برگزیده – ترجمه از اسکای نیوز – محمد عارف معزی: استوارت رمزی، خبرنگار ارشد اسکاینیوز، در گزارشی میدانی از هاوانا روایت میکند که کوبا تنها طی چند ماه گذشته با بحرانی عمیقتر از گذشته روبهرو شده و کمبود سوخت، خاموشیهای گسترده و فرسایش نظام درمانی، این کشور را به آستانه فروپاشی اجتماعی و اقتصادی نزدیک کرده است.
متن گزارش استوارت رمزی بدین شرح است؛
اکنون بیمارستانها و مراکز درمانی بیش از هر چیز بر فداکاری کارکنان درمانی و کمکهای مردمی متکی هستند. بسیاری از خانوادهها شخصاً دارو، تجهیزات پزشکی و اقلام مورد نیاز بیماران خود را تهیه کرده و به بیمارستانها منتقل میکنندتنها چند ماه از آخرین سفرم به کوبا میگذرد، اما شرایط این کشور اکنون بهقدری تغییر کرده که گویی وارد دنیای دیگری شدهام. در سفر قبلی نیز وضعیت دشوار بود؛ قطعیهای مکرر برق، صفهای طولانی برای خرید نان و سوخت، فروشگاههای دولتی تقریباً خالی، انباشت زباله در خیابانها و کاهش چشمگیر گردشگران خارجی.
اما این بار، شدت وخامت اوضاع تحت تأثیر محاصره نفتی دولت دونالد ترامپ، که از ماه ژانویه اعمال شده، به شکل قابل توجهی افزایش یافته است.
در حالی که گمانهزنیهایی درباره احتمال اقدام نظامی آمریکا علیه کوبا مطرح میشود؛ مشابه آنچه در ابتدای سال در ونزوئلا و با برکناری نیکولاس مادورو رخ داد، برخی معتقدند واشنگتن شاید حتی نیازی به مداخله مستقیم نداشته باشد.
به نظر میرسد روند کنونی میتواند بهتنهایی زمینه فروپاشی ساختارهای دولتی در کوبا را فراهم کند.
کمبود سوخت و بحران فراگیر
برخی معتقدند واشنگتن شاید حتی نیازی به مداخله مستقیم نداشته باشد.به نظر میرسد روند کنونی میتواند بهتنهایی زمینه فروپاشی ساختارهای دولتی در کوبا را فراهم کند. دولت کوبا اعلام کرده است که ذخایر سوخت کشور عملاً به پایان رسیده است. پیامد این وضعیت، افزایش مدت زمان خاموشیها، رشد حجم زبالههای انباشته در خیابانها و کاهش شدید تردد خودروهاست.
تقریباً تمامی جنبههای زندگی روزمره در کوبا نشانههایی از فروپاشی را بروز میدهند.
نظام سلامت؛ از افتخار ملی تا بحران بقا
هدف اصلی این سفر بررسی وضعیت نظام سلامت کوبا بود؛ بخشی که زمانی بهعنوان یکی از موفقترین سیستمهای درمانی منطقه کارائیب شناخته میشد و مایه افتخار ملی این کشور بود.
اما اکنون بیمارستانها و مراکز درمانی بیش از هر چیز بر فداکاری کارکنان درمانی و کمکهای مردمی متکی هستند. بسیاری از خانوادهها شخصاً دارو، تجهیزات پزشکی و اقلام مورد نیاز بیماران خود را تهیه کرده و به بیمارستانها منتقل میکنند.
در چنین شرایطی، این پرسش مطرح است که آینده کوبا چه خواهد شد؟
خواستههای متفاوت درباره آینده کوبا
جامعه کوباییهای مقیم آمریکا خواستار برکناری کامل حزب کمونیست، پایان نفوذ خانواده کاسترو و تغییر بنیادین ساختار سیاسی کشور هستند.
دونالد ترامپ و مارکو روبیو، وزیر خارجه کوباییتبار آمریکا، نیز بهدنبال تغییر حکومت در هاوانا هستند؛ هرچند ممکن است در نهایت به تغییر رفتار و تبعیت بیشتر حکومت کوبا رضایت دهند.
با این حال، گفتوگو با شهروندان کوبایی نشان میدهد دیدگاه آنان نسبت به آینده کشور پیچیدهتر از این دوگانههای سیاسی است.
برخی خواهان کنار رفتن دولت فعلی هستند، اما بسیاری از مردم بیشتر بر اصلاحات اقتصادی تأکید دارند؛ از جمله کاهش محدودیتهای دولتی، گسترش فعالیت بخش خصوصی، دسترسی آسانتر به مواد غذایی و برق و بازنگری در شیوه اداره کشور.
نه کمونیسم فعلی، نه «ترامپیسازی» کوبا
بسیاری از کوباییها از ایده استقرار نظامی مورد حمایت آمریکا یا اجرای نسخهای از سرمایهداری افسارگسیخته در کشورشان استقبال نمیکنند. عده بسیاری کمی را در کوبا دیدم که از ترامپیزاسیون کامل کشورشان حمایت کنند.
برداشتی که از گفتوگوها با مردم به دست میآید این است که بخش قابل توجهی از جامعه، الگویی مبتنی بر دموکراسی اجتماعی را ترجیح میدهد؛ نظامی که در آن خدمات درمانی و حمایتهای اجتماعی حفظ شود، اما همزمان بخش خصوصی نیز فرصت رشد و فعالیت داشته باشد.
اگر کوبا فروبپاشد چه میشود؟
پس از بیش از شش دهه حکومت کمونیستی و تقریباً همین میزان تحریمهای آمریکا، تحقق چنین مدلی آسان نخواهد بود؛ بهویژه در شرایطی که فشارهای واشنگتن همچنان ادامه دارد.
اگر کوبا وارد مرحله فروپاشی و هرجومرج شود، آمریکا ناگزیر خواهد بود با پیامدهای سیاستهای خود مواجه شود.
سؤال اساسی این است که اگر هدف واشنگتن تغییر وضعیت کنونی کوباست، آیا دولت ترامپ برای روز پس از فروپاشی احتمالی این کشور برنامهای در اختیار دارد؟
در نخستین سفرم به کوبا در ماه مارس، بسیاری از شهروندان میگفتند جنگ اقتصادی تفاوت چندانی با جنگی که با بمب و گلوله انجام میشود ندارد. آنچه امروز در این کشور دیده میشود، نشان میدهد آثار چنین فشاری بر جامعه میتواند به همان اندازه ویرانگر باشد.
۲۱۹/۴۲
