به گزارش برگزیده، مرکز آمار در آخرین گزارش تورمی خود، تورم سالانه تا پایان تیر ماه را ۶۶ درصد اعلام کرد. این نرخ بالاترین نرخ تورمی در ایران، در طول ۸۰ سال گذشته و پس از خروج متفقین از ایران محسوب میشود. در این شرایط دولت چهاردهم که تحت فشار جنگ و محاصره اقتصادی قرار دارد در پی راهی برای کاهش کسری ناترازی مالی خود میگردد و به نظر میرسد افزایش قیمت حاملهای انرژی، مهمترین اقدام در دستور تیم اقتصادی دولت است. اقدامی که به نظر میرسد زمینه رشد هر چه بیشتر تورم را فراهم خواهد آورد.
آلبرت بغزیان، استاد اقتصاد دانشگاه تهران، درباره تورم ۶۶ درصدی و عوامل مؤثر بر آن، در گفتگو با برگزیده تاکید کرد: «تورم ۶۶ درصدی رقم بسیار بالایی است، اما تورم مانند درجه حرارت بدن نیست که بتوان آن را با یک عدد مشخص و بهصورت مستقیم اندازهگیری کرد. این نرخ طی فرآیندی مشخص و با استفاده از ضرایبی محاسبه میشود. ضمن اینکه محاسبه تورم در کشور ما نیز اغلب با مشکلاتی همراه است و همواره درباره نحوه محاسبه و حتی دستکاری آمار بحثهایی وجود داشته است.»
او افزود: «با این حال، بیش از آنکه صرفاً روی عدد تورم متمرکز شویم، میتوانیم روند آن را نسبت به گذشته بررسی کنیم. در این زمینه مشاهده میکنیم که تورم فزاینده بوده و در برخی دورهها رشد قابلتوجهی داشته است.»
مجموعهای از عوامل در افزایش تورم نقش دارند
بغزیان درباره مهمترین عوامل افزایش تورم گفت: «برخی معتقدند ناترازیها عامل اصلی هستند و برخی دیگر نرخ ارز را دلیل افزایش تورم میدانند. آقای پزشکیان نیز افزایش تورم را به جنگ نسبت داده است. به نظر من تورم امروز محصول مجموعهای از این عوامل است و حذف ارز ترجیحی در دیماه نیز تأثیر قابلتوجهی خواهد داشت.»
این استاد اقتصاد دانشگاه تهران با اشاره به افزایش قیمتها در روزهای اخیر گفت: «سؤال این است که دلیل افزایش قیمتها در یک هفته اخیر چیست و در این مدت چه اتفاقی افتاده که قیمتها باید تا این اندازه افزایش پیدا کنند؟ وضعیت اقتصادی ما قطعاً وخیمتر شده است، اما نمیتوان پذیرفت که افزایش قیمتها بهصورت روزانه و مستمر ادامه داشته باشد.»
او ادامه داد: «تا پایان سال نباید اجازه دهیم قیمتها بدون کنترل افزایش پیدا کنند. دولت باید مانع افزایش بیضابطه قیمتها شود. امروز قیمت محصولاتی مانند ماست و میوه مرتب تغییر میکند و این نشان میدهد دولت وظایف نظارتی خود را رها کرده است. بنابراین دلیل منطقی وجود ندارد که قیمتها هر روز به این شکل افزایش پیدا کنند.»
نسبت به روند تورم در نیمه دوم سال خوشبین نیستم
بغزیان درباره چشمانداز تورم در نیمه دوم سال نیز گفت: «به نظر میرسد روند افزایش قیمتها در نیمه دوم سال نیز ادامه داشته باشد، زیرا دولت تاکنون اقدام مؤثری برای متوقف کردن این روند انجام نداده است.»
او با اشاره به بحث افزایش قیمت بنزین اظهار کرد: «اکنون دولت در حال زمینهچینی برای افزایش قیمت بنزین است. در صورت افزایش نرخ بنزین، مطمئناً تورم نیز افزایش خواهد یافت و به همین دلیل نسبت به روند آتی اقتصاد خوشبین نیستم.»
افزایش قیمت حاملهای انرژی «تکاندهنده» خواهد بود
این استاد اقتصاد دانشگاه تهران درباره تبعات افزایش قیمت حاملهای انرژی گفت: «افزایش قیمت حاملهای انرژی میتواند تکاندهنده باشد. ما در گذشته بارها افزایش قیمتها را تجربه کردهایم و سیاست شوکدرمانی را نیز اجرا کردهایم.»
بغزیان با اشاره به اختلاف نظر درباره نحوه اجرای سیاست افزایش قیمتها افزود: « در میان مدافعان افزایش قیمت حاملهای انرژی، برخی معتقدند باید شوکدرمانی انجام شود و برخی دیگر بر ضرورت اطلاعرسانی قبلی و افزایش تدریجی قیمتها تأکید دارند. مدافعان شوکدرمانی نیز معتقدند قیمتها باید با سرعت افزایش پیدا کنند. اما اگر دولت بدون در نظر گرفتن تبعات این تصمیم اقدام به افزایش قیمت حاملهای انرژی کند، قیمتها نیز بهسرعت افزایش خواهند یافت. به نظر من امروز هیچ کدام از این دو رویکرد کمکی به بهبود شرایط اقتصادی کشور نمیکنند.»
او در واکنش به این استدلال که «چرا افراد مرفه باید بنزین ارزان مصرف کنند»، گفت: «این استدلال، یک حرف پوپولیستی است. اینکه گفته شود اگر قیمت بنزین را به ۸۰ هزار تومان برسانیم، فشار چندانی بر سرمایهداران وارد نمیشود، به این دلیل که آنها هزینه را روی قیمت کالاهای خود منتقل میکنند، در نهایت دود این تصمیم به چشم کارمندان و کارگرانی خواهد رفت که همین امروز نیز دستمزد آنها زیر خط فقر قرار دارد.»
بغزیان ادامه داد: «اگر قیمت بنزین به ۸۰ هزار تومان برسد، کسی نمیگوید نرخ ۱۵۰۰ تومانی نیز وجود دارد؛ بلکه همه کالاها و خدمات بر اساس همین نرخ حداکثری قیمتگذاری خواهند شد. بنابراین چنین اقدامی به زیان اقشار فرودست و مزدبگیر جامعه خواهد بود و از آنجایی که دولت هم از هر نظارتی بر قیمتها خودداری میکند، تبعات تورمی این اقدام بیش از انتظار خواهد بود.»
او با اشاره به آثار افزایش هزینه حملونقل گفت: «کرایه تاکسی و هزینه حملونقل که همین حالا نیز افزایش قابلتوجهی داشته، مستقیماً بر زندگی اقشار فرودست اثر میگذارد، زیرا افزایش هزینه انرژی به سایر بخشهای اقتصاد نیز منتقل خواهد شد. از سوی دیگر، نظارت نیز کنار گذاشته شده است و مجموعه این عوامل میتواند تورمی حتی بیشتر از میزان مورد انتظار به جامعه تحمیل کند.»
دولت باید برای کالاهای اساسی، ذخایر راهبردی فراهم میکرد
بغزیان در بخش دیگری از سخنان خود با انتقاد از عملکرد دولت در زمینه تأمین کالاهای اساسی اظهار کرد: «دولت دو سال است که روی کار آمده و باید پیش از این برای تأمین منابع استراتژیک مورد نیاز داخل، دستکم به اندازه نیاز یک سال کشور، برنامهریزی و ذخیرهسازی میکرد. از روز نخست روی کارآمدن دولت چهاردهم احتمال جنگ بود.»
گفتنی است اقدام به ترور اسماعیل هنیه، از رهبران حماس در تهران، درست یک روز پس از مراسم تحلیف مسعود پزشکیان ترور شد.
او افزود: «دولت آینده نگری لازم را نکرد و در مقابل، واردکنندگان کالاهایی را با دلار وارد و در انبارها ذخیره کرد و اکنون سود این وضعیت را میبرند و به قیمتی گزاف کالاهای وارداتی خود را میفروشند. دولت باید مدیریت بهتر بر منابع ارزی را پیش از جنگ آغاز میکرد.»
این استاد اقتصاد دانشگاه تهران گفت: «قحطی به معنای کمبود کالا و محصول کاهش عرضه است و این مسئله نباید بهانهای برای افزایش قیمتها باشد. اکنون قصابیها مملو از گوشت هستند، اما بسیاری از مردم توان خرید آن را ندارند. این وضعیت را نمیتوان مقابله با قحطی یا کمبود نامید. زیرا کمبود هست اما نه برای صاحبان ثروتهای بزرگ.»
بغزیان در پایان تأکید کرد: «امروز بسیاری از کالاها در کشور وجود دارند، اما قیمت آنها آنقدر افزایش یافته که دیگر به دست مردم و عموم جامعه نمیرسند. نتیجه این وضعیت آن است که بسیاری از مردم مصرف گوشت و حتی لبنیات را به حداقل رساندهاند.»
۲۲۳۲۲۹
