راهکارهای مهار “فرونشست تهران” چیست؟

به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری برگزیده های ایران، فرونشست زمین در تهران به یکی از مسائل بحرانی زیست‌محیطی و شهری تبدیل شده است. این پدیده که به‌دلیل برداشت بی‌رویه آب‌های زیرزمینی رخ می‌دهد، تهدیدی جدی برای زیرساخت‌ها، ساختمان‌ها و ایمنی ساکنان این کلان‌شهر است.

آمارها و گزارش‌ها حاکی از آن است که مناطق مختلف تهران با نرخ‌های متفاوتی از فرونشست مواجه هستند که می‌تواند در آینده نزدیک منجر به خسارات جبران‌ناپذیری شود. افزایش جمعیت و توسعه شهری بدون در نظر گرفتن منابع آبی، وضعیت را وخیم‌تر کرده و نیازمند برنامه‌ریزی و مدیریت جامع‌تری است.

در رابطه با راهکارهای مهار این معضل، الهه موحدی؛ کارشناس محیط زیست به برگزیده های ایران گفت: بحران آب در تهران یکی از چالش‌های جدی پیش روی این کلان‌شهر است. کاهش شدید آب‌های زیرزمینی و فرونشست زمین، تهدیدی جدی برای زیرساخت‌ها و زندگی روزمره مردم به شمار می‌آید و موضوع به قدری جدی است که از نگاه رییس جمهور در نخستین نشست خبری ایشان نیز دور نماند.

وی با بیان اینکه هر بحرانی راهکاری نیز دارد، ادامه داد: بهینه‌سازی مصرف آب در بخش خانگی یکی از راهکارهاست؛ در این راستا ارتقای سیستم‌های آبیاری در فضای سبز، استفاده از تجهیزات کم‌مصرف در منازل، تعرفه‌های تشویقی برای کاهش مصرف آب و فرهنگ‌سازی در زمینه مصرف بهینه آب از جمله راهکارهای موثر هستند. بهینه‌سازی مصرف آب در بخش کشاورزی نیز مهم‌ترین اقدام است و توسعه آبیاری تحت فشار، تغییر الگوی کشت به سمت محصولات کم‌آب‌بر، استفاده از فناوری‌های نوین آبیاری و مدیریت بهینه منابع آب در بخش کشاورزی، از جمله راهکارهای کاهش مصرف آب در این بخش است.

این کارشناس با تأکید بر بهینه‌سازی مصرف آب در بخش صنعت نیز گفت: استفاده از فناوری‌های نوین تصفیه پساب و استفاده مجدد از آب در فرآیندهای صنعتی، می‌تواند به کاهش مصرف آب در این بخش کمک کند. جدای از پساب صنعتی، تصفیه و استفاده مجدد از پساب تصفیه شده در بخش‌های مختلف، می‌تواند به افزایش منابع آب قابل استفاده کمک کند.

موحدی بیان کرد: تغذیه مصنوعی آبخوان‌ها از تزریق آب به سفره‌های آب زیرزمینی به منظور جبران برداشت‌های بی‌رویه، یکی از راهکارهای مهم برای احیای آبخوان‌ها است. البته باید توجه داشته باشیم که تغذیه مصنوعی هم کار راحتی نیست، برای این کار اول باید به شرایط آبخوان توجه شود، برای پمپاژ آب حتماً باید آب شرایط خاصی داشته باشد و آبخوان هم تنها در شرایطی خاص این آب را نگه‌ می‌دارد، این روش به‌قدری دشوار است که معمولاً موفق نیست؛ هرچند نمونه‌های مثبتی در جهان داشته است که می‌توان با مطالعه درست آنها، این روش را در تهران نیز پیاده کرد.

وی با اشاره به این که کشت محصولات‌ آب‌بر در جنوب تهران مشکل‌ساز شده است، گفت: تغییر الگوی کشت و جایگزینی محصولات آب‌بر با محصولات کم‌آب‌بر، می‌تواند به کاهش فشار بر منابع آب زیرزمینی کمک کند. همچنین با توجه به اینکه بخشی از این کشاورزی به واسطه چاه‌های غیرمجاز انجام می‌شود، شناسایی و مسدود کردن چاه‌های غیرمجاز، برای کاهش برداشت بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی ضروری است.

کارشناس محیط زیست تأکید کرد: اجرای تمام این طرح‌ها به مشارکت مردم نیاز دارد. افزایش آگاهی عمومی در مورد اهمیت آب و تشویق مردم به مشارکت در برنامه‌های صرفه‌جویی در مصرف آب، از جمله اقدامات مهم برای مقابله با بحران آب است.

موحدی در پایان خاطرنشان کرد: اجرای این راهکارها نیازمند همکاری همه دستگاه‌های دولتی، بخش خصوصی و مردم است. همچنین، تدوین برنامه‌های جامع و بلندمدت برای مدیریت منابع آب، از جمله اقدامات ضروری برای مقابله با بحران آب در تهران است. اگرچه عملیاتی کردن این موارد نیازمند زمان و سرمایه‌گذاری قابل توجهی است اما با توجه به اهمیت موضوع، باید هرچه سریع‌تر اقدامات لازم انجام شود تا از تشدید بحران و بروز خسارات جبران‌ناپذیر جلوگیری شود.

/