به گزارش برگزیده، گاردین در گزارشی به واکاوی گزارش سالانه موسسه بینالمللی دمکراسی و یاریمندی در انتخابات (موسسه ایده – International IDEA) پرداخته است. این سازمان بیندولتی مستقر در استکهلم که عملکرد ۱۷۴ کشور را از سال ۱۹۷۵ ارزیابی میکند، اعلام کرد که شاخصهای کلیدی دمکراسی در ایالات متحده به پایینترین حد خود در نیم قرن گذشته تنزل یافته است.
تمرکز قدرت در کاخ سفید و آسیب به حاکمیت قانون
بر اساس گزارش موسسه «ایده»، اقدامات و تهدیدهای دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا نقش کلیدی در تضعیف حاکمیت قانون در سطح داخلی و جهانی داشته است. نویسندگان این گزارش تصریح کردهاند که ترامپ بهسرعت قدرت را در شاخه اجرایی تمرکز داده و از آن برای پیشبرد اهداف شخصی و انتقامجویی از مخالفان استفاده کرده است. این رویکرد به همکاریهای چندجانبه و ائتلافهای دیرینه بینالمللی آسیبهای جدی وارد ساخته است.
کوین کاساس-سامورا، دبیرکل موسسه بینالمللی ایده در این باره هشدار داد که افت کیفیت دمکراسی ارتباط مستقیمی با افزایش منازعات جهانی دارد. وی تاکید کرد: «پیام اصلی پژوهش ما این است که سرمایهگذاری بر روی دمکراسی باید در هسته اصلی استراتژی امنیتی هر کشوری قرار گیرد.»
افول ۳۰ ساله شاخصهای جهانی و رکورد خشونت
تحقیقات این اندیشکده نشان میدهد شاخصهایی نظیر استقلال قضایی، انتخابات معتبر، آزادی بیان، آزادی مطبوعات و دسترسی به دادگستری در سراسر جهان به پایینترین سطح خود در دستکم ۳۰ سال اخیر رسیده است. سال ۲۰۲۵ یازدهمین سال متوالی بوده است که تعداد کشورهای مواجه با افت دمکراسی بیش از کشورهای دارای بهبود بوده؛ روندی که طولانیترین دوره تنزل از زمان ثبت دادهها محسوب میشود.
همزمان، دادههای «برنامه دادههای منازعات اوپسالا» وابسته به دانشگاه اوپسالای سوئد نشان میدهد که سال ۲۰۲۵ خونینترین سال از نظر درگیریهای مسلحانه و منازعات میاندولتی از زمان آغاز ثبت دادهها در سال ۱۹۴۶ بوده است و جهان خونینترین سال خود را از زمان جنگ جهانی دوم تاکنون پشت سر گذاشتهاست. بر اساس ارزیابیهای موسسه ایده، حاکمیت قانون ضعیفترین بخش دمکراسی در جهان است و ۷۱ کشور (معادل ۴۱ درصد کشورهای مورد بررسی) در سطح پایینی قرار دارند.
دبیرکل موسسه ایده با اشاره به سرایت رفتارهای سیاسی آمریکا به سایر نقاط جهان گفت: «امروزه شاهد همهگیری انکار نتایج انتخابات در جهان هستیم که بیمار صفر آن در کاخ سفید حضور دارد.»
نقاط روشن و تحولات مثبت در میان تیرگیها
با وجود تصویر نگرانکننده کلی، در این گزارش به برخی تحولات مثبت نیز اشاره شده است. از جمله این موارد، مشارکت گروههای مدنی در استرالیا برای تدوین استراتژیهای ضد نژادپرستی و حفظ حریم خصوصی کودکان در فضای مجازی، و همچنین سقوط حکومت بشار اسد، رئیسجمهور سابق سوریه بوده است.
علاوه بر این، جنبشهای اعتراضآمیز به رهبری جوانان در بنگلادش، نپال و سریلانکا منجر به کنار رفتن رهبران قدیمی شد، اگرچه گزارش تاکید میکند ایجاد اصلاحات عمیق و معنیدار در کوتاهمدت دشوار است.
نویسندگان گزارش در نهایت یادآور شدهاند که با وجود مقاومتهای مردمی، فضای فعالیتهای مدنی به دلیل فشار قوانین سختگیرانه، دعاوی حقوقی هدفمند علیه فعالان و جرمانگاری اعتراضات مسالمتآمیز در حال محدودتر شدن است.
۴۲/۴۲
