آرمان زارعی: در شرایطی که اقتصاد کشور با مجموعهای از چالشها و نوسانات مواجه است، بحث بازگشت به وضعیت «عادی» بیش از پیش مطرح شده است. اصطلاح «عادی شدن اقتصاد» ممکن است در نگاه نخست به معنای ثبات در نرخها و روندهای اقتصادی باشد، اما در واقع، این مفهوم میتواند ابعاد گستردهتر و پیچیدهتری داشته باشد.
نوسانات نرخ ارز، افزایش قیمتها، تغییرات نرخ تورم و وضعیت بازار کار از جمله متغیرهایی هستند که در ارزیابی میزان بازگشت به شرایط طبیعی اهمیت دارند. علاوه بر این، تأثیرات عوامل بیرونی مانند تحریمها و شرایط بینالمللی نیز در این فرآیند مؤثر است.پیشبینیها و برنامهریزیهای اقتصادی معمولاً با فرضهایی انجام میشوند که ممکن است در عمل تحقق نیابند. این عدم تطابق بین انتظارات و واقعیتها، بخش مهمی از ناپایداریهای موجود را توضیح میدهد.
بیشتر بخوانید:
خوش چهره: تلاش دولت پزشکیان، تامین نیازهای ضروری اقتصادی کشور است/ برنامه های توسعه در ایران، منطبق با واقعیت نوشته نشده
«معجزه» در اقتصاد چگونه اتفاق میافتد؟ / آلاسحاق: لازم نیست اقتصاد، امنیتی شود؛ کار امنیتی این است که جلوی جاسوسان و نفوذیها را بگیریم
با توجه به این مسائل، رسیدن به وضعیت عادی نیازمند بازنگری در سیاستها و رویکردهای کلان اقتصادی است. اصلاح ساختارها، افزایش شفافیت و بهبود مدیریت منابع از جمله مواردی هستند که میتوانند در این مسیر نقشآفرین باشند.از سوی دیگر، باید به این نکته توجه داشت که فرآیند بازگشت به شرایط پایدار اقتصادی، زمانبر است و نمیتوان انتظار داشت تغییرات سریع و ناگهانی اتفاق بیفتد.در مجموع، وضعیت اقتصادی کشور تابعی از عوامل داخلی و خارجی است که در تعامل با یکدیگر پیچیدگیهایی ایجاد کردهاند. به همین دلیل، هرگونه تحلیل و تصمیمگیری در این حوزه باید مبتنی بر دادهها و شواهد دقیق و رویکردی متعادل باشد.
در همین رابطه، محمد خوشچهره، اقتصاددان و نماینده پیشین مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با برگزیده درباره الزامات عادیسازی اقتصاد ایران تأکید کرد: «پیش از هر چیز، باید روشن کنیم که منظور از “عادی شدن” چیست. ما با متغیرهایی روبرو هستیم که تغییراتشان غیرعادی و پرشتاب است؛ مثل تورم شدید، نرخ رشد اقتصادی غیرواقعی، یا وضعیت بحرانی اشتغال.»
وی افزود: «برای مثال، تورم کنونی به شکل شبهلجامگسیخته در حال افزایش است یا نرخ بیکاری بهشدت انباشته شده. وقتی رشد اقتصادیای که پیشبینی کرده بودیم محقق نمیشود، باید بررسی کنیم که آیا اساساً پیشبینی ما واقعبینانه بوده یا نه.»
او در ادامه تصریح کرد: «گاهی غیرعادی بودن برخی شاخصها، ناشی از ضعف پیشبینی سیاستگذار است. یعنی اگر محاسبهها دقیق بود، همان اعداد و ارقام واقعی در برنامه میآمد و امروز نمیگفتیم اقتصاد از حالت عادی خارج شده است.»
وی ادامه داد: «در بسیاری از برنامههای توسعهای، اهدافی بزرگتر از واقعیت در نظر گرفته میشود، چون سیاستگذار دوست دارد به نتایجی آرمانی برسد. اما برنامهریزی باید براساس واقعیتهای اقتصادی باشد، نه آرزوهای سیاسی.»
خوشچهره با اشاره به اهمیت تصحیح خطاهای سیاستگذاری تأکید کرد: «ما باید اشتباهات گذشته را اصلاح کنیم تا شرایط موجود تکرار نشود. البته در کنار سیاستهای داخلی، نباید از تأثیر فشارهای تورمی و جنگ اقتصادی که حالا شکل آشکارتری به خود گرفته غافل شد.»
او درباره مقایسه ایران با کشورهایی که پس از جنگ رشد اقتصادی را تجربه کردهاند گفت: «این مقایسه چندان دقیق نیست. درست است که ما وارد یک جنگ تمامعیار شدیم، اما فقط ۱۲ روز ادامه داشت. در حالیکه جنگهای بزرگی مثل جنگ جهانی یا جنگ ۸ ساله ایران زمان بسیار طولانیتری داشتند.»
وی تصریح کرد: «نمونههایی مثل آلمان پس از جنگ جهانی دوم با اجرای طرح مارشال به بازسازی اقتصادی رسیدند، اما این مسیر برای همه کشورها تکرارپذیر نیست. بسیاری از کشورهایی که در جنگ آسیب دیدند، سالها در رکود ماندند. بنابراین، نباید توقع داشته باشیم تنها با پایان جنگ ۱۲ روزه، اقتصاد ما شکوفا شود.»
این کارشناس اقتصادی درباره راهکارهای فوری برای ترمیم اقتصاد، گفت: «قبلاً هم اشاره کردهام که دولت به یک برنامه فوری ۱۰ فرمان نیاز دارد. یکی از مهمترین آنها کنترل بازار مسکن است. حالا که فصل قراردادهاست، دولت باید بر روند افزایش اجاره بها نظارت کند و اجازه جهش ندهد.»
وی توضیح داد: «در پی جنگ اخیر، قیمت ملک در برخی مناطق کاهش یافته، اما سوداگران حاضر به کاهش اجاره نیستند. دولت هم سقف افزایش اجاره را ۲۵ درصد اعلام کرده، اما در واقعیت بازار، شاهد رشدهای ۵۰ تا ۱۰۰ درصدی هستیم.»
خوشچهره در پایان با اشاره به اهمیت سیاست ارزی تصریح کرد: «دولت باید با حساسیت بالا، نرخ ارز را کنترل کند تا از کاهش ارزش پول ملی جلوگیری شود؛ چون این موضوع مستقیماً بر معیشت مردم و اعتماد عمومی اثرگذار است.»
۲۲۳۲۲۴
