ادعا: دونالد ترامپ، رییس جمهور ایالات متحده در اظهارات خود امروز یک بار دیگر مدعی شد: تورم ایران ۳۵۰ درصد است. ۶ ماه پیش نرخ تورم آنها ۵ درصد بود.
این گفتههای ترامپ در شرایطی عنوان شده که چند روز پیش هم او عنوان کرده بود در حالی تورم ایران امروز به ۳۵۰ درصد رسیده که پیش از جنگ نرخ تورم در آن کشور ۵ یا ۶ درصد بود.
بررسی: این اظهارات ترامپ با هیچکدام از شاخصهای رسمی ایران تطابق ندارد. در ایران با وجود اینکه تورم بسیار بالا حاکم شده اما آمارهای رسمی هنوز با ارقامی که ترامپ میگوید فاصله زیادی دارد. بانک مرکزی تورم نقطه به نقطه در خرداد ماه را ۸۳.۱ درصد برآورد کرده است و مرکز آمار ایران از تورم ۸۸.۶ درصدی خبر میدهد.
البته این تنها آمارهای رسمی نیستند که با ارقام ارائه شده از سوی ترامپ به نحوی معنادار فرق دارند؛ حتی محاسبات غیررسمی اشخاص مختلف هم آمارهای ترامپ را تایید نمیکنند. استیو هانکه، اقتصاددان برجسته آمریکایی است که به شکل شخصی به محاسبه آمارهای مرتبط با تورم ایران میپردازد. او البته مانند نهادهای رسمی سبد هزینهها را محاسبه نمیکنند و تنها با اتکا به نوسانات قیمت بازار غیررسمی ارز به محاسبه دست میزند.
این روش ایرادات بسیاری دارد زیرا تحولات بازار غیررسمی ارز عینا بر بازارها تاثیر نمیگذارد و به طور مثال اگر ارز ترجیحی ارزانتر وجود داشته باشد، تغییرات بازار غیررسمی محدودتر هم میشود. به همین دلیل بیشتر محاسبات استیو هانکه به نحوی محسوس از ارقام رسمی بیشتر است.
به طور مثال در اسفندماه استیو هانکه نرخ تورم سالانه را بیش از ۹۲ درصد اعلام کرد اما مرکز آمار ایران نرخ تورم سالانه و نقطه به نقطه ۱۴۰۴ را ۵۷.۷ درصد و ۷۱.۸ درصد اعلام کرد. با وجود این سطح بیش برآوردی هانکه پس از جنگ نگاهش به تورم ایران را تغییر داد؛ او پس از پایان جنگ و در اواخر فروردین ماه با رد گزارشهایی که تورم ایران را سه رقمی میدیدند، تصریح کرد: «اشتباه است. تورم سالانه ایران ۶۴ درصد است. از زمان آغاز جنگ ریال ایران ۸ درصد در برابر دلار تقویت شده است.» او در ادامه مدعی شد: «من تنها منابع دقیق برای سنجش تورم ایران هستم.»
از آن زمان گرچه مقداری نوسان در بازار ارز غیررسمی مشاهده شد اما این نوسانات چندان چشمگیر نبودند. ضمن اینکه بسیار بعید است تورم سالانه در یک فاصله زمانی سه ماهه ۵ برابر شود.
به نظر میرسد ترامپ که در اظهارات مختلف خود عدم پایبندی به حقیقت را بارها به نمایش گذاشته، این بار هم صرفا یکسری ارقام را بدون هیچ منبع و رفرنسی مطرح میکند.
علاوه بر این گفتنی است با اینکه از ۶ ماه پیش تا امروز هم نرخ تورم افزایش یافته است اما در آن زمان هم ایران تورمی تک رقمی نداشته است. تورم سالانه و نقطه ای ایران در پایان دی ماه را مرکز آمار به ترتیب ۴۴.۶ درصد و ۶۰ درصد محاسبه کرده بود که به مراتب نسبت به امروز کمتر بود.
آمارهای رسمی نشان میدهند در ۵۰ سال گذشته هرگز تورم ایران تا ۵ درصد کاهش نیافته است. ایران در تمام سالهای پس از انقلاب برای ۴ سال تورم تک رقمی را تجربه کرد که در آن ۴ سال هم هرگز نرخ تورم به ۵ درصد نرسید و آخرین بار در سال ۹۶ بود که نرخ تورم به ۸.۲ درصد رسیده بود. از آن زمان دیگر تورم تک رقمی نشد.
نتیجه: از آنجایی که هر دو ادعای ترامپ در مورد تورم ایران، چه از نظر محاسبات مراجع رسمی و چه از نظر محاسبات افرادی مانند استیو هانکه که اغلب تورم را دست بالا محاسبه میکنند، غلط است، با وجود تورم بالای فعلی حاکم بر اقتصاد ایران، این ادعای ترامپ را میتوان یک «دروغ شاخدار» ارزیابی کرد.
۲۲۳۲۲۹
