برگزیده: پرستاران که بزرگترین گروه ارائهدهنده خدمات سلامت در کشور به شمار میروند، این روزها بیش از هر زمان دیگری با مجموعهای از مشکلات معیشتی، شغلی و ساختاری دستوپنجه نرم میکنند؛ مشکلاتی که از شکاف عمیق در نظام پرداخت و اجرای ناقص قوانین حمایتی تا فرسودگی شغلی، کمبود نیرو، مهاجرت و ترک حرفه را دربر میگیرد، به اعتقاد فعالان این حوزه چنین وضعیتی دیگر صرفاً یک مطالبه صنفی نیست، بلکه به چالشی جدی برای آینده نظام سلامت تبدیل شده است.
با وجود آنکه پرستاران بار اصلی مراقبت از بیماران را بر دوش دارند و بهصورت شبانهروزی در مراکز درمانی فعالیت میکنند، همچنان از پایینترین سطوح دریافتی در میان کارکنان دولت برخوردارند؛ موضوعی که در کنار سختی کار، فشار روانی، خطر ابتلا به بیماریهای عفونی و کمبود نیروی انسانی، انگیزه ادامه فعالیت را کاهش داده است. نتیجه این شرایط، افزایش مهاجرت، تغییر شغل و خروج بخشی از نیروهای متخصص از بیمارستانهاست؛ روندی که فشار کاری را بر پرستاران شاغل دوچندان کرده و خطر فرسودگی و کاهش کیفیت خدمات درمانی را افزایش داده است.
در کنار این مشکلات، نحوه اجرای قانون تعرفهگذاری خدمات پرستاری نیز همچنان محل انتقاد است. اگرچه این قانون پس از سالها انتظار به مرحله اجرا رسید، اما بسیاری معتقدند شیوه ارزشگذاری خدمات و ساختار تصمیمگیری آن، اهداف اصلی قانون را محقق نکرده است. بر همین اساس، اجرای کامل قوانین حمایتی، اصلاح نظام تعرفهگذاری، بازنگری در ساختار تصمیمگیری و استقرار عدالت در نظام پرداخت، از مهمترین مطالبات جامعه پرستاری عنوان میشود؛ مطالباتی که تحقق آنها میتواند نقش مهمی در حفظ سرمایه انسانی، کاهش مهاجرت و ارتقای کیفیت خدمات درمانی کشور داشته باشد.
پرستاری مایهی امنیّت خاطر است
مشکلات جامعه پرستاری هیچوقت از نگاه رهبر شهید انقلاب دور نماند، ایشان در میان توجه به همه مسائل کشور این گروه از کادر درمان را فراموش نکردند و در دیدارهایی که با جامعه پرستاری کشور داشتند ضمن تشکر از زحماتشان به مشکلات پرستاران اشاره کردند تا مسئولان اجرایی در در مسیر رفع این مشکلات گام بردارند.
رهبر شهید انقلاب در آذر سال ۱۴۰۰ به مناسبت ولادت حضرت زینب(س) و روز پرستار با جامعه پرستاری دیدار داشتند و به نکات ارزشمندی اشاره کردند، ایشان در بخشی از سخنان خود فرمودند: «پرستار کسی است که کمک میکند به انسانی که در همه چیز محتاج کمک است؛ یکی از دستورات اهل سلوک و اهل مسیر توحیدی و اخلاق و مانند اینها که برای حرکت سلوکی دستوراتی میدهند، کمک به نیازمندِ کمک است؛ یعنی شما که پرستار هستید، وقتی مشغول حرفهی خودتان هستید، دارید یکی از دستورات مهمّ سلوک توحیدی را به عمل میآورید و اجرا میکنید. این اهمّیّت این [کار] است، این ارزش بسیار والایی است. ارزش بعدیِ پرستاری این است که کار سختی است؛ کارهای سخت اجر بیشتری دارد، ارزش بیشتری دارد. آن کاری که با دشواری انجام میگیرد، انسان برای آن تحمّل سختی میکند، در میزان الهی دارای ارزش والاتری است؛ چون این کار با سختی همراه است بنابراین ارزش پرستاری یک ارزش مضاعفی است، بیش از کمکهای دیگر است؛ چون کار سختی است.»
رهبر شهید انقلاب بیان کردند: «نقطهی ارزشیِ دیگر اینکه این حرکت پرستاری مایهی امنیّت خاطر است؛ هم برای بیمار، هم برای کسان بیمار، هم برای بقیّهی مردم که آزردگیِ وجدانی من و شما را پرستارها برطرف میکنند. پس بنابراین با این حساب، جامعهی پرستار نه فقط حقّ بر بیمار پیدا میکند، حقّ بر من هم پیدا میکند، حقّ بر کسانی هم که با آن بیمار هیچ رابطهای ندارند پیدا میکند؛ برای خاطر اینکه به آنها امنیّت خاطر میدهد. یک ارزش مضاعف هم برای پرستاری در ایران اسلامی هست و آن، این است که دشمنان مستکبر، مستکبرین عالم، از رنج ملّت ایران خوششان میآید! باور ندارید؟ دشمنان از رنج ملّت ایران خوششان میآید؛ دلیلش چیست؟ دلیلش بمبارانهای شیمیایی دوران دفاع مقدّس؛ هزاران جوان با بمباران شیمیایی دچار بیماریهای صعبالعلاج و غیر قابل علاج و دردناک شدند. گاهی حتّی خانوادههایشان، فرزندانشان [مبتلا شدند]. بله، این بمبارانهای شیمیایی را صدّام کرد امّا چه کسی آن بمب را به او داد؟ چه کسی آن مادّهی شیمیایی را داد؟ چه کسی با اجازه و با رضایت نگاه کرد؟ احتمال وجود سلاح شیمیایی در یک کشور موجب میشود که همهی آنها هیاهو کنند، [امّا] این جلوی چشمِ همه بمباران شیمیایی میکرد و آمریکا، انگلیس، فرانسه، دیگران تماشا میکردند، تحسین هم میکردند، کمکش هم میکردند! خب پس بنابراین آنها از رنج ملّت ایران خوششان میآید. یا همین تحریم دارویی؛ خدا رحم کرد که دانشمندان جوان ما توانستند واکسن کرونا را تولید کنند. آنها دیدند اگر در بسته بماند و واکسن وارد نشود، خب خود ایران بیشتر تولید میکند. اگر چنانچه جوانهای ما، دانشمندان ما این واکسن را تولید نکرده بودند، معلوم نبود این واکسن چه جوری به دست ملّت ایران و مسئولین میرسید؛ از رنج ملّت ایران لذّت میبرند. خب شما که پرستار هستید، اگر بتوانید در یک چنین فضائی یک لبخندی بر لب بیمار و کسان بیمار بنشانید، در واقع یک مجاهدت در مقابل استکبار کردهاید.»
ایشان در بخشی از سخنانشان فرمودند: «در دورهی کرونا هم انصافاً کار به طور مضاعف سخت شد، ساعتهای کار افزایش پیدا کرد، مرخصیها کاهش پیدا کرد. در تعطیلات نوروزی، پرستار به خانوادهی خودش نتوانست برسد، اینها سختیها است. بعد هم مشاهدهی مرگومیرها؛ خب مگر انسان چقدر طاقت دارد که مردن اشخاص را مشاهده کند؟ در دورهی کرونا چقدر این پرستارها در بیمارستانها شاهد جان دادن انسانها بودند! اینها سخت است. در کنار اینها، فوت همکاران خودشان [را دیدند]. اینها خیلی سخت است، این سختیها را به نظر من بایستی ملّت ایران ببینند، بفهمند، ارزشگذاری کنند جامعهی پرستاری را. آن وقت در کنار همهی این خطرات، خطر ابتلای خود پرستار به بیماری مهلک هم هست.»
مطالبهی عمده تقویت جامعهی پرستاری است
رهبر شهید انقلاب با اشاره به مطالبات پرستاران فرمودند: «مطالبهی عمدهی جامعهی پرستاری، تقویت جامعهی پرستاری است. اگر بخواهیم در یک کلمه خلاصه کنیم، جامعهی پرستاری از همهی ما و بخصوص از دستگاههای مسئول توقّع دارد که جامعهی پرستاری را تقویت کنند. حالا ما اگر چنانچه جامعهی پرستاری را تقویت نکنیم، در بزنگاهها ضربه خواهیم خورد، که قضیّهی کرونا این را نشان داد. جامعهی پرستاری را باید تقویت کرد برای روز مبادا.»
ایشان ادامه دادند: «به طور مشخّص، یکی از مطالبات اینها تعرفهگذاریِ خدمات پرستاری است که البتّه این یک مطالبهی اصلی است؛ متأسّفانه آن کسانی که باید [کاری] بکنند نکردند، قانون تعرفهگذاری از سال ۸۶ تهیّه شده، یعنی تقریباً چهارده سال این قانون بود، بدون اینکه آئیننامههایش تنظیم بشود، خب چرا؟ من اصرار دارم وزارت بهداشت همین مسئلهی تعرفه را به طور جدّی در این دولت دنبال کند. این یک درخواست مهمّ پرستاران است؛ یک مطالبهی واقعی است.»
رهبر شهید انقلاب درباره کمبود پرستار در مراکز درمانی فرمودند: «حالا در آمارهایی که به ما نشان میدهند، مقایسهای با متوسّط جهانی است؛ من به آن کاری ندارم؛ ممکن است متوسّط جهانی درست باشد، ممکن است غلط باشد؛ من نیاز را کار دارم. ما به آن تعدادی که امروز نیاز تختهای بیمارستانی ما است، پرستار نداریم بایستی سرانهی پرستار نسبت به آنچه نیاز هست تکمیل بشود. خیلی پایین است. البتّه این، از جملهی کارهایی که در ظرف یک ماه و دو ماه انجام بگیرد نیست؛ یک مقدار زمانبر است امّا در همان زمان مناسب باید این کار انشاءالله انجام بگیرد. یک مطالبهی دیگر، مسئلهی امنیّت شغلی است. امنیّت شغلی یکی از مسائل گوناگون است. به پرستار، نگاه کارگرِ فصلی نداشته باشید که امروز بیاوریم، فردا بگوییم لازم نیست، بروید؛ نه، امنیّت شغلی! البتّه اینها ساز و کارهایی دارد که اهل فن میدانند.»
لزوم توجه به شبکه بهداشت و توزیع عادلانه پزشک
ایشان درخصوص شبکه بهداشت و اهمیت توجه به آن بیان کردند: «در یک برههای در سالهای دههی ۶۰ و تقریباً اوایل [دههی] ۷۰، تکیه و تمرکز دولت و دستگاهها بر روی بهداشت بود، بر روی پیشگیری بود که آثار بسیار خوبی هم داشت؛ ما باید این را دنبال بکنیم، این مهم است. پیشگیری بهتر از درمان است؛ درمان لازم است، نه اینکه به درمان بیاعتنائی کنیم امّا به پیشگیری بیاعتنائی نکنیم. لازمهاش این است که این شبکهی بهداشت را که قبلاً به وجود آمده بود و برکاتی داشت، کارهای زیادی داشت، بازسازی کنیم؛ هست، [امّا] ضعیف است، مورد توجّه نیست؛ [باید] تقویت بشود، بازسازی بشود. اگر واقعاً شبکهی بهداشت فعّال بشود، با هزینهی کمتری میتواند کارهای بزرگی را صورت بدهد.»
ایشان ادامه دادند: «موضوع دوّم، موضوع توزیع عادلانهی پزشک است؛ توزیع عادلانه. حالا [اینکه] آیا پزشک کم داریم، کم نداریم، بنده وارد این مقولات نمیشوم، این را خود اهلش میدانند که کم داریم یا نداریم؛ امّا آنچه بنده میدانم این است که توزیع پزشک عادلانه نیست. در یک نقاطی از کشور -در نقاط دوردست- کمبودهایی وجود دارد؛ به توزیع عادلانهی پزشک بایستی توجّه بشود.»
۲۳۳۲۳۳
