به گزارش برگزیده؛ بن کاسپیت در المانیتور با عنوان «اسرائیل به ادعاهای ترکیه درباره عدم ایجاد پایگاه نظامی در سوریه بیاعتماد است» نوشت: مقامهای ارشد امنیتی و سیاسی اسرائیل همچنان نسبت به ادعای ترکیه مبنی بر اینکه این کشور قصد ایجاد پایگاههای نظامی در سوریه یا استقرار سامانههای دفاعی پیشرفته در این کشور را ندارد، تردید دارند.
اسرائیل روز سهشنبه به پایگاه هوایی ابوالظهور در استان ادلب در شمال سوریه حمله کرد. اسرائیل اعلام کرد این حمله بر اساس اطلاعاتی انجام شده است که از برنامه ترکیه برای گسترش حضور نظامی خود در این منطقه حکایت داشت.
در واکنش به این حمله، مقامهای ارشد ترکیه، از جمله برهانالدین دوران، مشاور ارشد ارتباطات رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، اتهامهای اسرائیل را رد کردند؛ با این حال، منابع امنیتی اسرائیل همچنان روایت ترکیه را رد میکنند و تکذیبهای آنکارا را نمیپذیرند.
یک منبع ارشد امنیتی اسرائیل که به شرط ناشناس ماندن با المانیتور گفتوگو کرده است، گفت: «فریب نخورید. ترکیه قصد داشت تحت پوشش سوریه، سامانههای راداری و پهپادهای تهاجمی را در پایگاه نیروی هوایی سوریه مستقر کند. اطلاعات ما بسیار موثق است. ترکها میدانند که ما از این موضوع اطلاع داریم و سوریها هم همین را میدانند. نیروهای نظامی ترکیه در خاک سوریه مستقر نخواهند شد. ما هیچ قصدی نداریم اجازه دهیم چنین اتفاقی رخ دهد.»
ترکیه در جریان جنگ داخلی سوریه یکی از حامیان اصلی مخالفان مسلح دولت این کشور بود و در ادامه نیز از طریق عملیاتهای نظامی علیه نیروهای دموکراتیک سوریه به رهبری کردها، حضور خود را در خاک سوریه گسترش داد. آنکارا از سال ۲۰۱۶ بهتدریج حدود ۲۰ هزار نیروی نظامی را در شمال سوریه مستقر کرده است.
اوایل سال جاری میلادی نیز یاشار گولر، وزیر دفاع ترکیه، اعلام کرد که آنکارا در آینده نزدیک قصد خارج کردن نیروهای خود از سوریه را ندارد.
فاکسنیوز روز چهارشنبه به نقل از منابع اسرائیلی گزارش داد که اسرائیل اطلاعات حساس مربوط به پایگاه سوریه را در اختیار دولت ترامپ قرار داده بود. این مقام ارشد امنیتی اسرائیل همچنین به گزارشهای منتشرشده در رسانههای اسرائیلی اشاره کرد که بر اساس آنها، هیأتی از افسران ترکیه اندکی پیش از حمله اسرائیل از این پایگاه بازدید کرده بود.
این مقام اسرائیلی در واکنش به این موضوع گفت: «افسران ترکیه در یک پایگاه دورافتاده و ظاهراً بلااستفاده چه کار میکردند؟ آنها که برای کمپ زدن یا پیدا کردن زمین و ملک به آنجا نرفته بودند.» او اضافه کرد: «توجیهات آنها توهین به شعور است.»
وزارت دفاع ترکیه روز پنجشنبه اعلام کرد که برخلاف اتهامهای اسرائیل، هیچ هیأت نظامی پیش از حملات اسرائیل از پایگاه ابوالظهور بازدید نکرده است.
سوریه میان اسرائیل و ترکیه گرفتار شده است
در همین حال، اسعد الشیبانی، وزیر خارجه سوریه، در یک گفتوگوی کمسابقه با باراک راوید، خبرنگار اسرائیلی اکسیوس، هرگونه آمادگی برای حضور نظامی ترکیه در این پایگاه هوایی را رد کرد.الشیبانی در این گفتوگو که روز چهارشنبه منتشر شد، گفت فعالیتهای انجامشده در پایگاه هوایی ابوالظهور «صرفاً به بازسازی باند فرودگاه و تأسیسات آن که در جریان جنگ آسیب دیده بودند» محدود بوده است و این اقدامات برای استفاده نیروی هوایی سوریه از این پایگاه انجام میشود.
در همین حال، رویترز روز چهارشنبه گزارش داد که گسترش حضور نظامی ترکیه در سوریه اخیراً به یکی از موضوعات مورد بحث میان اسرائیل و سوریه تبدیل شده است.این خبرگزاری به نقل از سه منبع آگاه از تحولات گزارش داد که الشیبانی در جریان تماس تلفنی ۱۴ اوت با رومن گوفمن، رئیس موساد، درباره حضور ترکیه در سوریه گفتوگو کرده است. این تماس یکی از بالاترین سطوح ارتباطی میان اسرائیل و دولت احمد الشرع تاکنون به شمار میرود.
سوریه در حال حاضر میان اسرائیل و ترکیه گرفتار شده است. از یک سو، دمشق ماههاست با حمایت آمریکا با اسرائیل درباره احتمال دستیابی به یک توافق امنیتی مذاکره میکند، اما همزمان دولت سوریه در حال تقویت روابط خود با آنکاراست؛ کشوری که موضعی بهشدت خصمانه در قبال اسرائیل دارد.
این روابط متعارض نگرانیها درباره احتمال وقوع یک اشتباه محاسباتی یا سوءتفاهم را افزایش داده است؛ اشتباهی که میتواند به شعلهور شدن دوباره درگیریهای نظامی منجر شود.
اسرائیل در ماه مارس نیز در واکنش به آنچه حمله افراد مسلح وابسته به دولت سوریه به غیرنظامیان دروزی در استان سویدا توصیف کرده بود، زیرساختهای دولتی سوریه در جنوب این کشور را هدف حمله قرار داد.
نگرانی اسرائیل از کاهش تعهد آمریکا به امنیت این کشور
در همین حال، اسرائیل بهطور ویژه نگران چیزی است که آن را کاهش تعهد دیرینه آمریکا به امنیت اسرائیل میداند. این نگرانی فقط به این دلیل نیست که گفته میشود دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، صبر خود را در قبال جنگ ایران و همچنین بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، از دست داده است. گفته میشود نتانیاهو با ترغیب ترامپ به این تصور که میتوان به یک پیروزی سریع و آسان دست یافت، آمریکا را وارد این درگیری کرده است.
مواضع تام باراک، سفیر آمریکا در ترکیه و فرستاده ویژه این کشور در امور سوریه، نیز بر نگرانیهای اسرائیل افزوده است. باراک در مذاکرات امنیتی میان اسرائیل و سوریه نقشی محوری ایفا میکند.
باراک حمله اسرائیل به پایگاه ابوالظهور را محکوم کرد و گفت این اقدام میتوانست به یک رویارویی مستقیم نظامی با ترکیه و همچنین سوریه منجر شود.
او روز چهارشنبه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ما عمیقاً نگرانیم که حملات هوایی تأییدشده اسرائیل به پایگاه هوایی ابوالظهور، یک تشدید تنش غیرضروری باشد که به ثبات منطقه کمک نمیکند.»
یک منبع ارشد دیپلماتیک اسرائیلی که به شرط ناشناس ماندن با المانیتور گفتوگو کرده است، اظهار داشت که محکومیت حمله اسرائیل از سوی باراک در اسرائیل بهعنوان نمونه دیگری از آنچه مقامهای این کشور مواضع نزدیک به ترکیه میدانند، تلقی شده است.
باراک در ماه مه گذشته از اسرائیل و سوریه خواسته بود به یک توافق «عدم تجاوز» دست پیدا کنند، اما از دیدگاه اسرائیل، چنین اقدامی تهدیدهای امنیتیای را که دمشق همچنان میتواند متوجه اسرائیل کند، نادیده میگیرد.
اسرائیل معتقد است احمد الشرع کنترل کامل خاک سوریه را در اختیار ندارد. همچنین این کشور گمان میکند که الشرع ممکن است حضور گروههای جهادی در نزدیکی مرز را نادیده بگیرد. از این رو، از نگاه اسرائیل، توافق عدم تجاوز میتواند این کشور را در موقعیتی آسیبپذیر قرار دهد.
باراک در دسامبر گذشته و در جریان سخنرانی در یک کنفرانس در واشنگتن نیز گفته بود که ترکیه باید در هر نیروی بینالمللی برای ایجاد ثبات در غزه حضور داشته باشد. این موضع بار دیگر نگرانیهای اسرائیل را درباره نادیده گرفته شدن ملاحظات امنیتی این کشور افزایش داد.
اسرائیل همواره با حضور ترکیه در نیروی بینالمللی تثبیتکننده غزه مخالفت کرده و ترکیه را کشوری متخاصم و حامی حماس میداند.
منبع ارشد دیپلماتیک اسرائیلی گفت: «از آنجا که این موضوع را باراک پیگیری میکند و نه مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، ما بسیار نگران هستیم.»
این اظهارات بازتابدهنده دیدگاه اسرائیل است که روبیو را قویترین متحد این کشور در دولت آمریکا میداند.
این مقام اسرائیلی افزود: «متأسفانه باراک به منافع ترکیه نزدیکتر است. ما تصمیم گرفتهایم دیگر اطلاعاتی را که در اختیار داریم و بهصراحت به نیتهای ترکیه و همچنین اقدامات سوریه اشاره دارد، در اختیار او قرار ندهیم. او در کنار ما نیست.»
نگرانی اسرائیل از این مسئله دو وجه دارد. اسرائیل میداند که باراک از اعتماد ترامپ برخوردار است و همچنین میداند که ترامپ بارها حمایت خود را از اردوغان اعلام کرده است.
نفوذ آنکارا و بیاعتمادی اسرائیل به دمشق
مقامهای ارشد امنیتی اسرائیل همچنین اظهارات و تکذیبهای الشیبانی را درباره حضور نظامی ترکیه در سوریه نپذیرفتهاند.
یک مقام نظامی اسرائیلی که به شرط ناشناس ماندن با المانیتور گفتوگو کرده است، گفت: «سوریها میدانستند که ما از این طرح اطلاع داریم و برآورد من این است که آنها همچنین میدانستند ما اجازه نخواهیم داد این طرح عملی شود. با این حال، آنها در همان زمان اعتراضی نکردند. اما زمانی که سفیر آمریکا در ترکیه اعتراض و محکومیت شدیدی را مطرح کرد، سوریها مجبور شدند موضع خود را تغییر دهند و به این اعتراض بپیوندند.»
اسرائیلیها معتقدند سوریها تمایل چندانی به استقرار نیروهای نظامی ترکیه در خاک خود ندارند. با این حال، به گفته منبع ارشد دیپلماتیک اسرائیلی، دمشق بهراحتی نمیتواند در برابر آنکارا ایستادگی کند؛ چراکه ترکیه نقش مهمی در کمک به الشرع برای تثبیت کنترل خود بر کشور پس از سالها جنگ داخلی و سرنگونی حکومت اسد در دسامبر ۲۰۲۴ داشته است و اکنون نیز به بازسازی ارتش سوریه کمک میکند.
این مقام نظامی اسرائیلی گفت: «ما در آستانه جنگ نیستیم. هیچ علاقهای به جنگ با ترکیه نداریم. این سناریویی کاملاً خیالی است.»
با این حال، او اذعان کرد که اسرائیل همچنان بیاعتمادی عمیقی نسبت به ترکیه و سوریه دارد.
به گفته این مقام نظامی اسرائیلی، مذاکرات با دمشق برای دستیابی به یک توافق امنیتی که از ماه مه ۲۰۲۵ آغاز شده بود، تا آستانه نهایی شدن پیش رفته بود، اما در ماههای اخیر متوقف شده است؛ زیرا اسرائیلیها همچنان متقاعد نشدهاند که احمد الشرع از باورهای اسلامگرایانه خود دست کشیده باشد.
این مقام نظامی اسرائیلی درباره احمد الشرع گفت: «الشرع مثل یک آفتابپرست است. در حال حاضر، او به دنبال آرامش در جبهه اسرائیل است، اما فردا یا پسفردا، زمانی که احساس کند قدرتمندتر شده، ممکن است رفتار متفاوتی در پیش بگیرد.»
او افزود اسرائیل برای دستیابی به یک توافق امنیتی با سوریه آمادگی دارد، اما حاضر نیست برای رسیدن به چنین توافقی از برخی امتیازات و موقعیتهای امنیتی خود، از جمله حضور فعلیاش در کوه حرمون، چشمپوشی کند.
توصیهای که به مذاق اسرائیل خوش نیامد
رسانه عمومی اسرائیل، کان، روز ۱۰ اوت گزارش داد که یک کشور خاورمیانهای به کشور دیگری در منطقه توصیه کرده است با اسرائیل به توافق برسد تا این کشور را به احساس امنیت کاذب بیندازد و در همین حال، خود را برای یک رویارویی بزرگتر آماده کند.
سانسور نظامی اسرائیل مانع انتشار نام دو کشور درگیر در این ماجرا شد، اما چندین کارشناس اسرائیلی معتقدند سوریه کشوری بوده که این توصیه را دریافت کرده است.
با این حال، به گفته مقام نظامی اسرائیلی، فارغ از اینکه این گزارش دقیقاً به کدام کشورها مربوط میشود، اسرائیل به دمشق مشکوک است که ممکن است همزمان با مذاکره برای دستیابی به یک توافق امنیتی، در حال بازسازی توان نظامی خود باشد و گزینههای دیگری غیر از راههای دیپلماتیک را نیز بررسی کند.
اسرائیل همچنان بهشدت تحت تأثیر حمله حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ و جنگ متعاقب آن با نیروهای نیابتی منطقهای ایران قرار دارد؛ نیروهایی که پیش از این حمله، توانمندیهای نظامی قابلتوجهی را در امتداد مرزهای اسرائیل ایجاد کرده بودند.
در چنین شرایطی، مقامهای اسرائیلی حضور نظامی گستردهتر ترکیه در سوریه، کشوری هممرز با اسرائیل، را خطری امنیتی غیرقابلقبول میدانند.
منبع ارشد دیپلماتیک اسرائیلی گفت: «هیچ نخستوزیر اسرائیلی اجازه نخواهد داد ترکها در کشوری که با اسرائیل مرز دارد، جای پایی پیدا کنند.»
او افزود: «سؤال این است که آیا ترکها این فرض را به چالش خواهند کشید یا تصمیم میگیرند، دستکم فعلاً، از این کار صرفنظر کنند. کلید حل این مسئله در واشنگتن است؛ و البته در آنکارا نیز.»
315
