به گزارش برگزیده، بحث درباره ریشه‌های تورم مزمن و ناکامی دولت‌های مختلف در مهار افزایش قیمت‌ها، بار دیگر سیاست‌های اقتصادی اتخاذشده در سال‌های گذشته را به موضوعی مهم در تحلیل اقتصاد ایران تبدیل کرده است. در این میان، همت قلیزاده، تحلیلگر اقتصاد انرژی، نقطه عطف این روند را سال ۱۳۸۶ می‌داند؛ سالی که به اعتقاد او، تغییر در سازوکار قیمت‌گذاری نفت مصرفی صنایع، معادله‌ای حدوداً ۱۰۰ ساله را تغییر داد و آثار آن همچنان در اقتصاد ایران ادامه دارد.
قلیزاده با اشاره به نحوه تأمین نفت مورد نیاز پالایشگاه‌ها پیش از سال ۱۳۸۶، معتقد است تغییر قیمت‌گذاری نفت در این سال، اگرچه با اهدافی مانند افزایش کارایی انرژی، مدیریت مصرف و کاهش کسری بودجه مطرح شد، اما پیامدهایی گسترده برای ساختار اقتصاد ایران به همراه داشت. او از این تغییر به عنوان یک «سیاه‌چاله اقتصادی» یاد می‌کند و معتقد است برای فهم ریشه‌های تورم فعلی، باید به همین نقطه بازگشت.
در این باره همت قلیزاده به برگزیده گفت: به باور من پاسخ مشکلاتی که همه دولت‌های پس از سال ۸۶ تجربه کردند از همین جا نشات گرفته است. ما از سال ۸۶ سیاستگذاری‌مان وارد بازی اعداد شدیم و گلوله برفی کوچکی بود که رها کردیم و اکنون به بهمنی بزرگ تبدیل شده است. در سال ۸۶ اتفاقی افتاد که در این سالها هم بارها هم در مورد آن صحبت کردیم. برگردیم به سال ۸۶.
قلیزاده گفت: از زمان احمد شاه قاجار تا زمان پهلوی و سپس جمهوری اسلامی به مدت ۱۰۰ سال یعنی از ۱۲۸۶ تا ۱۳۸۶ نفت ایران برای صنایع رایگان بود. در ۸۶ در قانون بودجه جملات فنی ثبت شد که بسیاری متوجه موضوع نشدند. به بهانه افزایش کارایی انرژی و مدیریت مصرف و کاهش کسری بودجه، اتفاقی افتاد.
او ادامه داد: من این را سیاه‌چاله اقتصادی نام می‌برم زیرا کمر اقتصاد ما را شکست. ما در این حوزه برای اینکه پی ببریم به ریشه تورم فعلی باید به همان زمان برگردیم. من فکر می‌کنم همه دولت‌ها طرفدار کاهش تورم بودند، اما موفق نشدند. نفت ملی تا آن زمان رایگان بود و یک میلیارد بشکه نفتی که در داخل مصرف می‌کردیم، رایگان بود. مکانیسم قیمت‌گذاری در آن سال تغییر کرد و معادله ۱۰۰ ساله اقتصادی به هم خورد. یک میلیارد بشکه نفت خام ما وارد پالایشگاه می‌کردیم.
این تحلیل گر اقتصاد انرژی افزود: ما در سال حدود یک میلیارد بشکه نفت خام وارد پالایشگاه‌ها کرده و می‌کنیم. در سال ۸۶ روزانه دو میلیون بشکه نفت هم صادر می‌کردیم که من کاری به آن ندارم و مسئله دیگری است. بیماری هلندی محصول اختلال در صادرات است اما ما دچار بیماری نفتی ایرانی شدیم و این به‌زودی در جهان تدریس خواهد شد چون مشابه آن را نداشتیم.
او توضیح داد: یک میلیارد بشکه نفت به‌رایگان به پالایشگاه‌ها می‌دادند. این تفکر پیش از آن در کشور وجود داشت اما دولت‌ها به‌دلیل پیامدهای سخت آن مخالفت می‌کردند. این وضعیت نابرابر طبقاتی، محصول همین روند بود و این را دولت‌ها می‌فهمیدند. از سال ۸۶ قیمت هر بشکه به نرخ جهانی حدود ۸۰ دلاری رسید. یعنی نفت با این قیمت به پالایشگاه‌ها دادند و از اینجا قیمت‌ها بالا رفت.
او با بیان اینکه باید این لجاجت سیاستی را کنار بگذاریم تاکید کرد: مردم امروز دارند حکومتداری می‌کنند یعنی این سطح از تورم و این میزان طولانی تورم ممتد تکان دهنده است. ما طولانی ترین تورم دو رقمی جهان را داریم و در حالی که میانگین تورم سالانه کشورهای جهان ۴ تا ۵ درصد است، ما در تورم ماهانه به ۹ درصد رسیدیم. این بازتوزیع ثروت از جیب مردم و فرودستان به نفع اغنیا و الیگارش‌ها، اتفاقی را رقم زده که در آمارها مشهود است.
متن کامل این گفتگو را می‌توانید از اینجا بخوانید.
۲۲۳۲۲۹
