برگزیده – نعمت الله ایزدی، سفیر پیشین ایران در عمان در گفتگو با خبرگزاری برگزیده اظهار داشت: «عمان تا حدی در جایگاه حامی ایران تلقی میشد، اما نه به این معنا که بهعنوان یک دولت تصمیم گرفته باشد از مواضع ایران حمایت کند. عمان همواره تلاش کرده است چنین برداشتی شکل نگیرد؛ زیرا این مسئله میتواند به نقش میانجیگرانه این کشور آسیب وارد کند و اعتبار آن را در این جایگاه خدشهدار سازد.»
در ادامه بخشی از مصاحبه یاسر قزوینی حائری با برگزیده را میخوانید؛
پاکستان به دلیل توان ارتباطی گستردهتر جای عمان را گرفت/ واشنگتن به دنبال میانجیای با وزن سیاسی بیشتر رفت
خیر، من چنین برداشتی ندارم. به نظر میرسد مسئله بیشتر به محدودیت ظرفیتهای عمان بازمیگردد تا موضوع بیاعتمادی. در واقع عمان همچنان از نگاه آمریکا کشوری قابل اعتماد محسوب میشود، اما ظرفیتهای سیاسی و منطقهای آن محدود است. علاوه بر این، روابط عمان با برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز چندان بدون چالش نیست؛ با امارات اختلافاتی دارد و با عربستان نیز در برخی حوزهها اختلافنظرهایی مشاهده میشود.
به همین دلیل شاید واشنگتن ترجیح داده باشد به سراغ کشوری برود که وزن و نفوذ بیشتری در معادلات منطقهای دارد. از این منظر، پاکستان گزینه مناسبتری تلقی شده است. حتی قطر نیز با وجود علاقهای که به ایفای این نقش داشت، آنگونه که انتظار میرفت وارد این روند نشد.
بنابراین کنار رفتن عمان را نباید نشانه بیاعتمادی دانست؛ بلکه بیشتر ناشی از این ارزیابی است که شاید مسقط توانایی لازم برای ایجاد ارتباطات گستردهتر و فراهم کردن برخی تسهیلات مورد نیاز این روند را نداشته باشد. عمان در گذشته نشان داده بود که میتواند نقش انتقالدهنده پیام را ایفا کند، اما به نظر میرسد در شرایط کنونی بازیگران دیگری برای نقشآفرینی فعالتر ترجیح داده شدهاند.
وزیر خارجه عمان تا آخرین لحظه برای جلوگیری از جنگ تلاش کرد/ مسقط حامی پایان جنگ بود، نه طرف هیچیک از طرفین
ذهنیتی که ایجاد میشود آن است که وقتی عمان برای پایان جنگ تلاش میکند و حتی در آستانه وقوع جنگ، وزیر خارجه این کشور برای جلوگیری از تشدید بحران به واشنگتن سفر میکند، بهنوعی در مسیر خواستههای ایران برای جلوگیری از جنگ حرکت کرده استمیتوان گفت که عمان بیش از هر چیز تلاش داشت منطقه را از وقوع جنگ نجات دهد. اگر این مسئله بهنوعی کمک به ایران تلقی شود، میتوان از این زاویه گفت که رفتار عمان در عمل به سود ایران نیز بوده است؛ زیرا در آن مقطع، حملات گستردهای در جریان بود، برخی مواضع ایران هدف قرار میگرفت، غیرنظامیان کشته میشدند و مقامات ایرانی نیز هدف ترور قرار میگرفتند. طبیعی است که چنین شرایطی مورد پذیرش عمان نبود.
از این منظر میتوان گفت عمان تا حدی در جایگاه حامی ایران تلقی میشد، اما نه به این معنا که بهعنوان یک دولت تصمیم گرفته باشد از مواضع ایران حمایت کند. عمان همواره تلاش کرده است چنین برداشتی شکل نگیرد؛ زیرا این مسئله میتواند به نقش میانجیگرانه این کشور آسیب وارد کند و اعتبار آن را در این جایگاه خدشهدار سازد.
با این حال، ذهنیتی که ایجاد میشود آن است که وقتی عمان برای پایان جنگ تلاش میکند و حتی در آستانه وقوع جنگ، وزیر خارجه این کشور برای جلوگیری از تشدید بحران به واشنگتن سفر میکند، بهنوعی در مسیر خواستههای ایران برای جلوگیری از جنگ حرکت کرده است. از این زاویه میتوان گفت عمان تا حدودی به مواضع ایران نزدیک بوده، اما همواره کوشیده بیطرفی خود را حفظ و اثبات کند.
عمان منفعل نیست؛ در انتظار فرصت مناسب برای ورود دوباره است
من این وضعیت را منفعلانه نمیدانم. برداشت من این است که عمانیها مترصد شرایط هستند تا هر زمان که لازم باشد، دوباره نقشآفرینی کنند و به روند کاهش تنش کمک برسانند. در واقع، آنها در حال حاضر بیشتر در موقعیت نظارهگری قرار دارند تا ببینند تحولات به چه سمتی پیش میرود.
عمان انگیزه ویژهای برای کنار کشیدن نداشته است و اساساً منفعت مستقیمی نیز از کنار رفتن از این پرونده به دست نمیآورد. اما زمانی که مشاهده کرد آمریکا در حال استفاده از ظرفیت کشورهایی مانند پاکستان برای پیشبرد برخی ابتکارات است، طبیعی بود که تا حدی از مرکز تحولات فاصله بگیرد.
با این وجود، اگر فرصتی برای کمک و ایفای نقش مؤثر فراهم شود، عمان همچنان آمادگی ورود به روند میانجیگری را خواهد داشت. قطر نیز تا حدی چنین وضعیتی دارد؛ یعنی اگر امکان اثرگذاری وجود داشته باشد، وارد عمل میشود و اگر چنین ظرفیتی فراهم نباشد، چندان اصراری بر حضور فعال نشان نمیدهد. بنابراین، به نظر میرسد عمان نه از پرونده کنار گذاشته شده و نه از آن کنارهگیری کرده است؛ بلکه فعلاً در انتظار فراهم شدن شرایط مناسب برای ایفای نقش مجدد قرار دارد.
۲۱۹
