مجیدرضا حریری، رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین و فعال اقتصادی، در گفتگو با خبرگزاری برگزیده با اشاره به روند تحریمها و تقابل نظامی ایران و آمریکا، معتقد است واشنگتن پس از ناکامی در دستیابی به اهداف خود از طریق تحریمهای اقتصادی و حمله نظامی، بار دیگر به ابزار محاصره اقتصادی روی آورده است. او در عین حال تأکید دارد که مهمترین مسئله در شرایط فعلی، افزایش تابآوری اقتصادی و اجتماعی کشور و جلوگیری از شکلگیری شکاف میان مردم و حاکمیت است. حریری همچنین نسبت به دامن زدن به اختلافات میان مذهبیها و غیرمذهبیها با محوریت موضوع حجاب هشدار داد.
آمریکا پس از تحریم و جنگ، به محاصره اقتصادی بازگشته است
حریری با اشاره به سابقه تحریمهای آمریکا علیه ایران گفت: نخستین مواجهه جدی ایران با آمریکا در این دوره با تحریمهای اقتصادی آغاز شد؛ روندی که حدود ۱۵ تا ۱۶ سال ادامه داشته و بهتدریج بر حجم و شدت تحریمها افزوده شده است. تحریمها به حدی گسترش پیدا کردهاند که به نظر میرسد دیگر ابزار قابل توجهی برای افزودن به آنها باقی نمانده است.
به گفته او، آمریکا با وجود وارد کردن آسیبهای جدی به اقتصاد ایران، نتوانست به اهداف اصلی خود از تحریمها، از جمله سرنگونی جمهوری اسلامی یا تغییر مسیر سیاسی کشور، دست پیدا کند و در نهایت تاکتیک خود را تغییر داد و به اقدام نظامی روی آورد.
حریری ادامه داد: از خردادماه گذشته ایران وارد مرحله تقابل نظامی شد و طرف آمریکایی نیز بهصراحت اهدافی از جمله سرنگونی جمهوری اسلامی، کوچک کردن جغرافیای ایران و از بین بردن قدرت موشکی کشور را مطرح کرد. طی یک سال و هفت ماه، در مدت زمانی کوتاه شاهد یکی از گستردهترین بمبارانهای تاریخ بودیم و تقریباً هر نوع سلاح جنگی، به جز سلاحهای هستهای، شیمیایی و بیولوژیک، علیه ایران به کار گرفته شد.
او با اشاره به استفاده از انواع پهپادها، هواگردها و موشکها افزود: ایران حتماً در این حملات آسیب دید، خسارت دید و شهید داد، اما با وجود تمام این هزینهها، واشنگتن به اهداف اعلامشده خود دست پیدا نکرد.
حریری با بیان اینکه در یک تقابل نظامی، مدافع زمانی پیروز محسوب میشود که مهاجم به اهداف خود دست پیدا نکند، گفت: آمریکا ابتدا در مرحله تحریمهای اقتصادی وارد شد و به اهداف خود نرسید، سپس به حمله نظامی متوسل شد و در آن مرحله نیز به اهداف خود دست پیدا نکرد. اکنون بار دیگر به حوزه اقتصاد بازگشته، اما این بار با شکل جدیدی از محاصره و تحریم.
او ادامه داد: پیش از این نیز آمریکا بارها تهدید کرده بود که ایران را به عصر حجر بازمیگرداند، اما این تهدیدها عملی نشد. بنابراین باید پرسید چه چیزی فراتر از تحریم و محاصره اقتصادی میتوانند علیه ایران انجام دهند.
به گفته حریری، این تهدیدها همچنان ادامه خواهد داشت و فشارها افزایش پیدا میکند، اما بعید است آمریکا بتواند به موفقیت بیشتری دست پیدا کند.
وی افزود: تمام جهان تابع آمریکا نیست. در سال ۲۰۱۷ نیز اعلام شد هیچ کشوری حق ندارد از ایران نفت خریداری کند، اما ایران در مقاطعی توانست روزانه تا دو میلیون بشکه نفت صادر کند. بنابراین فشارها قطعاً بیشتر خواهد شد و مردم نیز تحت فشار قرار خواهند گرفت، اما این به معنای از بین رفتن کشور یا توقف فعالیتهای اقتصادی نیست.
حریری با اشاره به ظرفیتهای منطقهای ایران گفت: در شرایطی که بسیاری از کشورهای اروپایی، آمریکای شمالی و بخشهایی از شرق آسیا با ایران همکاری نمیکردند، ما همچنان با کشورهای همسایه روابط تجاری داشتیم و امروز نیز با چین همکاری میکنیم. دولت چین نیز اعلام کرده است که از تحریمهای یکجانبه تبعیت نخواهد کرد. بنابراین بعید میدانم ایران وارد مرحلهای به مراتب وحشتناکتر از شرایط ۱۵ سال گذشته شود.
ایران کوبا نیست؛ مسئله اصلی تابآوری است
رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین در ادامه با رد مقایسه شرایط ایران با کوبا گفت: ایران کوبا نخواهد شد. کوبا جزیرهای کوچک در همسایگی آمریکا است، اما ایران کشوری وسیع با کوهستانهای گسترده و همسایگان متعدد است و در آن سوی جهان نیز شرکای اقتصادی دارد.
او با اشاره به ظرفیت تولید کشاورزی کشور افزود: ایران حدود ۱۲۵ میلیون تن محصولات کشاورزی، از غلات گرفته تا محصولات باغی و صیفی، تولید میکند. این میزان تولید نشان میدهد که شرایط ایران با کشوری مانند کوبا قابل مقایسه نیست.
حریری البته تأکید کرد که این به معنای بیاثر بودن فشارهای اقتصادی نیست و گفت: مردم همین امروز نیز مشکلات جدی دارند و نمیتوان این واقعیت را نادیده گرفت. اکنون در مرحله مسابقه تابآوری قرار داریم و هر طرفی که تابآوری بیشتری داشته باشد، در نهایت موفقتر خواهد بود.
او برای توضیح این شرایط به مثالی اشاره کرد و گفت: یکی از مقامات به من گفته بود تقابل ایران و آمریکا مسابقه فوتبال نیست که اگر چند گل عقب باشی، بازی را باخته باشی؛ بلکه بیشتر شبیه مسابقه بوکس است که ممکن است یک طرف در ۱۱ راند عقب باشد، اما در راند دوازدهم ضربه اصلی را وارد کند و حریف را ناکاوت کند. بنابراین حتی اگر چند بار زمین خورده باشی، همچنان امکان پیروزی وجود دارد.
هدف محاصره اقتصادی؛ ایجاد شکاف میان مردم و حاکمیت
حریری با اشاره به اهداف اعلامشده آمریکا در مرحله جدید فشار اقتصادی گفت: آمریکا صراحتاً از محاصره اقتصادی سخن گفته و هدف خود را تنگتر کردن معیشت مردم، افزایش شکاف میان مردم و حاکمیت و سپس ایجاد شکاف میان خود مردم اعلام کرده است. بنابراین ما باید در سیاستگذاری داخلی مراقب باشیم این هدف محقق نشود.
او افزود: متأسفانه با تبلیغ و بازتولید این فضا، چنین شکافهایی در حال شکل گرفتن است. از یک طرف فشار تبلیغاتی افزایش پیدا کرده و از طرف دیگر برخی سیاستگذاران به دنبال گرانسازی هستند که البته عقلای کشور تاکنون مانع برخی از این اقدامات شدهاند.
حریری با اشاره به مسئله ناترازی بنزین گفت: فرض کنیم کشور با ۲۰ میلیون لیتر کسری روزانه بنزین مواجه است؛ این مسئله مربوط به چند ماه اخیر است. اما باید پرسید چه اتفاقی افتاده که در همین چند روز، مسئله بنزین به یک موضوع عمومی تبدیل شده و صفهای طولانی شکل گرفته است؟
به گفته او، نقش سیاستگذار در شکلگیری چنین فضایی باید جدی گرفته شود. کسانی در داخل، چه آگاهانه و چه ناآگاهانه، نباید به افزایش شکاف میان مردم و دولت دامن بزنند.
حریری ادامه داد: مدام گفته میشود کشور در آستانه قحطی قرار دارد و این ادبیات نیز به تشدید نگرانیهای عمومی کمک میکند. برخی افراد ممکن است آگاهانه و برخی ناآگاهانه به چنین فضایی دامن بزنند، اما نتیجه در هر دو حالت میتواند افزایش نگرانی و بیاعتمادی باشد.
هشدار درباره تعمیق شکاف میان مذهبیها و غیرمذهبیها
حریری با اشاره به خطر افزایش شکافهای اجتماعی گفت: شکاف میان مردم و مردم نیز به اندازه شکاف میان مردم و حاکمیت اهمیت دارد. کافی است به وضعیت جامعه در ماههای اخیر نگاه کنیم؛ بخشی از جامعه برای مدت طولانی در خیابان حضور داشته است.
او افزود: در ابتدا حتی صداوسیما با برخی زنانی که حجاب مورد انتظار رسمی را رعایت نمیکردند، گفتوگو میکرد و بخشهایی از جامعه نیز در خیابان با آنها برخوردهای مسالمتآمیز داشتند. اما امروز در فضای اینترنت، حجم زیادی از محتوای تقابلی علیه بدحجابی و همچنین علیه افراد مذهبی مشاهده میشود.
حریری هشدار داد: اگر شکاف میان جریانهای تندرو و مردم عادی افزایش پیدا کند و موضوع حجاب دوباره به متن جامعه بازگردد، ممکن است شکاف میان مردم مذهبی و غیرمذهبی به یک مسئله جدی تبدیل شود. این اتفاق میتواند بسیار مشکلساز باشد.
او تأکید کرد: اگر برای این مسئله تدبیر نشود، این شکاف میتواند به یکی از شکافهای اصلی جامعه تبدیل شود و چنین وضعیتی دقیقاً به سود ترامپ و سیاستهای طرف مقابل خواهد بود.
چین بر اساس منافع ملی خود عمل میکند
حریری در بخش دیگری از سخنان خود درباره روابط ایران و چین گفت: اینکه چین در هر موضوعی از ایران حمایت کند یا نکند، در نهایت مسئله خود چین است. این کشور براساس منافع ملی خود تصمیم میگیرد و اگر در جایی در برابر آمریکا ایستادگی میکند، دلیل آن صرفاً علاقه به ایران نیست، بلکه منافع ملی و راهبرد بلندمدت چین با منافع ایران همسو شده است.
او ادامه داد: در برخی موضوعات نیز ممکن است چین از ایران فاصله بگیرد. مگر ایران کشور نیابتی یا تحتالحمایه چین است که انتظار داشته باشیم پکن در همه موارد مطابق خواست ما عمل کند؟
به گفته حریری، چین در منطقه اهداف کوتاهمدت و بلندمدت خود را دنبال میکند و در هر موضوعی موضع ملی خود را خواهد داشت. این کشور از مخدوش شدن منافع عربستان در منطقه نیز استقبال نمیکند، همانطور که ایران نیز در مواردی منافع و سیاستهای خود را دنبال کرده است.
وی افزود: چین در امارات و قطر سرمایهگذاریهای گستردهای دارد، اما این موضوع به خود چین مربوط است. روابط ایران و چین نیز بر مبنای منافع متقابل شکل گرفته و نباید آن را به رابطه ارباب و رعیتی تبدیل کرد.
حریری با اشاره به پیچیدگیهای منطقه خاورمیانه و مسئله تنگه هرمز گفت: در برخی مسائل، منافع کشورهایی که نفت میخرند و کشورهایی که نفت میفروشند با منافع چین نیز ممکن است دچار تضاد شود، اما این به معنای تخاصم با چین نیست. در مواردی هم همسویی کامل منافع وجود دارد. این روابط بر مبنای منافع مشترک است و به معنای رابطه نیابتی نیست.
مسائل فرعی نباید جای مسائل اصلی کشور را بگیرد
رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین در پایان تأکید کرد: هر قدر بتوانیم کشورهای بیشتری را با خود همراه کنیم، به نفع کشور است. باید از مسائل فرعی عبور کنیم و بر موضوعات اصلی تمرکز داشته باشیم؛ این رویکرد هم در حوزه داخلی و هم در حوزه سیاست خارجی ضروری است.
او گفت: مسئله اصلی امروز کشور قیمت بنزین یا حجاب زنان نیست. اگر کسی این مسائل را به عنوان اولویت اصلی کشور تعریف کند، در تشخیص اولویتها دچار اشتباه شده است.
حریری تأکید کرد: نباید اجازه داد نگاههای نادرست و مسائل فرعی به سیاست جاری کشور تبدیل شوند، چرا که در شرایط فعلی، حفظ انسجام اجتماعی و جلوگیری از تعمیق شکافهای داخلی، در کنار تقویت روابط خارجی و تابآوری اقتصادی، از مهمترین مسائل کشور است.
۲۲۳۲۲۹
