به گزارش برگزیده، نشریه معتبر «فورچون» مستقر در نیویورک که به طور ویژه بر مسائل تجاری تمرکز دارد، در این مطلب آورده است: حدود پنج ماه پس از آغاز جنگ ایران، این درگیری حالا بار دیگر وارد دور تازهای از تشدید تنش شده است. ایران دوباره تهدید کرده که عبور و مرور از تنگه هرمز، آبراهی که اکنون به یکی از جنجالیترین گذرگاههای دریایی جهان تبدیل شده است، را محدود خواهد کرد و در سوی مقابل، آمریکا نیز آنچه محاصره دریایی صادرات نفت ایران میخواند را از سر گرفته است.
به روایت ایرنا؛ به گفته تحلیلگران انرژی و ژئوپلیتیک، «در شرایطی که ذخایر اضطراری نفت جهان به سرعت رو به کاهش است و قیمتها بار دیگر روند صعودی گرفتهاند، دولت ترامپ برتری خود را از دست داده و اکنون در دوراهی دشواری قرار گرفته است؛ یا جنگ را به باتلاقی طولانیمدت تبدیل کند، یا تسلیم شود و کنترل مهمترین شریان انرژی جهان را به ایران واگذار کند و تهران برای عبور کشتیها هزینه خدمات دریافت و بخشی از هزینههای خود را جبران کند؛ مبلغی که به طور رسمی «عوارض» نامیده نمیشود، اما در عمل همان کارکرد را دارد.»
این تصمیم میتواند مسیر قیمت انرژی و سوخت را تا پاییز، یعنی همزمان با انتخابات میاندورهای آمریکا، شکل دهد و مشخص میکند که این کشور تا کجا حاضر است برای آنچه که واشنگتن آن را حفاظت از خطوط کشتیرانی جهانی میخواند، پیش برود.
بازگشایی تنگه هرمز راهحل نظامی دارد
گرگوری برو، تحلیلگر ارشد ایران و انرژی در شرکت مشاورهای «اوراسیا گروپ/ Eurasia Group»، بر این باور است که «هیچ گزینه نظامی برای بازگشایی تنگه هرمز وجود ندارد. ایرانیها در اینجا اهرم فشار قابل توجهی در اختیار دارند. تصور نمیکنم که آنها عقبنشینی کنند و صادقانه بگویم، زمان به سود آنهاست.»
به گفته وی، «بهرغم اینکه ایران از نظر نظامی آسیب دیده و بخشی از مقامات ارشدش در ابتدای جنگ کشته(شهید) شدهاند، تهران همچنان مصمم است که مهمترین اهرم خود را حفظ کند؛ آبراهی باریک که نزدیک به ۲۰ درصد جریان انرژی جهان از آن عبور میکند. صرف نظر از فرجام جنگ، بعید است که خلیج فارس دوباره به شرایط گذشته و جریان آزاد انرژی و تجارت بازگردد.»
وی اضافه کرد: گزینههای روی میز، یا تشدید درگیری است یا دستیابی به توافق؛ و به نظر من دولت ترامپ ابتدا مسیر تشدید تنش را انتخاب میکند، دوباره شکست میخورد و در نهایت کارش به گزینه دوم ختم میشود.
آرامش موقت بازار نفت دوام نیاورد
پس از امضای یادداشت تفاهم ۶۰ روزه بین آمریکا و ایران در اواسط ژوئن، تردد کشتیها از تنگه هرمز از سر گرفته شد، البته هرگز به وضعیت عادی و سطوح پیش از جنگ بازنگشت. قیمت انرژی نیز کاهش یافت و حتی بازارهای نفت پیشبینی میکردند که عرضه جهانی به طور موقت از تقاضا پیشی بگیرد.
قیمت شاخص جهانی نفت از ۱۲۴ دلار در هر بشکه در اوایل ماه مه، به ۶۸ دلار در ابتدای جولای سقوط کرد؛ رقمی که از انتظار بازار کمتر بود. اما تا دیروز به بیش از ۸۸ دلار افزایش یافت. در این بین، ذخایر جهانی نفت نیز رو به کاهش است به طوری که ذخایر راهبردی نفت آمریکا به پایینترین سطح خود در ۴۳ سال گذشته رسیده، انتخابات میاندورهای آمریکا نزدیک است و چین که با کاهش شدید واردات نفت و اتکا به ذخایر عظیم خود به متعادل شدن بازار جهانی کمک کرده بود، هنوز خرید نفت را از سر نگرفته است.
دَن پیکرینگ، بنیانگذار شرکت مشاورهای و تحقیقاتی آمریکایی «Pickering Energy Partners» دراینباره گفت: همه نشانهها از قیمتهای بالاتر و طولانیتر شدن بحران حکایت دارند. اکنون وارد ماه پنجم شدهایم. ذخایر راهبردی کمتری داریم، انعطافپذیری و گزینههای کمتری در اختیار داریم و نقطه آغاز مرحله دوم(تشدید تنش)، بسیار شکنندهتر از قبل است.
عزم ایران
همزمان با افزایش تردد نفتکشها در اواخر ژوئن و اوایل جولای، آمریکا (با اعمال فشار بر) عمان و همچنین با مشارکت سازمان بینالمللی دریانوردی، مسیر کشتیرانی را به سمت جنوب و در امتداد سواحل عمان منتقل و کشتیهای بیشتری را برای این اقدام تهییج کرد؛ مسیری که به طور عمده از آبهای سرزمینی عمان عبور میکند.
خبرگزاری رویترز چندی پیش به نقل از منابع آگاه گزارش داد که یک نفتکش قطری حامل گاز مایع (LNG) و یک نفتکش با پرچم عربستان سعودی در نزدیکی تنگه هرمز آسیب دیدهاند. آمریکا نیز با ادعای دست داشتن ایران در این حادثه، دور تازهای از حملات علیه مناطقی از جنوب ایران را آغاز و تفاهم نامه میان تهران-واشنگتن را نقض کرد.
آمریکا تقریبا در تمام شبهای این هفته(میلادی)، ایران را هدف حملات (تجاوزکارانه) قرار داده و پلهای غیرنظامی را بمباران کرده است.
صبح دیروز(شنبه) سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با صدور اطلاعیهای اعلام کرد که با هدف قرار دادن محل استقرار تجمع نیروهای متجاوز در مرکز پشتیبانی نیروهای زمینی آنان در عریفجان، تعدادی از آنها را به هلاکت رساندند و همزمان با حمله پهپادی به رادار پایگاه علی السالم آمریکا در کویت آن را منهدم کردند. طبق اعلام سپاه پاسداران، رزمندگان نیروی زمینی علاوه بر این یک سوله تعمیر و نگهداری تسلیحات و آشیانه پهپادها را در هم کوبیدند. مقابله به مثل رزمندگان ادامه دارد.
به نوشته فورچون، «ترامپ حتی پیشنهاد دریافت عوارض گزاف ۲۰ درصدی برای عبور کشتیها از تنگه هرمز به سود آمریکا را مطرح و البته خیلی زود از آن عقبنشینی کرد. با این حال، موضع و ادعای آمریکا همچنان این است که نباید به ایران اجازه داده شود برای عبور کشتیها هزینه دریافت کند!»
با این حال، «گرگوری برو» معتقد است که «اکنون اجتناب از اعمال نوعی سازوکار دریافت هزینه توسط ایران یا حتی طرحی موسوم به “پرداخت داوطلبانه”، غیرواقعبینانه به نظر میرسد.»
وی افزود: ایرانیها باور دارند که پیروز شدهاند. آنها پس از توقف جنگ در ماه ژوئن، با این باور از آن خارج شدند که حق دارند نقشی دائمیتر در مدیریت تنگه هرمز ایفا کنند. از منظر آنها، جنگ این باور را تقویت کرده که تنگه اساسا متعلق به تهران است. ایرانیها بارها و بارها نشان دادهاند که هرچه بیشتر تحت فشار یا حمله قرار بگیرند، عزمشان برای حفظ مواضع خود و خودداری از هرگونه امتیازدهی جزمتر میشود.
این تحولات در حالی است که متوسط قیمت هر گالن بنزین معمولی در آمریکا بار دیگر در پایان هفته جاری(میلادی) به چهار دلار رسید. آمریکا در طول جنگ، رکورد صادرات نفت خام و فرآوردههای نفتی را شکست؛ اقدامی که هرچند حاشیه سود پالایشگاهها را به بالاترین سطح تاریخ رساند، اما همزمان قیمت سوخت را نیز در جایگاهها بالا نگه داشت. همچنین توقف فعالیت پالایشگاهها در خاورمیانه، چین و روسیه، به بالا ماندن قیمت سوخت در سراسر جهان منجر شده است.
همزمان با نزدیک شدن انتخابات میاندورهای کنگره آمریکا در ماه نوامبر و حساسیت ترامپ به تورم و قیمت بنزین، برخی تحلیلگران بر این باورند که تسلیمشدن واشنگتن در برابر تهران بر سر تنگه هرمز محتملتر شده است. در چنین فضایی، موضوع هزینههای دریافتی ایران از نفتکشها، ممکن است به مسئلهای فرعی تبدیل شود.
کلر یونگمَن، مدیر بخش مخاطرات و اطلاعات دریایی شرکت ورتکسا/Vortexa میگوید که «هر پرسشی درباره تاثیر دریافت عوارض بر حجم صادرات نفت، در واقع بهدنبال سوالی بنیادیتر مطرح میشود؛ اینکه “آیا اصلا تنگه به شکلی قابل اعتماد باز خواهد بود یا نه؟”»
اگر آمریکا کنترل تنگه را به ایران واگذار کند، دستکم این آبراه باز خواهد ماند، هرچند ممکن است تردد کشتیها هرگز به وضعیت عادی گذشته بازنگردد.
گرچه برخی کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس به مسیرهای جایگزین روی آوردهاند؛ همچون عربستان سعودی که ظرفیت انتقال نفت از طریق خطوط لوله منتهی به دریای سرخ را افزایش داده است، اما حملات تازه حوثیها(انصارالله یمن) میتواند این مسیر جایگزین را نیز با تهدید مواجه کند.
ذخایر نفتی در وضعیتی متزلزل
به گفته برو، دولت ترامپ و همچنین (رژیم) اسرائیل به وضوح تصور میکردند که میتوانند با حملهای سریع و سخت، تغییر رژیم را به تهران تحمیل یا ایران را به تسلیم در برابر خواستههای ترامپ وادار کنند؛ چیزی مشابه عملیات واشنگتن در ونزوئلا در ژانویه که اعتمادبهنفس رئیس جمهوری آمریکا را به شکلی غیر واقعی افزایش داده بود.
اما دولت آمریکا هشدارها را نادیده گرفت؛ هشدارهایی که تاکید داشتند ایران از نظر نظامی قدرتمندتر، سرسختتر و از حیث راهبردی و جغرافیایی، نفوذ به مراتب بیشتری از تصورات واشنگتن، دارد.
اکنون ذخایر تجاری انرژی آمریکا و همچنین ذخایر راهبردی نفت این کشور به سرعت در حال کاهش است و به باور نگارنده تنها چین که واردات نفت خام خود را نزدیک به پنج میلیون بشکه در روز کاهش داده، مانع از جهش شدید قیمتهای جهانی شده و به نوعی آن را مهار کرده است. اما چین هم نمیتواند برای مدت طولانی به این روند ادامه دهد و سرانجام خرید نفت را افزایش میدهد.
دیوید راسل، رئیس راهبرد بازار در شرکت کارگزاری «تریداستیشن/ TradeStation» دراینباره گفت: هنوز وارد قلمروی بحران نشدهایم، اما در شرایطی که نااطمینانی جهانی بسیار بالاست، حاشیه امنیت بسیار کمتر شده است. نفت همچنان یکی از مهمترین مخاطرات است زیرا نقشی تعیینکننده در تورم و متعاقبا بر سیاست پولی دارد. برداشت از ذخایر راهبردی نفت نمیتواند تا ابد ادامه پیدا کند.
پیکرینگ نیز تاکید کرده که ایران بهخوبی نشان داده که تنگه هرمز تا چه اندازه ارزشمند است و به همین دلیل، با تمام توان نظامی و اقتصادی بر حفظ کنترل آن پافشاری میکند تا بتواند زمان را به ضرر آمریکا پیش ببرد.
وی اضافه کرد: به وضوح دیدهایم که متوقف شدن این مسیر تا چه اندازه پرهزینه است. نکته طنزآمیز اینجاست که پیش از آغاز این (درگیری)، همه طرفها بهطور رایگان از این مسیر ارزشمند بهرهمند بودند. آیا در نهایت همه در وضعیت بدتری قرار خواهند گرفت؟ پاسخ مثبت است.
برو نیز بر این باور است که آمریکا در ادامه مسیر گزینههای چندانی در اختیار ندارد. به گفته وی، «ترامپ یا میتواند تنش را تشدید کند و حتی احتمالا دامنه جنگ را گسترش دهد که ماحصل آن خسارت بهمراتب بیشتر و افزایش شدیدتر قیمت نفت خواهد بود؛ یا اینکه کنترل تنگه را به ایران واگذار کند تا این آبراه دوباره باز شود. راه میانهای محتمل به نظر نمیرسد.»
به ادعای وی، «طی دو تا سه هفته آینده، پیش از بروز نشانهای از تنشزدایی یا رسیدن به نوعی مصالحه، احتمالا شاهد تشدید بیشتر درگیریها خواهیم بود.»
315
