به گزارش برگزیده، در تاریخ مدرن رژیم اشغالگر اسرائیل، مهاجرت و جذب یهودیان سراسر جهان (معروف به «عالیه» یا صعود) رکن اصلی هویت ملی محسوب میشد و افرادی که سرزمینهای اشغالی را ترک میکردند اصطلاحاً «یوردیم» (سقوطکنندگان) نامیده شده و به عنوان خائن یا افراد بیاراده تحقیر میشدند. اما بحرانهای سه سال گذشته، شامل اصلاحات جنجالی قضایی کابینه بنیامین نتانیاهو در اوایل ۲۰۲۳، حملات ۷ اکتبر و جنگ چندجبههای با ایران و گروههای مقاومت، این تابو را به کلی شکسته است.
به نوشته فایننشیال تایمز سرجیو دلاپرگولا، استاد ممتاز دانشگاه عبری اورشلیم تاکید میکند: «این نخستین بار در طول ۱۰۰ سال گذشته است که تراز خالص مهاجرت برای چند سال متوالی منفی شده است و این یک رویداد کاملاً استثنایی و بیسابقه به شمار میرود.»
پدیده فرار مغزها و تهدید ۳.۵ میلیارد دلاری برای اقتصاد
آمارها و پژوهشهای جدید سازمان امور مالیاتی اسرائیل و دانشگاه تلآویو نشان میدهند که نرخ خروج افراد با درآمدهای بالا، پزشکان، مهندسان و شاغلان در بخش فناوری (Hi-Tech)—که قلب پپشبرنده اقتصاد اسرائیل است—در سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ بیش از دو برابر سالهای پیش از بحران بوده است.
-
کاهش درآمدهای مالیاتی: سازمان مالیاتی اسرائیل هشدار داده که در صورت تداوم این روند، خسارت سالانه ناشی از عدم دریافت مالیات از این نخبگان تا ۵ سال آینده به ۳.۵ میلیارد دلار خواهد رسید.
-
آسیب به بخش فناوری: بخش فناوری یکپنجم تولید ناخالص داخلی و نصف صادرات اسرائیل را تشکیل میدهد و کاملاً به نیروی انسانی متخصص متکی است.
-
فشار به بدنه ارتش: خروج نیروهای سکولار و متخصص، بار خدمت نظامی و احضار نیروهای احتیاط را روی دوش طبقه کوچکتری از جامعه میاندازد، بهویژه در شرایطی که گروههای افراطی و حریدیها همچنان از خدمت اجباری معاف هستند.
سرخوردگی از افراطگرایی سیاسی و هزینههای کمرشکن زندگی
مصاحبههای انجامشده با مهاجران جدید نشان میدهد که علل خروج تنها امنیتی نیست، بلکه ناشی از سرخوردگی عمیق از آینده سیاسی و هزینههای سنگین زندگی است. بسیاری از خانوادههای سکولار و لیبرال از نفوذ روزافزون جریانهای راست افراطی و مذهبی در مدارس و ارتش به شدت نگرانند و معتقدند اسرائیل در حال تبدیل شدن به یک «دموکراسی غیرلیبرال» است.
علاوه بر این، هزینههای کمرشکن مسکن—به طوری که قیمت یک آپارتمان ۱۰۰ متری عادی در اطراف تلآویو نزدیک به یک میلیون دلار است—موجب شده تا نخبگان جوان ترجیح دهند با مهاجرت به آمریکا یا اروپا، کیفیت زندگی و امنیت روانی بهتری را برای فرزندانشان فراهم کنند.
اگرچه رژیم اسرائیل تلاش کرده با اعطای مشوقهای مالیاتی و معافیتهای درامدی متخصصان را به بازگشت تشویق کند، کارشناسان معتقدند تا زمانی که استرس ناشی از جنگ، ناامنی موشکی و بیثباتی سیاسی ادامه داشته باشد، این مشوقها بیاثر خواهند بود.
ایتای اتر، استاد اقتصاد دانشگاه تلآویو میگوید: «اسرائیل متکی به سرمایه انسانی است و منابع طبیعی ندارد. نگرانی اصلی این است که آنچه امروز میبینیم، تازه پیشنمایش و تیزری از آینده تلخ پیشرو باشد؛ روندی که در صورت عادی شدن مهاجرت، خود را تقویت کرده و به یک چرخه خودتخریبی بدل خواهد شد.»
مقاصد اصلی مهاجران؛ ۲۰۰ هزار اسرائیلی در اروپا و کلونیهای فعال
بر اساس آمارهای منتشرشده در واشنگتن پست، هماکنون حدود ۲۰۰ هزار اسرائیلی در اروپا زندگی میکنند. موج دریافت پاسپورت دوم از کشورهای اتحادیه اروپا (مانند آلمان، لهستان، و بهویژه اسپانیا و پرتغال که از سال ۲۰۱۵ قوانین تجدید تابعیت برای یهودیان اخراجی قرن ۱۵ را فعال کردند) رشد چشمگیری داشته است.
شکلگیری گروههای مجازی و کلونیهای جدید نشاندهنده عمق این فرار است:
-
برلین و لیسبون: به دو مقصد اصلی نخبگان سکولار تبدیل شدهاند.
-
گروههای فیسبوکی: گروه «اسرائیلیها در پرتغال» بیش از ۵۰ هزار عضو و گروه «اسرائیلیها در برلین» بیش از ۳۸ هزار عضو دارند که در آنها اطلاعات مربوط به مسکن، شغل و مشاورههای مهاجرتی تبادل میشود.
شکست طرحهای تشویقی کابینه برای بازگرداندن مهاجران
دولت اسرائیل برای جلوگیری از این «خونریزی انسانی و اقتصادی»، معافیتهای مالیاتی جدیدی را برای درآمدهای خارج از کشور و اصلاح محاسبه مالیاتی تسلیم کرده است تا نخبگان را به بازگشت ترغیب کند. با این حال، مسئولان اسرائیلی اعتراف میکنند که تنها راه واقعی بازگشت، «بهبود وضعیت امنیتی» است.
مهاجرانی که خارج شدهاند میگویند احساس امنیت، عدم نیاز به دویدن به سمت پناهگاه هنگام آژیر قرمز و ثبات سیاسی، کیفیت زندگی آنها را به کلی تغییر داده و تا زمانی که افراطگرایی و ناامنی بر تلآویو حاکم باشد، قصد بازگشت ندارند.
۴۲/۴۲
