«ترتیل» روح حاکم بر نزول و قرائت قرآن است

سید محسن موسوی بلده، پیشکسوت قرآنی و از اساتید برجسته قرائت قرآن کریم، در گفت‌وگو با خبرنگار فرهنگی خبرگزاری برگزیده های ایران، با تأکید بر تفاوت بنیادین میان «تحریر قرآنی» و «تحریرهای آوازی» اظهار کرد: تحریر در قرائت قرآن مفهومی کاملاً متفاوت با آن چیزی است که در موسیقی و آواز به‌کار می‌رود و باید در خدمت معنای آیات و نظم الهی قرآن باشد، نه در خدمت نمایش توانایی‌های صوتی قاری.

او با اشاره به اینکه ترتیل نه‌تنها یک شیوه قرائت بلکه روح حاکم بر تمام اجزای قرائت قرآن است، تصریح کرد: ترتیل در واقع چارچوبی فراگیر و جهت‌دهنده است که باید در همه ارکان تلاوت از جمله وقف و ابتدا، تجوید، صوت و لحن، و حتی تحریرها رعایت شود. همان‌گونه که خداوند در قرآن می‌فرماید: «وَرَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِیلًا»، این اصل، دستور الهی و مبنای صحیح قرائت است.

موسوی بلده با تأکید بر اینکه مفهوم ترتیل از مرزهای قرائت فراتر می‌رود و به ساحت نزول و عرصه عمل به قرآن نیز تسری دارد، خاطرنشان کرد: ترتیل نه تنها روح حاکم بر قرائت قرآن، بلکه روح حاکم بر نزول تدریجی قرآن کریم و نیز بر پیاده‌سازی احکام و آموزه‌های قرآنی در زندگی فردی و اجتماعی است.

او ادامه داد: همان‌گونه که قرآن در طول ۲۳ سال و متناسب با شرایط و نیازهای جامعه اسلامی نازل شد، ترتیل در نزول به معنای حکیمانه بودن، تدریجی بودن و هماهنگی با مقتضیات زمان است.

این پیشکسوت قرآنی با بیان اینکه این تدریج در نزول، راز ماندگاری و تأثیرگذاری قرآن در جامعه اسلامی بوده است، افزود: اگر قرآن در یک مرحله و به‌صورت کامل نازل می‌شد، نمی‌توانست پاسخ‌گوی شرایط متغیر جامعه نوپای اسلامی باشد. اما با نزول تدریجی در هر مقطع تاریخی آیات متناسب با آن شرایط نازل می‌شدند.

این استاد برجسته قرائت قرآن، ترتیل در قرائت را در وهله نخست به معنای پرهیز از شتاب‌زدگی و رعایت اعتدال دانست و تأکید کرد: در قرائت ترتیل نه افراط و زیاده‌روی وجود دارد و نه تفریط و بی‌نظمی.

او خاطرنشان کرد: ویژگی مهم ترتیل آن است که قرائت با نظم و انسجامی خاص پیش می‌رود، نه فاصله‌های غیرطبیعی در کلمات ایجاد می‌شود و نه سرعتی که مانع تدبر شود. این نظم و تعادل، تجلی همان روح ترتیل است که قرآن ما را به آن دعوت کرده است.

کارشناس قرائت قرآن در پایان خاطرنشان کرد: اگر قاریان قرآن مفهوم عمیق ترتیل را درک کنند و آن را یک نگاه جامع به نزول، قرائت و عمل به قرآن بدانند، تلاوت آنها زیباتر، اثرگذارتر و هدایت‌گرتر خواهد شد.

/