به گزارش برگزیده به نقل از وبگاه شبکه خبری سی‌ان‌ان؛ صدها مدرسه در پی این اعتراضات تعطیل شده‌اند و بیش از ۵ هزار نفر نیز در جریان ناآرامی‌ها به بازداشت پلیس درآمده‌اند که بیشتر آنها افراد زیر سن قانونی و فاقد سابقه کیفری بوده‌اند. در جریان درگیری‌ها، دانش‌آموزان، معلمان و نیروهای پلیس زخمی شده‌اند. در شهر لنس در شمال شرق فرانسه، یک دانش‌آموز پس از آنکه بنا بر گزارش‌ها نارنجکی را برداشت، دست خود را از دست داد و در شهر تور نیز دانش‌آموز دیگری از ناحیه چشم آسیب دید.
اکنون نگاه‌ها به روز سه‌شنبه دوخته شده است؛ روزی که قرار است هزاران نفر در راهپیمایی‌های اعتراضی در سراسر فرانسه شرکت کنند و دولت با آزمونی جدی برای کنترل این موج اعتراضی روبه‌رو شود.
اعتراضات از کجا شروع شد؟
ماجرا از ۲۱ سپتامبر و اعتراضات در دبیرستان «سن‌اگزوپری» در یکی از حومه‌های پاریس شروع شد؛ تجمعی که در ابتدا چندان مورد توجه قرار نگرفت. دانش‌آموزان این مدرسه در کنار معلمان خود به کمبود نیروی انسانی و امکانات آموزشی اعتراض داشتند.
مطالبات آنها پذیرفته شد و با اعزام نیروهای بیشتر به مدرسه، اعتصاب پایان یافت، اما اعتراضات به همین‌جا ختم نشد. مانس نادل، یکی از رهبران دانش‌آموزی، می‌گوید اعتراضات پس از آن با سرعت زیادی گسترش پیدا کرد؛ به‌طوری که اکنون شمار بی‌سابقه‌ای از مدارس فرانسه درگیر این موج اعتراضی هستند و وزارت آموزش نیز در مدیریت این بحران با مشکلات جدی روبه‌رو شده است.
در ادامه، دانش‌آموزان دبیرستان‌های پاریس و حومه، ورودی مدارس را بستند و تنها چند روز بعد، گزارش‌هایی از شکل‌گیری تجمع‌ها و مسدود شدن ورودی مدارس در شهرهای مختلف فرانسه، از لیل در شمال تا مارسی در جنوب، منتشر شد.
همزمان با گسترش اعتراضات، تصاویر منتشرشده از خیابان‌ها نشان داد که بخشی از این تجمع‌ها به خشونت کشیده شده است؛ سطل‌های زباله به آتش کشیده شدند، در خیابان‌ها سنگربندی شکل گرفت و درگیری‌هایی میان دانش‌آموزان، کارکنان آموزشی و نیروهای پلیس رخ داد. انتشار این تصاویر، انتقادها از نحوه برخورد پلیس و همچنین پرسش‌ها درباره نقش جریان چپ افراطی در اعتراضات را افزایش داد. به گزارش سی‌ان‌ان، از زمان آغاز این جنبش اعتراضی تاکنون بیش از ۱۰۰ دبیرستان آسیب دیده‌اند.
در همین حال، منتقدان پلیس را به برخورد خشن با معترضان متهم کرده‌اند. در شهر آلانسون نیز دوربین‌ها صحنه‌ای را ثبت کردند که در آن یک مأمور پلیس، یک دختر را با فن قفل گردن مهار می‌کرد؛ روشی که اکنون استفاده از آن طبق قانون ممنوع است.
اگرچه سرعت گسترش اعتراضات و افزایش خشونت‌ها بسیاری را غافلگیر کرده، اما نارضایتی‌های دانش‌آموزان موضوع تازه‌ای نیست. اعتراضات در شرایطی شکل گرفته که نظام آموزشی فرانسه سال‌هاست با کلاس‌های شلوغ، کمبود تجهیزات و کمبود نیروی انسانی مواجه است و بسیاری از دانش‌آموزان معتقدند این نظام دیگر پاسخگوی نیازهای آنها نیست.
طی سال‌های گذشته، ویدئوهای متعددی از وضعیت مدارس فرانسه منتشر شده است؛ تصاویری از کلاس‌هایی که برای تعداد دانش‌آموزان میز و صندلی کافی ندارند یا دانش‌آموزانی که به دلیل غیبت معلم و نبود نیروی جایگزین، با لغو کلاس‌های خود مواجه می‌شوند.
افزایش نرخ زاد و ولد در فرانسه در سال ۲۰۱۰ نیز به افزایش شمار دانش‌آموزان دبیرستانی منجر شده است؛ دانش‌آموزانی که اکنون در مدارسی تحصیل می‌کنند که طی سال‌های گذشته با کاهش بودجه واقعی روبه‌رو بوده‌اند. مدارس متوسطه فرانسه اکنون با وجود افزایش ۲۵۰ هزار نفری شمار دانش‌آموزان نسبت به سال ۲۰۰۸، معلمان کمتری نسبت به آن زمان دارند.
در مدارس دولتی نیز وضعیت کلاس‌ها نشان‌دهنده بخشی از این فشار است؛ به‌طوری که ۷۰ درصد کلاس‌ها بیش از ۳۰ دانش‌آموز دارند.
دولت زیر فشار؛ از برخورد پلیسی تا وعده‌های بودجه‌ای
با گسترش اعتراضات، نحوه واکنش دولت نیز به یکی از محورهای اصلی انتقادها تبدیل شد. منتقدان می‌گویند دولت در روزهای نخست، واکنش کندی به اعتراضات داشت و به جای تمرکز بر مطالبات دانش‌آموزان، بخش قابل توجهی از توجه خود را به حزب «فرانسه تسلیم‌ناپذیر» (LFI) و حضور اعضای آن در میان معترضان معطوف کرد.
این حزب که ژان‌لوک ملانشون رهبری آن را بر عهده دارد و انتظار می‌رود در انتخابات ریاست‌جمهوری فرانسه در بهار آینده نقش مهمی داشته باشد، بارها از حق دانش‌آموزان برای اعتراض دفاع کرده و همزمان بر حق اعضای حزب برای حضور در تجمع‌ها تأکید کرده است.
در کنار این بحث‌ها، نحوه برخورد پلیس و هزینه‌هایی که اعتراضات بر دولت تحمیل کرده نیز به موضوعی جدی تبدیل شده است. منتقدان بر ضرورت برخورد قاطع‌تر پلیس تأکید کرده‌اند و برآوردها نشان می‌دهد خسارت واردشده به مدارس تنها در منطقه پاریس بزرگ به ۷ میلیون یورو، معادل ۷.۸۴ میلیون دلار، رسیده است.
دولت در واکنش به بخشی از مطالبات دانش‌آموزان، ابتدا درباره هزینه‌هایی که قرار بود از سال ۲۰۲۷ برای تحصیل در دبیرستان‌های فنی اعمال شود، امتیازهایی داد، اما این هزینه‌ها بعداً از لایحه بودجه دولت حذف شد. با این حال، مانس نادل، یکی از رهبران دانش‌آموزی، این اقدامات را کافی نمی‌داند. او واکنش دولت را «غیرمسئولانه» توصیف کرده و می‌گوید دانش‌آموزان احساس می‌کنند صدایشان شنیده نمی‌شود و دولت در برابر اعتراضات آنها تنها به «سرکوب» متوسل شده است.
افزایش خشونت و ورود جدی‌تر دولت به بحران
با تشدید خشونت‌ها در اواخر هفته گذشته، دولت فرانسه سرانجام با جدیت بیشتری وارد ماجرا شد. وزیر کشور فرانسه در واکنش به افزایش درگیری‌ها از تغییر ماهیت اعتراضات، از تجمع‌های دانش‌آموزی به خشونت‌های شهری، سخن گفت. تنها در یک روز حدود ۲ هزار نفر در ارتباط با ناآرامی‌ها به بازداشت پلیس درآمدند.
در همین شرایط، ادوارد ژفری، وزیر آموزش فرانسه، روز جمعه با رهبران دانش‌آموزی دیدار کرد تا راهی برای پایان دادن به اعتراضات پیدا شود. این دیدار اما بدون توافق پایان یافت و رهبران دانش‌آموزی بلافاصله پس از آن خواستار حضور گسترده معترضان در راهپیمایی‌های روز سه‌شنبه شدند.
دولت در حالی تلاش می‌کند اعتراضات را مهار کند که مشکلات مالی فرانسه نیز دست آن را برای پاسخ‌گویی به مطالبات جدید بسته است. دولت در تلاش است بودجه سال ۲۰۲۷ را به تصویب برساند و کسری بودجه را به حدود ۵ درصد تولید ناخالص داخلی کاهش دهد؛ هدفی که به گفته سی‌ان‌ان، تنها با اجرای سیاست‌های ریاضتی و کاهش هزینه‌ها امکان‌پذیر خواهد بود.
در همین حال، هفته گذشته بازده اوراق قرضه ۱۰ ساله فرانسه برای مدت کوتاهی از ۵ درصد عبور کرد؛ سطحی که از سال ۲۰۰۲ تاکنون سابقه نداشته است. گسترش اعتراضات نیز نگرانی‌ها درباره چشم‌انداز مالی فرانسه را افزایش داده است.
اعتراضات دانش‌آموزی و رقابت سیاسی آینده فرانسه
ناآرامی‌های اخیر تنها یک بحران اجتماعی و آموزشی برای دولت فرانسه ایجاد نکرده، بلکه در فضای سیاسی این کشور نیز اثر گذاشته است. این اعتراضات در شرایطی رخ می‌دهد که رقابت میان جریان‌های راست و چپ افراطی برای انتخابات ریاست‌جمهوری آینده فرانسه در حال شدت گرفتن است و جریان‌های میانه نیز در نظرسنجی‌ها با وضعیت دشواری روبه‌رو هستند.
از این منظر، دانش‌آموزان و مطالبات آنها برای جریان چپ افراطی یک پایگاه اجتماعی طبیعی به شمار می‌روند؛ در مقابل، دولت با اعتراضاتی مواجه است که همزمان به مسئله نظم عمومی و افزایش فشار بر هزینه‌های عمومی تبدیل شده است؛ آن هم در مقطعی که دولت تلاش می‌کند کسری بودجه را کاهش دهد و وضعیت مالی کشور را کنترل کند.
سایه سنگین تجربه مه ۱۹۶۸
تجربه تاریخی فرانسه نیز نشان می‌دهد اعتراضات دانش‌آموزی و دانشجویی می‌تواند برای دولت‌های این کشور بسیار پرهزینه باشد. اعتراضات دانشجویی مه ۱۹۶۸ در نهایت به بزرگ‌ترین اعتصاب تاریخ فرانسه تبدیل شد؛ آن هم در کشوری که سابقه طولانی و گسترده‌ای در برگزاری اعتصاب دارد. یکی از شعارهای معروف آن دوران این بود: «واقع‌بین باش، امر ناممکن را بخواه.»
اما تفاوت اعتراضات امروز با آن دوران، دست‌کم از نگاه دانش‌آموزان معترض، در سطح مطالبات آنهاست. دانش‌آموزانی که بار دیگر به خیابان‌ها آمده و پشت سنگربندی‌ها ایستاده‌اند، می‌گویند خواسته‌های بزرگی ندارند و چیزی فراتر از حداقل‌های لازم نمی‌خواهند: نظام آموزشی‌ای که امکان واقعی یادگیری را برای آنها فراهم کند.
315
