به گزارش برگزیده، در حالی که طی هفتههای اخیر گمانهزنیها درباره احتمال نقشآفرینی دولت جدید سوریه در تحولات لبنان افزایش یافته، سید یاسر قزوینی حائری، عضو هیأت علمی دانشگاه تهران، در گفتوگو با برگزیده معتقد است واشنگتن در حال طراحی سناریویی است که دمشق را به جای آمریکا وارد میدان پرهزینه لبنان کند.
به گفته این کارشناس، دولت جدید سوریه با برجسته کردن نقش خود در مقابله با داعش تلاش میکند مطالبات دیگر غرب، از جمله عادیسازی روابط با اسرائیل یا ایفای نقش در خلع سلاح حزبالله را به حاشیه ببرد. با این حال، مواضع مقامهای آمریکایی درباره حدود انتظاراتشان از دمشق همچنان شفاف نیست و مشخص نیست که خواسته واشنگتن صرفاً محدود به مقابله با مسیرهای تدارکاتی حزبالله در خاک سوریه است یا ورود مستقیم نیروهای سوری به لبنان را نیز دنبال میکند.
قزوینی حائری معتقد است آمریکا، بهویژه برای آنکه نقش میانجی خود در پرونده لبنان و اسرائیل را حفظ کند، ترجیح میدهد به جای ورود مستقیم به این تقابل، سوریه را به «باتلاق لبنان» بکشاند تا نیروهای دولت جدید دمشق هزینههای این رویارویی را بپردازند و واشنگتن با کمترین آسیب، نقش میانجی را ایفا کند.
او البته تأکید میکند هرچند آمریکا و اسرائیل ممکن است خواهان رویارویی مستقیم نیروهای احمد الشرع با حزبالله باشند، اما خود الشرع به خوبی میداند که چنین مداخلهای بیش از هر طرف دیگری به زیان دولت نوپای سوریه خواهد بود.
آیا دمشق زیر فشار آمریکا قرار میگیرد؟
این عضو هیأت علمی دانشگاه تهران معتقد است پرسش اصلی این است که آیا آمریکا خواهد توانست با فشارهای خود، سوریه را وارد معادله نظامی لبنان کند یا خیر.
به گفته او، نگرانی اصلی آن است که وقوع یک انفجار یا عملیات امنیتی در دمشق یا نقطهای دیگر، بهانهای برای کشاندن مستقیم نیروهای سوری به لبنان فراهم کند. با این حال، شواهد موجود نشان میدهد دولت جدید سوریه تلاش میکند دامنه فعالیت خود را به مقابله با مسیرهای تدارکاتی در داخل خاک سوریه محدود نگه دارد و از ورود به خاک لبنان پرهیز کند.
قزوینی حائری همچنین با اشاره به برخی گزارشهای تأییدنشده میگوید حتی اگر احمد الشرع ناچار به ورودی محدود به لبنان شود، این اقدام بیشتر جنبه نمادین و نمایشی خواهد داشت تا رضایت دولت آمریکا را جلب کند، زیرا در محاسبات هزینه و فایده، دمشق منفعتی برای ورود به این بحران نمیبیند.
رسانهها چه تصویری از نقش الشرع میسازند؟
این تحلیلگر مسائل منطقه معتقد است برخی رسانهها، بهویژه رسانههای اسرائیلی و حتی برخی رسانههای داخلی، علاقهمندند احتمال ورود نیروهای سوری به لبنان را بیش از واقعیت برجسته کنند.
به گفته او، از زمان سقوط حکومت بشار اسد، رویکرد غالب دولت جدید سوریه بر پرهیز از ورود به جنگهای تازه، تمرکز بر بازسازی کشور، توسعه اقتصادی و حل مشکلات داخلی استوار بوده است.
او یادآور میشود که حتی شماری از کارشناسان نزدیک به دولت جدید سوریه نیز ورود نظامی به لبنان را در شرایطی که دمشق هنوز با چالشهای گسترده داخلی و روند سازماندهی نیروهای خود روبهرو است، نوعی «خودکشی سیاسی و امنیتی» توصیف میکنند.
ورود به لبنان؛ بدون مشروعیت داخلی و منطقهای
قزوینی حائری معتقد است سوریه پس از سقوط اسد، با انبوهی از مشکلات داخلی، ظرفیت ورود به یک بحران جدید را ندارد و افزون بر آن، چنین اقدامی از مشروعیت مردمی نیز برخوردار نیست.
به باور او، احمد الشرع با این پرسش اساسی روبهروست که بر چه مبنای سیاسی و حقوقی میتواند نیروهای خود را وارد لبنان کند؛ اقدامی که از نگاه افکار عمومی سوریه، حتی در میان بخشی از حامیان دولت جدید، میتواند او را به «پیادهنظام ترامپ برای دفاع از اسرائیل» تبدیل کند؛ تصویری که هزینههای سنگینی برای دولت جدید دمشق خواهد داشت.
او با مقایسه شرایط کنونی با سال ۱۹۷۶ میگوید در آن زمان جنگ داخلی لبنان و حضور گسترده نیروهای فلسطینی، بهانهای برای ورود ارتش حافظ اسد به لبنان فراهم کرده بود، اما امروز چنین شرایطی وجود ندارد و هرگونه حضور نظامی سوریه، بیش از هر چیز خاطره تلخ حضور چند دههای نیروهای سوری در لبنان را برای افکار عمومی این کشور زنده خواهد کرد.
به اعتقاد این استاد دانشگاه، چنین اقدامی حتی میتواند زمینه بازگشت درگیریهای داخلی لبنان یا تشدید شکافهای فرقهای میان شیعه و سنی را فراهم کند؛ سناریویی که بیش از همه به سود اسرائیل خواهد بود و دولت سوریه نیز از این پیامدها آگاهی دارد.
چرا اسرائیل از چنین سناریویی استقبال میکند؟
قزوینی حائری در ادامه با اشاره به اینکه برخی اسرائیلیها احمد الشرع را «تروریست کتوشلواری» توصیف میکنند، میگوید این نگاه لزوماً به معنای مخالفت تلآویو با ورود او به لبنان نیست.
به گفته او، اتفاقاً از نگاه بخشی از تحلیلگران سوری، اسرائیل از درگیر شدن بازیگران محلی با یکدیگر استقبال میکند، زیرا هرگونه جنگ میان نیروهای منطقهای، توجهها را از رویارویی با اسرائیل منحرف کرده و توان بازیگران محلی را مستهلک میکند.
او یادآور میشود که پیشتر نیز برخی منابع اسرائیلی پیشبینی کرده بودند در نهایت جنگهای منطقه به تقابل میان ایران و کشورهای منطقه تبدیل خواهد شد.
این عضو هیأت علمی دانشگاه تهران در پایان تأکید میکند ورود احتمالی نیروهای احمد الشرع به لبنان تهدید مستقیمی برای اسرائیل محسوب نمیشود؛ مگر در سناریویی بسیار دور از ذهن که نیروهای سوری و حزبالله در برابر اسرائیل به یک اتحاد نظامی دست یابند. در غیر این صورت، به باور او، دمشق با ورود به لبنان در بحرانی گرفتار خواهد شد که خروج از آن به سادگی ممکن نخواهد بود.
>>> مشروح گفتگوی برگزیده با سیدیاسر قزوینی حائری را در ذیل مطلب بخوانید:
رمزگشایی از ورود الشرع به جنگ/ قزوینی: ایران باید مانع از ورود ترکیه به جنگ با محور مقاومت شود/ تهران این تهدید را به فرصتی برای خود و منطقه تبدیل کند
۳۱۵/۴۲
