رقابت علمی و فرهنگی نخبگان برای دریافت «نوبل ایرانی»

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری برگزیده های ایران، نشست خبری همایش ملی دانش‌آموزی شصت و سومین سال جایزه البرز 1404، با عنوان نوبل ایرانی امروز، یکشنبه 11 آبان ماه، در محل بنیاد فرهنگی البرز برگزار شد.

حیدر ارشدی، مدیرعامل بنیاد فرهنگی البرز، با اشاره به اهداف برگزاری همایش اظهار داشت: نوبل ایرانی هر سال با هدف تقدیر از دانش‌آموزان برتر و نخبه سراسر کشور برگزار می‌شود.

مدیرعامل بنیاد فرهنگی البرز با اشاره به اینکه شرایط ثبت‌نام برای جایزه البرز از سخت‌ترین شرایط و شاخص‌ها در جوایز کشور به شمار می‌آید، اظهار داشت: یکی از شروط اصلی، داشتن معدل بالای 19 در تمامی پایه‌های تحصیلی است. به‌طور خاص، دانش‌آموزان مقطع متوسطه اول باید معدل کل پایه‌های هفتم، هشتم و نهم خود را بالای 19 داشته باشند. همچنین برای دانش‌آموزان مقطع دوازدهم، معدل کل شش سال تحصیلی (از پایه هفتم تا دوازدهم) باید بالای 19 باشد. این موضوع نشان‌دهنده محدودیت تعداد دانش‌آموزانی است که واجد این شرایط هستند.

او با اشاره به برگزاری شصت‌وسومین دوره جایزه البرز گفت: جایزه البرز به عنوان قدیمی‌ترین و باسابقه‌ترین جایزه علمی کشور، همه‌ساله توسط بنیاد فرهنگی البرز به برترین‌های علمی ایران اعطا می‌شود و پیشینه و دیرینه این جایزه مدیون اندیشه پاک و سرشت نیک بزرگ‌مردی به نام زنده‌یاد حسین‌علی البرز است؛ فردی که بیش از شصت سال پیش با وقف تمامی اموال خود، بنیادی را تأسیس کرد که امروز پرچمدار وقف علمی در دوران معاصر به شمار می‌آید.

ارشدی با بیان اینکه زنده‌یاد حسین‌علی البرز هدف خود را از اعطای این جایزه در سه محور کلیدی تعریف کرده بود، گفت: نخست، کاهش آلام بشری؛ دوم، ارتقای رفاه زندگی انسانی؛ و سوم، اعتلای نام و حیثیت ایران در جامعه جهانی. وقتی دقت می‌کنیم که این بیانات مربوط به بیش از نیم قرن پیش است، درمی‌یابیم که واقف این بنیاد چه نگاه ژرف و آینده‌نگری داشته است.

 

جایزه البرز، پرچمدار وقف علمی در ایران

مدیرعامل بنیاد فرهنگی البرز با تأکید بر استقلال این رویداد گفت: جایزه البرز تنها جایزه‌ای است که بر مبنای سنت حسنه وقف و به صورت کاملاً مستقل و بدون وابستگی به دستگاه‌ها و نهادهای دولتی برگزار می‌شود. همچنین هیچ هزینه‌ای از شرکت‌کنندگان برای ثبت‌نام دریافت نمی‌شود و تمامی فرآیندها براساس نیت واقف شکل می‌گیرد.

او با اشاره به عملکرد بنیاد افزود: در طول بیش از شش دهه‌ای که از عمر این بنیاد می‌گذرد، 6000 نفر از دانشمندان، مخترعان، دانشجویان، فناوران، طلاب و دانش‌آموزان برتر توسط بنیاد فرهنگی البرز شناسایی، مورد حمایت و تقدیر قرار گرفته‌اند. تنها در دهه اخیر، از سال 1390 تا پایان 1403، 23 همایش ملی و استانی برگزار شده که حاصل آن اهدای جایزه به 1782 نفر از نخبگان کشور بوده است.

او درباره فرآیند اجرایی جایزه نیز توضیح داد: بنیاد فرهنگی البرز هر سال دو همایش ملی برگزار می‌کند؛ یکی در تاریخ 15 اردیبهشت‌ماه ویژه نخبگان، و دیگری در 15 آبان‌ماه ویژه دانش‌آموزان. تلاش کرده‌ایم با تثبیت زمان و مکان برگزاری، نظم و قاعده‌مندی ویژه‌ای برای این جایزه ایجاد کنیم تا الگویی برای سایر جوایز علمی کشور باشد.

ارشدی با اشاره به مراسم نخبگانی سال جاری گفت: در سال جاری که مصادف با شصت‌وسومین سال تأسیس بنیاد فرهنگی البرز است، مراسم جایزه البرز در بخش نخبگانی نیمه اردیبهشت‌ماه در مرکز همایش‌های بین‌المللی سازمان صداوسیما برگزار شد و معاون اول رئیس‌جمهور، معاون فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان، معاونان وزارت علوم و بهداشت و نمایندگانی از حوزه علمیه قم و سازمان اوقاف در آن حضور داشتند.

او درباره بخش دانش‌آموزی نیز بیان کرد: فراخوان جایزه البرز دانش‌آموزی 1404 در تابستان منتشر و پس از آن بخشنامه رسمی با امضای معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش‌وپرورش به ادارات کل کشور ابلاغ شد. به این ترتیب، دانش‌آموزان سراسر کشور از شهریورماه ثبت‌نام کردند.

مدیرعامل بنیاد فرهنگی البرز تصریح کرد: در بازه یک‌ماهه ثبت‌نام، دو هزار و 291 دانش‌آموز شرکت کردند که یک‌هزار و 862 نفر از مقطع متوسطه اول و 429 نفر از متوسطه دوم بودند. شرط ورود برای شرکت بسیار سخت‌گیرانه است؛ برای پایه نهم معدل پایه‌های هفتم، هشتم و نهم باید بالای 19 و برای پایه دوازدهم، معدل شش پایه بالای 19 باشد. همین فیلتر سبب شده سطح علمی شرکت‌کنندگان بسیار بالا باشد.

او با اشاره به آمار جنسیتی گفت: امسال 66 درصد شرکت‌کنندگان دختر هستند. در مقطع متوسطه دوم این رقم به 73 درصد می‌رسد. در رشته فنی‌وحرفه‌ای و کاردانش، دختران بیش از 91 درصد شرکت‌کنندگان را تشکیل داده‌اند. در رشته انسانی نیز حدود 80 درصد و در رشته ریاضی 53 درصد دختر هستند. این نشان می‌دهد بانوان انگیزه بالایی در حوزه‌های علمی و مهارتی دارند.

ارشدی با بیان اینکه 80 درصد شرکت‌کنندگان از مقطع متوسطه اول هستند، گفت: این موضوع بیانگر علاقه‌مندی نسل نوجوان به فعالیت‌های علمی و رقابتی است. در مقطع متوسطه دوم، رشته تجربی با 33 درصد بیشترین مشارکت را دارد و پس از آن رشته‌های فنی‌وحرفه‌ای و کاردانش با 26 درصد و رشته‌های انسانی و ریاضی‌فیزیک هر کدام با 20 درصد قرار دارند.

او تصریح کرد: میانگین معدل برندگان نهایی معمولاً بین 19.7 تا 20 است. هدف ما افزایش کمّی شرکت‌کنندگان نیست بلکه حفظ کیفیت و انتخاب نخبگان واقعی است. خوشبختانه استقبال از جایزه البرز نشان می‌دهد فرهنگ علم‌دوستی در نسل نوجوان کشور در حال رشد است.

مدیرعامل بنیاد فرهنگی البرز با اشاره به پراکندگی استانی شرکت‌کنندگان گفت: پیشتازی پایتخت در مشارکت مطلق مشهود است؛ شهر تهران با بیش از 270 شرکت‌کننده حدود 18 درصد کل را تشکیل می‌دهد. پس از آن، استان‌های اصفهان، خراسان رضوی، فارس و البرز در رده‌های بعدی قرار دارند. همچنین استان البرز به یکی از قطب‌های علمی کشور تبدیل شده است.

او ادامه داد: در میان استان‌های کم‌جمعیت، خراسان جنوبی، قم و یزد بالاترین نسبت مشارکت به جمعیت را داشته‌اند و در مقابل، استان‌های کهگیلویه و بویراحمد، ایلام، کرمانشاه و سیستان‌ و بلوچستان کمترین میزان مشارکت را داشتند. بنابراین، حمایت و اطلاع‌رسانی به این مناطق در برنامه‌های آینده بنیاد قرار دارد.

ارشدی یادآور شد: 10 استان نخست کشور بیش از 50 درصد از شرکت‌کنندگان را تشکیل داده‌اند که نشان می‌دهد ظرفیت آموزشی در استان‌های برخوردار متمرکز است، اما در عین حال شور علمی در استان‌های کوچک‌تر نیز رو به گسترش است.

او در بخش دیگری از سخنانش افزود: فرایند داوری در دو مرحله مقدماتی و نهایی انجام شد. مدارک در مهرماه راستی‌آزمایی شد و در 24 مهر 1404، داوری نهایی توسط هشت میز داوری برگزار شد؛ چهار میز برای مقطع متوسطه اول و چهار میز برای رشته‌های فنی‌وحرفه‌ای، کاردانش، ریاضی، تجربی و انسانی.

او با اشاره به سهمیه‌ها گفت: در مقطع متوسطه اول برای هر استان یک نفر انتخاب شد و استان تهران با دو اداره کل، مجموعاً 32 نفر برگزیده داشت. در مقطع متوسطه دوم نیز 31 نفر برنده شدند. در مجموع، 63 برگزیده در شصت‌وسومین دوره جایزه البرز معرفی شدند.

ارشدی درباره جزئیات مراسم امسال خاطرنشان کرد: مراسم نهایی جایزه البرز روز پنجشنبه 15 آبان 1404 رأس ساعت 9 صبح در هتل ارم تهران، با حضور خانواده‌ها و مسئولان ملی برگزار خواهد شد. پخش زنده این مراسم از رسانه ملی و شبکه شاد نیز در حال پیگیری است.

او افزود: از میان 63 سهمیه پیش‌بینی‌شده، 21 برگزیده از مقطع متوسطه اول و 31 برگزیده از متوسطه دوم انتخاب شدند. مجموعاً 23 پسر و 29 دختر موفق به کسب جایزه شدند. مبلغ جایزه نیز امسال افزایش یافته است؛ برای پایه نهم هر نفر 55 میلیون تومان و برای پایه دوازدهم هر نفر 75 میلیون تومان به همراه تندیس و گواهی معتبر اعطا می‌شود.

مدیرعامل بنیاد فرهنگی البرز در پایان گفت: هدف بنیاد فرهنگی البرز تنها برگزاری یک مراسم تقدیر نیست، بلکه ایجاد بستر تعامل میان نخبگان، سیاست‌گذاران و فعالان حوزه علم و فناوری کشور است. بنیاد فرهنگی البرز خود را مسئول ترویج و توسعه فرهنگ وقف علمی در جامعه می‌داند و با الگوگیری از بنیان‌گذار فقید آن، زنده‌یاد حسین‌علی البرز، در پی گسترش مشارکت خیرین و نیکوکاران در حمایت از فعالیت‌های علمی و آموزشی کشور است.

/