهند کرد.
او برداشت نتانیاهو را چنین توضیح داد: اگر «سر حکومت را قطع کنید»، حکومت سقوط خواهد کرد و اگر توان نظامی آن نیز تا حد ممکن از بین برود، مردم به خیابانها خواهند آمد.
اما کلینتون گفت این برداشت با ارزیابیای که در دولت اوباما از ساختار سیاسی ایران وجود داشت، همخوان نبود.
از نگاه او، ایران حکومتی نیست که تمام ساختار آن به یک فرد وابسته باشد. کلینتون گفت در ساختار قدرت ایران ائتلافی میان روحانیون و نیروهای نظامی وجود دارد و این ساختار ظرفیت آن را دارد که پس از حذف برخی چهرههای ارشد، افراد دیگری را از درون خود جایگزین کند.
به بیان دیگر، از نظر کلینتون، حذف رهبران ارشد لزوماً به معنای از بین رفتن ساختار قدرت نیست؛ زیرا ساختار موجود میتواند خود را بازسازی کند و افراد دیگری را از درون همان سیستم به سطوح بالاتر برساند.
او سپس به ساختار قدرت جمهوری اسلامی بازگشت و تأکید کرد که این ساختار صرفاً متکی به روحانیون نیست و پیوند میان روحانیون و نیروهای نظامی، یکی از عناصر مهم بقای آن است.
به گفته کلینتون، اگر یک ائتلاف میان روحانیون و نیروهای نظامی وجود داشته باشد و در داخل کشور نیز یک نیروی مسلح مخالف مؤثر شکل نگرفته باشد، حذف رهبران ارشد بهتنهایی برای سرنگونی حکومت کافی نیست.
او گفت در چنین شرایطی، ساختار موجود میتواند خود را بازسازی کند و افراد جدیدی را از درون همان سیستم به رأس قدرت برساند.
کلینتون در ادامه تأکید کرد که از نظر او برای سقوط حکومت ایران، دو عامل اساسی لازم است: نخست، وجود یک نیروی مسلح مخالف مؤثر و دوم، شکلگیری شکاف و نارضایتی جدی در داخل ساختار قدرت.
او معتقد بود چنین شرایطی در ایران وجود نداشت.
کلینتون همچنین گفت نمیتوان انتظار داشت چنین حکومتی صرفاً از طریق تحریک احساسات مردم یا انتظار برای اینکه مقامهای آن «جنبه بهتر» خود را نشان دهند، سقوط کند.
آیا ترامپ تحت تأثیر نتانیاهو قرار گرفت؟
در ادامه گفتوگو، دیوید رمنیک از کلینتون پرسید آیا به نظر او نتانیاهو ترامپ را تحت تأثیر قرار داده و آیا رئیسجمهور آمریکا توصیههای معاون خود، وزیر خارجه و جامعه اطلاعاتی آمریکا را نادیده گرفته است یا نه.
کلینتون در پاسخ گفت نمیتواند درباره محتوای جلسات داخلی کاخ سفید با قطعیت اظهارنظر کند، زیرا نمیداند دقیقاً چه اطلاعاتی در اختیار ترامپ قرار گرفته و چه توصیههایی در جلسات خصوصی به او ارائه شده است.
با این حال، او از تصمیم ترامپ برای ورود به جنگ با ایران بهشدت انتقاد کرد.
کلینتون گفت خودش از حملات محدود و مشخص آمریکا در ژوئن ۲۰۲۵ علیه تأسیسات هستهای ایران حمایت کرده بود؛ زیرا از نظر او آن عملیات هدفی روشن، مشخص و قابل دستیابی داشت و میتوانست برنامه هستهای ایران را برای مدتی عقب براند.
اما به گفته او، جنگ گستردهتر فاقد چنین هدف روشن و قابل دستیابیای بود.
«تنگه هرمز کجاست؟»
کلینتون در بخش دیگری از گفتوگو به تنگه هرمز پرداخت و گزارشهایی را که درباره میزان آگاهی ترامپ از پیامدهای احتمالی جنگ منتشر شده بود، مورد انتقاد قرار داد.
او بهویژه از این ادعا که ترامپ درباره امکان بسته شدن تنگه هرمز اطلاع نداشته است، ابراز شگفتی کرد.
کلینتون با لحنی طعنهآمیز گفت:«هیچکس به من نگفت آنها میتوانند تنگه هرمز را ببندند. تنگه هرمز کجاست؟»
او این تصور را آنقدر عجیب دانست که گفت بیشتر به صحنهای از یک فیلم شباهت دارد؛ فیلمی که ماجرا در آن به حدی غیرواقعی است که تماشاگر ممکن است از سالن سینما بیرون برود.
این بخش از اظهارات کلینتون در واقع به انتقاد اصلی او از نحوه تصمیمگیری دولت ترامپ بازمیگردد: اینکه پیش از ورود به جنگ، پیامدهای احتمالی آن، از جمله واکنش ایران و اهمیت تنگه هرمز، باید بهدقت بررسی میشد.
کلینتون: ترامپ ممکن است وقتی احساس شکست میکند، ریسک بیشتری بپذیرد
کلینتون در ادامه گفت ترامپ ممکن است زمانی که احساس میکند در حال شکست خوردن است، به جای کاهش ریسک، ریسکهای بیشتری بپذیرد و بر مسیر قبلی خود اصرار کند.
او این رفتار را با مفهومی در روانشناسی تصمیمگیری مرتبط دانست که بر اساس آن، افراد هنگامی که خود را در وضعیت زیان میبینند، گاهی به جای عقبنشینی برای کاهش خسارت، تصمیمهای پرریسکتری میگیرند تا زیان قبلی را جبران کنند.
از نگاه کلینتون، این مسئله میتواند در مورد ترامپ نیز اهمیت داشته باشد؛ یعنی اگر رئیسجمهور آمریکا احساس کند جنگ نتیجه مورد انتظار را به همراه نداشته است، ممکن است به جای تغییر مسیر، بر همان تصمیم قبلی پافشاری کند و برای دستیابی به نتیجهای که انتظار داشته، ریسک بیشتری بپذیرد.
در مجموع، کلینتون در این گفتوگو استدلال کرد که مشکل اصلی فقط میزان توانایی نظامی ایران یا تعداد رهبران ارشد این کشور نیست؛ بلکه درک ساختار قدرت و ظرفیت جمهوری اسلامی برای بازسازی خود پس از ضربه نظامی نیز اهمیت دارد.
از نگاه او، این تصور که با حذف رهبران ارشد و نابودی بخش مهمی از توان نظامی ایران، مردم به خیابانها خواهند آمد و حکومت سقوط خواهد کرد، تصویر دقیقی از ساختار سیاسی ایران ارائه نمیدهد.
کلینتون تأکید کرد که ساختار قدرت ایران متکی بر ائتلافی میان روحانیون و نیروهای نظامی است و در صورت حذف برخی چهرهها، این ساختار میتواند افراد دیگری را از درون خود جایگزین کند.
او همچنین تجربه مذاکرات هستهای دوران اوباما را در برابر رویکرد دولت ترامپ قرار داد و گفت دیپلماسی موفق نیازمند تحریم، مذاکرات محرمانه، تیمهای متخصص و دیپلماتهای باتجربه و فرایندی طولانی است؛ نه صرفاً اتکا به فشار و اقدام نظامی.
و در نهایت، ارزیابی کلینتون از نتیجه جنگ صریح بود: «آمریکا ضعیفتر بیرون آمده و ایران قویتر شده است.»
۳۱۵
