آرمان زارعی: بوی ماه مهر و بازگشایی مدارس به مشام میرسد، اما برای خانوادهها آغاز سال تحصیلی فقط به معنای خرید کیف، کفش، دفتر و لباس مدرسه نیست؛ میانوعده دانشآموزان هم حالا به یک هزینه روزانه تبدیل شده است؛ هزینهای که با افزایش قیمت خوراکیها، هر روز سهم بیشتری از بودجه خانوار را میبلعد.
تورم خوراکیها در مردادماه تصویر روشنی از فشار هزینهای خانوارها ارائه میدهد. بر اساس آمارهای منتشرشده، تورم نقطهبهنقطه گروه خوراکیها و آشامیدنیها در مرداد ۱۴۰۵ به ۱۲۷.۵ درصد رسیده است؛ یعنی قیمت این گروه از کالاها نسبت به مرداد سال گذشته بهطور متوسط بیش از دو برابر شده است. تورم سالانه خوراکیها نیز در همین ماه از ۱۰۰ درصد عبور کرده است.
این اعداد وقتی به خریدهای روزمره تبدیل میشوند، معنای ملموستری پیدا میکنند. برای خرید یک خوراکی ساده مدرسه، خانوادهها دیگر با چند هزار تومان کارشان راه نمیافتد. امروز خرید یک بسته بیسکویت ساده میتواند حداقل حدود ۵۰ هزار تومان هزینه داشته باشد؛ عددی که فقط یکی از اقلام سبد میانوعده دانشآموز است و با اضافه شدن نوشیدنی، کیک، کلوچه، میوه یا ساندویچ، هزینه یک خرید ساده بهسرعت افزایش پیدا میکند.
میانوعده یک دانشآموز ماهی چند میلیون تومان؟
اگر هزینه روزانه میانوعده و خوراکی یک دانشآموز را بهصورت تقریبی بین ۲۰۰ تا ۶۰۰ هزار تومان در نظر بگیریم و ۲۰ روز حضور در مدرسه را مبنا قرار دهیم، هزینه ماهانه بین ۴ تا ۱۲ میلیون تومان خواهد بود.
در یک سناریوی میانی، اگر خانواده روزانه حدود ۳۰۰ هزار تومان برای خوراکی و میانوعده یک دانشآموز هزینه کند، این رقم در پایان ماه به حدود ۶ میلیون تومان میرسد. برای خانوادهای با دو فرزند مدرسهای، هزینه ماهانه در همین سناریو به حدود ۱۲ میلیون تومان خواهد رسید.
البته این ارقام برآوردی است و هزینه واقعی هر خانواده به نوع خوراکی، میزان خرید از بوفه مدرسه، تعداد روزهای حضور دانشآموز و میزان استفاده از خوراکیهای خانگی بستگی دارد.
با این حال، مسئله اصلی این است که هزینهای که در مقیاس روزانه کوچک به نظر میرسد، به دلیل تکرار ۲۰ روزه، در پایان ماه به یک رقم چندمیلیونی تبدیل میشود.
ارزان ترین بیسکویت ۵۰ هزار تومان شده؛ چطور خرج بچه را کنترل کنیم؟
گلایه والدین از هزینه خوراکی مدارس حالا بخشی از روایت روزمره خانوادهها شده است. یکی از والدین میگوید: «قبلاً با پولی که برای خوراکی بچه میگذاشتیم، چند قلم خوراکی میشد خرید، اما الان یک بسته بیسکویت هم حداقل ۵۰ هزار تومان شده است. اگر آبمیوه یا چیز دیگری هم بخواهیم اضافه کنیم، هزینه خیلی سریع بالا میرود.»
والد دیگری میگوید: «تا جایی که بتوانیم از خانه میانوعده میفرستیم، چون خرید هر روزه از مدرسه یا سوپرمارکت واقعاً هزینه دارد. ولی بچه است و وقتی دوستانش چیزی میخرند، نمیشود همیشه به او گفت نخر.»
یکی دیگر از والدین نیز معتقد است مشکل فقط قیمت یک خوراکی نیست: «اگر هر روز ۲۰۰ یا ۳۰۰ هزار تومان هم برای خوراکی بدهیم، شاید در همان لحظه عدد بزرگی نباشد، اما وقتی آخر ماه جمع میزنیم، میبینیم چند میلیون تومان شده است.»
این گفتهها نشان میدهد مسئله برای خانوادهها فقط قیمت یک بسته بیسکویت یا یک کیک نیست؛ مسئله، تکرار هزینهای است که در طول ماه روی هم جمع میشود.
تورم خوراکی، میانوعده خانگی را هم گران کرد
برخی خانوادهها برای کنترل هزینه تصمیم میگیرند میانوعده را از خانه آماده کنند. اما حتی این راهکار نیز در شرایط فعلی کاملاً کمهزینه نیست.
وقتی قیمت مواد غذایی افزایش پیدا میکند، تهیه ساندویچ، کیک، پنیر و نان، میوه یا سایر خوراکیها در خانه نیز هزینه بیشتری برای خانواده دارد. بنابراین «از خانه بردن» میتواند هزینه خرید روزانه را کاهش دهد، اما به معنای حذف هزینه خوراکی نیست.
از سوی دیگر، دانشآموز در محیط مدرسه با همکلاسیهای خود قرار دارد و طبیعی است که گاهی بخواهد مانند دوستانش از بوفه مدرسه یا فروشگاه خوراکی خرید کند. همین موضوع باعث میشود بسیاری از خانوادهها نتوانند هزینه خوراکی مدرسه را به صفر برسانند.
خوراکی مدرسه چقدر از حقوق ۲۵ میلیونی میبلعد؟
برای درک بهتر فشار این هزینه، میتوان آن را کنار درآمد یک کارگر قرار داد.
اگر درآمد ماهانه یک کارگر را ۲۵ میلیون تومان در نظر بگیریم، هزینه متوسط ۶ میلیون تومانی میانوعده یک دانشآموز، معادل حدود ۲۴ درصد کل درآمد ماهانه است.
در خانوادهای با دو دانشآموز، همین هزینه به حدود ۱۲ میلیون تومان میرسد؛ یعنی نزدیک به ۴۸ درصد درآمد ۲۵ میلیون تومانی.
به بیان سادهتر، در این سناریو تقریباً نیمی از درآمد ماهانه خانوار باید صرف خوراکی مدرسه دو فرزند شود؛ آن هم پیش از پرداخت هزینههای مسکن، اجاره، قبوض، رفتوآمد، درمان، پوشاک و سایر مخارج ضروری زندگی.
البته این مقایسه یک سناریوی فرضی است و به معنای آن نیست که همه خانوادهها روزانه ۳۰۰ هزار تومان برای هر دانشآموز هزینه میکنند.
خانوادهای ممکن است با آماده کردن میانوعده در خانه هزینه بسیار کمتری داشته باشد و خانوادهای دیگر به دلیل داشتن چند فرزند یا الگوی مصرف متفاوت، هزینه بیشتری پرداخت کند.
اما حتی اگر هزینه روزانه کمتر از این رقم باشد، باز هم تکرار آن در طول ماه میتواند فشار قابلتوجهی بر بودجه خانوار ایجاد کند.
۲۲۳۲۲۴
