به گزارش برگزیده، روزنامه شرق در شماره امروز خود در گزارشی به آخرین تحولات جنگ داخلی در سوریه پرداخته و با عنوان «تیغ تیز انتقاد بیخ گلوی احمد الشرع» نوشت:
مردمی که تجربه سالهای حکومت حافظ و بشار اسد را پشت سر گذاشته و با چهره تلخ تروریسم در دوران نفوذ داعش در خاک کشورشان روبهرو بودهاند، حالا خود را رودررو با تنشی جدید و خونبار دیده و راه خروج از شهر را برگزیدند. هرچند توافقی نصفه و نیمه در هفته گذشته امکان پایان درگیری را نشان میداد، اما پس از چند روز آرامش نسبی اوضاع بار دیگر به هم ریخت و درگیریها شدت گرفت و نیروهای قسد و ارتش سوریه به روی یکدیگر آتش گشودند.
وضعیت میدانی
روز یکشنبه 28 دیماه، ارتش سوریه اعلام کرد غرب رود فرات را که به دست نیروهای قسد افتاده بود، آزاد کرده است. الجزیره در گزارشی نوشت: منطقه الطبقه در حومه رقه واقع در شمال شرق سوریه و غرب رود فرات را تحت کنترل خود درآوردهاند و نیروهای دموکراتیک سوریه (قسد) از این منطقه خارج شدهاند. بر اساس همین گزارش این نیروها نقاط راهبردی از جمله میدانهای نفتی العمر، التنک، کونیکو و الجفره را تحت کنترل خود درآورده و فعلا خیال دولت مرکزی را راحت کردهاند. کونیکو بزرگترین میدان گازی سوریه است که در دیرالزور و اقع در شرق سوریه قرار دارد و تا چند سال پیش به عنوان بزرگترین کارگاه فرآوری گاز در سوریه برای تولید برق این کشور استفاده میشد و برای دولت الشرع هم اهمیت زیادی دارد و بازپسگیری آن امتیازی بزرگ است. برخلاف تصور، الطبقه یک منطقه عربنشین است و بیشتر اهالی آن از عشایر هستند و برخی عشایر پس از تسلط نیروهای دموکراتیک کرد، با نیروهای قسد درگیریهای شدیدی داشته و به روی هم آتش میگشودند. حالا قسد از دست دولت موقت به دلیل نقض توافق امنیتی دوطرفه بهشدت خشمگین است. پیش از اعلام خبر عقبنشینی، مرکز اطلاعرسانی قسد اعلام کرده بود نیروهایش با گروههای وابسته به دمشق در شهرک المنصوره به شدت با یکدیگر درگیر شدند. رقه برای نیروهای دموکراتیک کرد و حتی شاید دولت موقت میدان مین محسوب میشود.
گروه نسبتا پرجمعیتی از زندانیان داعش که از سوی نیروهای کرد دستگیر و سرکوب شده بودند، در زندانهای امنیتی رقه نگهداری میشوند. آسیب به این زندان در پی درگیریها یا حتی میل نیروهای نزدیک به احمد الشرع برای آزادسازی داعشیها از مواردی است که قسد را بهشدت نگران کرده است. در حالی که نیروهای دموکراتیک سوریه بهشدت به ارتش بدبین است، این بدبینی از سمت مقابل هم جریان دارد. وزیر اطلاعرسانی سوریه با ادعای اینکه قسد و پ.ک.ک پس از عقبنشینی از شهر الطبقه در حومه رقه، اقدام به اعدام زندانیان و اسیران کردند، این اقدام را محکوم کرد. وضعیت سوریه در چنین شرایطی مانند یک انبار باروت است تا جایی که در بحبوحه تشدید درگیریها، عبدالله اوجالان رهبر زندانی پ.ک.ک با ابراز نگرانی عمیق نسبت به تحولات میدانی، این وضعیت را تهدیدی جدی برای روند صلح دانست و بر لزوم بازگشت همه طرفها به مسیر گفتوگو و راهحلهای سیاسی تأکید کرد. البته در پیام اوجالان خبری از دعوت به آرامش یا سازش با نیروهای ارتش و دولت الشرع نبود؛ اما او به عنوان کسی که میان نیروهای کرد سوریه احترام فراوانی دارد، پیشنهاد داده مسئولیت تاریخی خود را برای حل تمامی مشکلات سوریه از طریق گفتوگو و مذاکره و رجوع به خرد جمعی ایفا کند.
جایگاه الشرع در خطر است؟
مدیریت خودگردان مناطق کردنشین سوریه بهدرستی به دولت نسبت به محافظت از زندانهایی که در آنها اعضای داعش نگهداری میشوند، هشدار میدهد. این هشدارها نشان میدهد دولت سوریه بیمحابا و بدون توجه به خطر بالقوه برای مردم شمال شرق و شمال سوریه اقدام به حملات نظامی کرده و سنگ مقابل هر نوع توافقی با کردها انداخته است. احمد الشرع که در ماههای ابتدایی کار به دلیل ثبات نسبی که در سوریه برقرار کرده بود مورد ستایش قرار میگرفت، حالا به دردسر بزرگی افتاده است. اسرائیل در جنوب این کشور جولان داده و به سادگی در استانی چون قنیطره شهروندان سوری را بازداشت میکند و حتی وقتی پای میز مذاکره با سوریها مینشیند، از دستاندازی به خاک این کشور ذرهای عقب نمینشیند. در شمال و شمال شرق درگیری با قسد برای الشرع بدنامی به بار آورده است؛ چراکه نیروهای دموکراتیک سوریه تحت حمایت ایالات متحده و غرب قرار دارند و درگیری با آنها هرچند با حمایت ترکیه انجام میشود؛ ولی چهره رئیسجمهور موقت سوریه را آنقدر کدر کرده که مقامات دولت ترامپ او را به بازگشت تحریمهای سزار، یعنی همان تحریمهایی که بشار اسد سالها با آنها دستوپنجه نرم میکرد تهدید کردهاند. این فقط واشنگتن نیست که این روزها با احمد الشرع، مرد جوان محبوب دونالد ترامپ تندی میکند، در پاریس امانوئل مکرون هم با لحنی جدی و هشدارآمیز، از الشرع خواسته حملات ارتش به قسد را فوری و به صورت کامل قطع کند.
ریشه درگیریها
نیروهای دموکراتیک سوریه که با نام قسد شناخته میشوند، نتوانستند به توافقی که بتواند خودمختاری و امنیت کردها را حفظ کند دست پیدا کنند. هرچند حالا احمد الشرع، رئیسجمهور سوریه میگوید حقوق کردها در قانون اساسی تضمین خواهد شد؛ اما اطمینان به مردی با سابقه او کار سادهای نیست. اما مسئله به همین جا هم ختم نمیشود. ارتش دولت موقت سوریه مدعی شده قسد شمار زیادی از نیروهای حزب کارگران کردستان (پ.ک.ک) و هستههای باقیمانده از نظام اسد را در مناطق شرقی حلب مستقر کرده است. نیروهای کرد بخشهای وسیعی از شمال و شرق سوریه را که شامل مهمترین میدانهای نفتی و گازی است، در کنترل دارند و از سوی ایالات متحده حمایت میشوند. این ترکیب نوعی هشدار برای دولت موقت دمشق است که برای دستیابی به میدانهای اصلی نفتی و گازی سوریه، یا باید با قسد کنار بیایند یا آنها را سرکوب کرده و وادار به همکاری با دولت الشرع کنند. هر دو این گزینههای پیشروی دمشق، دشوار و پرپیچوخم و پرهزینهاند.
قسد تمایلی ندارد با ارتش سوریه ادغام شود و از آنجایی که خود را نیرویی اساسی در مقابله با داعش میداند، ترکیبشدن با ارتش را خلاف شأن بهحساب میآورد. نیروهای دموکراتیک سوریه، از نظر سیاسی هم مایل نیستند از دولت الشرع دستور بگیرند و به خودمختاری، مانند نمونه عراق اصرار دارند. برای احمد الشرع که بهتازگی کنترل کشور را در دست گرفته و هنوز جای پای خود را محکم نکرده است، پذیرش ارتشی موازی با ارتش اصلی سوریه، به معنای آشوب بیشتر است. همچنین دولت موقت او کمترین علاقهای ندارد تا خودمختاری نواحی کردنشین را به رسمیت شناخته و در استفاده از انرژی محدود شود و نفوذ و قدرتش را در مناطق کردنشین از دست بدهد. دولت موقت سوریه و اداره خودگردان در مناطق شمال و شمال شرق سوریه که زیر نظر قسد قرار دارند، دهم مارس گذشته طبق یک توافق، کمیتههای مشترکی تشکیل داده بودند و این توافق شامل ادغام نهادهای مدنی و نظامی مناطق شمال و شرق سوریه و تضمین حقوق اساسی کردهای سوری، بازگشت آوارگان و مشارکت همه سوریها در روند انتقالی بود. توافق اما به جایی نرسید و بحرانی بزرگتر در سوریه آفرید.
315
