به گزارش برگزیده،وزیر امور خارجه ایران در جریان سفر به مسقط قرار است با مقامهای عمانی درباره آخرین تحولات منطقه، وضعیت آبراههای راهبردی و سازوکارهای مرتبط با امنیت تردد دریایی در تنگه هرمز گفتوگو کند.
تنگه هرمز، بهعنوان یکی از مهمترین گذرگاههای انرژی جهان، در هفتههای اخیر بار دیگر به کانون تحولات امنیتی و دیپلماتیک منطقه تبدیل شده است؛ موضوعی که نقش عمان بهعنوان یکی از کشورهای ساحلی این آبراه و یکی از بازیگران سنتی در مسیر میانجیگریهای منطقهای را پررنگتر کرده است.
در همین ارتباط، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، درباره سفر عراقچی به عمان گفت این سفر ادامه رایزنیهایی است که تهران طی یک تا دو ماه گذشته با مسقط درباره موضوع تنگه هرمز آغاز کرده است.
بقائی با اشاره به اینکه موضوع تنگه هرمز یکی از محورهای کلیدی یادداشت تفاهم خاتمه جنگ بوده است، اظهار کرد: «ایران مسئولیت روشنی را در رابطه با ایجاد ترتیبات عادی و همچنین خدمات دریایی مربوط به تردد کشتیها در عمان پذیرفته و در این زمینه مصمم و قاطع بوده است.»
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران افزود: براساس توافق صورتگرفته، تهران و مسقط باید در این زمینه با یکدیگر مشورت و همکاری کنند و تاکنون چندین نشست فنی در تهران و مسقط برگزار شده است.
به گفته بقائی، سفر عراقچی نیز در ادامه همین رایزنیها و با هدف کمک به تسهیل تردد ایمن کشتیها در تنگه هرمز انجام میشود.
روایت متفاوت تهران و واشنگتن از مذاکرات هرمز؛ آکسیوس از انتظار آمریکا برای بیانیه ایران خبر داد
در حالی که تهران هدف از رایزنیهای جاری با عمان را تسهیل تردد ایمن دریایی و اجرای ترتیبات مورد توافق درباره تنگه هرمز عنوان میکند، مقامهای آمریکایی روایت متفاوتی از اهداف این مذاکرات ارائه دادهاند.
بر اساس گزارشی که وبگاه آمریکایی آکسیوس منتشر کرده، واشنگتن در انتظار آن است که تهران پس از پایان نشست عمان، بیانیهای رسمی درباره وضعیت تنگه هرمز و امنیت کشتیرانی منتشر کند؛ بیانیهای که به ادعای مقامهای آمریکایی باید شامل تضمینهایی درباره عبور و مرور کشتیهای تجاری باشد.
آکسیوس به نقل از یک مقام آمریکایی مدعی شده است که پس از دو روز درگیری محدود در ابتدای هفته، مقامهای ایرانی با دولت دونالد ترامپ تماس گرفته و خواستار ادامه گفتوگوها برای پایان دادن به تنشها شدهاند.
این ادعا اما با واکنش تهران روبهرو شد. اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه، تأکید کرد که ایران هیچ درخواستی برای مذاکره با آمریکا مطرح نکرده است.
بقائی با رد روایت مطرحشده از سوی برخی رسانههای آمریکایی گفت: تهران تنها به درخواست میانجیهای قطری برای گفتوگو درباره بحران تنگه هرمز پاسخ مثبت داده و ابتکار آغاز این رایزنیها از سوی ایران نبوده است.
به این ترتیب، اختلاف میان تهران و واشنگتن تنها به مسائل میدانی و امنیتی محدود نمانده، بلکه دو طرف حتی درباره چگونگی شکلگیری مسیر دیپلماتیک اخیر نیز روایتهای متفاوتی ارائه میکنند.
آکسیوس در گزارش دیگری درباره این تحولات نوشت که قرار است عباس عراقچی در مسقط با سید بدر البوسعیدی دیدار کند و محور اصلی این نشست، بحران تنگه هرمز و امنیت کشتیرانی باشد.
این رسانه آمریکایی همچنین مدعی شده است که عمان پیش از امضای تفاهمنامه اخیر، در هماهنگی با آمریکا و برخی متحدان عرب واشنگتن در خلیج فارس، مسیر دریایی جدیدی را در جنوب سواحل خود برای عبور کشتیها از تنگه هرمز ایجاد کرده بود.
به ادعای مقامهای آمریکایی، این اقدام با نارضایتی تهران همراه شد؛ چرا که ایران معتقد بود ایجاد چنین مسیری میتواند بخشی از اهرم فشار این کشور در مذاکرات را کاهش دهد.
آکسیوس در ادامه گزارش خود نوشت که نتیجه نشست مسقط میتواند در تعیین مسیر تحولات اخیر میان ایران و آمریکا نقش تعیینکنندهای داشته باشد.
فشار واشنگتن برای تضمین امنیت هرمز؛ تهران بر «پایبندی متقابل» تأکید دارد
در ادامه رایزنیها درباره آینده تنگه هرمز، مقامهای آمریکایی اعلام کردهاند که انتظار دارند تهران پس از نشست مسقط، موضع رسمی خود درباره امنیت کشتیرانی در این آبراه راهبردی را اعلام کند.
به گزارش آکسیوس، یکی از مقامهای آمریکایی مدعی شده است که واشنگتن خواهان آن است که ایران بهصورت رسمی اعلام کند دیگر اقدامی علیه کشتیهای تجاری انجام نخواهد داد و بهنوعی مسئولیت اقدامات گذشته را بپذیرد.
این مقام آمریکایی در گفتوگو با خبرنگاران ادعا کرده است: «ما میخواهیم ایران بهطور رسمی اعلام کند که دیگر به سمت کشتیهای تجاری شلیک نخواهد کرد و بهصراحت، یا دستکم بهصورت ضمنی، بپذیرد که مرتکب اشتباه شده است.»
این موضعگیری در شرایطی مطرح میشود که آمریکا پیش از این نیز در واکنش به تحولات مرتبط با تنگه هرمز، اقدام به انجام دو مرحله حمله نظامی علیه ایران کرده است.
با این حال، آکسیوس گزارش داده است که از شدت تنشها در روز پنجشنبه کاسته شد؛ چراکه دونالد ترامپ با ارسال پیامهایی از آمادگی خود برای بازگشت به مسیر دیپلماسی سخن گفت؛ موضوعی که بار دیگر احتمال ازسرگیری مذاکرات میان تهران و واشنگتن را افزایش داد.
در همین چارچوب، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، پیش از سفر به مسقط در واکنش به اقدام تازه آمریکا در اعمال تحریمهای مالی، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که ایران تاکنون به تعهدات خود پایبند بوده است.
عراقچی با اشاره به اقدام وزارت خزانهداری آمریکا اظهار کرد که واشنگتن با این اقدام، بند ۹ یادداشت تفاهم را نقض کرده و تعهدات خود را زیر پا گذاشته است.
وزیر امور خارجه ایران تأکید کرد: «واقعیت روشن است؛ تنها راه، پایبندی متقابل هر دو طرف به تعهداتشان است.»
این موضعگیری پس از آن مطرح شد که دولت آمریکا با اعلام لغو معافیت تحریمهای صادرات نفت ایران، فشارهای اقتصادی علیه تهران را افزایش داد؛ اقدامی که از سوی ایران بهعنوان نقض تعهدات طرف آمریکایی در چارچوب تفاهم اخیر ارزیابی شد.
در همین حال، آکسیوس در گزارشی دیگر با استناد به پیامهای دونالد ترامپ نوشت که با وجود اظهارات تند رئیسجمهور آمریکا درباره پایان آتشبس و انتقاد از ایران، احتمال دارد گفتوگوهای تهران و واشنگتن در هفته آینده در سوئیس از سر گرفته شود.
بر اساس این گزارش، میانجیهای منطقهای در ۴۸ ساعت گذشته تلاشهای فشردهای را برای جلوگیری از فروپاشی کامل توافق و کاهش سطح تنشها میان دو طرف انجام دادهاند.
یک منبع آگاه نیز به این رسانه گفته است که دور بعدی مذاکرات ایران و آمریکا احتمالا هفته آینده در سوئیس برگزار خواهد شد؛ مذاکراتی که نتیجه رایزنیهای مسقط و وضعیت تنگه هرمز میتواند بر مسیر آن تأثیرگذار باشد.
تنگه هرمز؛ از میدان فشار سیاسی تا آزمون دیپلماسی واشنگتن
در شرایطی که تنگه هرمز به یکی از اصلیترین محورهای اختلاف میان ایران و آمریکا تبدیل شده است، آینده این آبراه راهبردی بیش از هر زمان دیگری به نتیجه رایزنیهای دیپلماتیک و نحوه اجرای تعهدات طرفین گره خورده است.
اقدامات اخیر واشنگتن، از جمله لغو معافیتهای تحریمی مرتبط با صادرات نفت ایران و اعمال فشارهای مالی جدید، از نگاه تهران نقض تعهدات آمریکا در چارچوب تفاهمهای اخیر محسوب میشود. جمهوری اسلامی ایران تأکید دارد که هرگونه ترتیبات جدید درباره تردد دریایی در تنگه هرمز باید بر پایه همکاری متقابل و رعایت تعهدات دو طرف شکل بگیرد.
در مقابل، مقامهای آمریکایی تلاش دارند موضوع امنیت کشتیرانی در هرمز را به محور اصلی مذاکرات تبدیل کنند و خواستار دریافت تضمینهایی از تهران درباره عبور ایمن کشتیهای تجاری هستند.
در همین حال، سفر عراقچی به مسقط را میتوان ادامه رایزنیهایی دانست که با هدف ایجاد سازوکارهای فنی و اجرایی برای مدیریت وضعیت تنگه هرمز دنبال شده است؛ موضوعی که عمان به دلیل موقعیت جغرافیایی و نقش سنتی خود در میانجیگریهای منطقهای، جایگاه ویژهای در آن دارد.
تنگه هرمز که بخش قابل توجهی از صادرات انرژی جهان از مسیر آن انجام میشود، همواره یکی از حساسترین نقاط ژئوپلیتیکی جهان بوده است. هرگونه اختلال در امنیت این آبراه، نهتنها کشورهای منطقه بلکه بازارهای انرژی و اقتصاد جهانی را تحت تأثیر قرار میدهد.
اکنون در حالی که تهران بر «پایبندی متقابل» و اجرای تعهدات تأکید دارد و واشنگتن خواستار دریافت تضمینهای جدید است، نتیجه گفتوگوهای مسقط میتواند مشخص کند که آیا تنگه هرمز بار دیگر به عرصه تشدید تقابل تبدیل خواهد شد یا به بستری برای کاهش تنش و بازگشت دیپلماسی بدل میشود.
در این میان، نقش عمان بهعنوان میزبان این رایزنیها بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است؛ کشوری که در سالهای گذشته بارها تلاش کرده میان ایران و غرب کانال ارتباطی حفظ کند و در مقاطع حساس، زمینه گفتوگو میان طرفهای مختلف را فراهم آورد.
۳۱۵/۴۲
