سناریوهای تقابل بعدی ریاض و ابوظبی در یمن

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری برگزیده های ایران، به‌دنبال سیطره سریع مزدوران امارات با عنوان شورای انتقالی جنوب بر مناطق اشغالی یمن در شرق این کشور و مشخصاً استان‌های حضرموت و المهره، بسیاری پیش‌بینی می‌کردند که این شورا بتواند استقلال خود را برای تشکیل کشور خودمختارِ به‌اصطلاح «دولت جنوبی» به دست بیاورد، اما مخالفت شدید عربستان که منافع زیادی در مناطق اشغالی یمن دارد، موقتاً این پروژه مزدوران امارات را متوقف کرد.

سخنان جدید عیدروس الزبیدی، رئیس شورای انتقالی جنوب، در عصر روز جمعه یک مرحله انتقالی دوساله را پیشنهاد می‌کرد که منوط به پذیرش سایر طرف‌ها بود.

پشت‌پرده طرح مزدوران امارات برای هماهنگی با مزدوران عربستان

همچنین در شرایطی که شورای انتقالی جنوب همکاری و ادغام خود با عناصر «سپر میهن» وابسته به دولت مزدور عدن تحت حمایت عربستان در مناطق اشغالی یمن را اعلام کرده است، اما ناظران معتقدند که هدف شورای انتقالی جنوب از این کار و همچنین مرحله انتقالی، آرام کردن اوضاع در مرحله کنونی و آماده‌سازی برای استفاده از آرامش در مناطق اشغالی جهت خیز دوباره برای اجرای پروژه خود است.

وب‌سایت قطری العربی الجدید به‌نقل از منابع آگاه در جنوب یمن اعلام کرد که بعد از مداخله نظامی مستقیم عربستان در وضعیت مناطق شرقی یمن و عبور از خطوط قرمز، مواضع عیدروس الزبیدی، هم از نظر شکل و هم محتوا به‌شکل قابل‌توجهی تغییر کرد و او دیگر درباره جدایی کامل جنوب یمن حرف نمی‌زند؛ به‌ویژه اینکه متوجه شد تشکیل یک دولت جنوبی در شرایط کنونی امکان‌پذیر نیست و همچنین توسط کشورهای عربی یا جامعه بین‌المللی به‌رسمیت شناخته نخواهد شد.

بر اساس این گزارش؛ بنابراین شورای انتقالی جنوب تصمیم گرفت زمان بیشتری بخرد و موقعیت خود را در جنوب و شرق یمن تثبیت کند و معتقد است که با سیطره‌ای که در ماه دسامبر بر استان‌های حضرموت و المهره داشت، می‌تواند برای طرف‌های مختلف قدرت‌نمایی کند.

در این حال روشن است که شورای انتقالی جنوب به‌آسانی حاضر نخواهد بود مواضع تحت‌تصرف خود در شرق و جنوب یمن را تحویل عربستان بدهد؛ به‌ویژه با توجه به موقعیت راهبردی استان‌های حضرموت و المهره و منابع نفتی، کشاورزی و دریایی آنها و نیز هم‌مرز بودن این استان‌ها با عربستان سعودی و عمان.

منابع آگاه در جنوب یمن در این راستا گزارش دادند که تخلیه برخی از پایگاه‌های نظامی شورای انتقالی جنوب در حضرموت و جابه‌جایی نیروها، در واقع با هدف فرونشاندن خشم عربستان بعد از هشدار مستقیم این کشور به امارات بود؛ به‌ویژه اینکه ابوظبی می‌خواهد در شرایط کنونی علناً با ریاض وارد جنگ و تنش شود.

تحرکات شورای انتقالی جنوب در ماه گذشته برای گسترش سیطره خود بر حضرموت و المهره ابتدا با مخالفت جزئی برخی از بازیگران محلی و منطقه‌ای مواجه شد و نه عربستان و نه امارات واکنش قابل‌توجهی نداشتند، ابتدا عربستان از طریق دولت مزدور وابسته به خود در عدن و بدون رویارویی مستقیم با امارات، تلاش‌هایی برای عقب راندن شورای انتقالی جنوب از مناطق شرقی یمن انجام داد، اما این تلاش‌ها بی‌فایده بود.

پایان رسمی ائتلاف عربستان و امارات در یمن

اوضاع زمانی به نقطه بحرانی رسید که شورای انتقالی جنوب، از طریق بیانیه‌های رهبران خود، قصد خود را برای اعلام یک کشور مستقل در جنوب یمن آشکار کرد، این امر باعث شد ریاض موضع روشنی اتخاذ کند و ابوظبی را به سوق دادن شورای انتقالی جنوب به‌سمت تشدید تنش و ارائه پشتیبانی نظامی به آن متهم کند.

به این ترتیب عربستان تصمیم به مداخله نظامی مستقیم گرفت و بعد از انجام حملات هوایی علیه خودروهای نظامی و سلاح‌هایی که از بندر فجیره امارات به بندر مکلا در حضرموت منتقل می‌شدند، امارات را متهم به تهدید امنیت ملی عربستان کرد و یک ضرب‌الاجل 24ساعته برای ابوظبی جهت خروج نیروهای آن از یمن تعیین کرد.

زبان بیانیه‌ها، اعلامیه‌ها و واکنش‌های سریع، اختلاف شدیدی را در مواضع عربستان و امارات در مورد وضعیت یمن به‌طورکلی و به‌ویژه در جنوب آشکار کرده است. نتیجه روشن این است که اتحاد و تفاهماتی که از زمان آغاز جنگ علیه یمن در مارس 2015 میان ریاض و ابوظبی وجود داشت، به پایان رسیده است و دو طرف در نقطه جدایی کامل قرار دارند.

با وجود آرامش شکننده‌ای که در مناطق اشغالی یمن حاکم شده است و تلاش محافل سعودی و اماراتی برای آرام جلوه دادن اوضاع، اما ناظران امور معتقدند ریاض و ابوظبی میان تقابلی قرار دارند که روابط آنها را تهدید می‌کند.

سناریوهای تقابل بعدی ریاض و ابوظبی در یمن

تحلیلگران تأکید دارند که عقب‌نشینی عناصر شورای انتقالی جنوب و استقرار مجدد آنها در هماهنگی با عناصر وابسته به عربستان بعد از اعلام خروج ظاهری امارات از یمن، نمی‌تواند بحران را حل کند.

منابع آگاه در جنوب یمن گزارش دادند که امارات یک کمپین روابط عمومی در آمریکا با هدف جلب حمایت این کشور برای ابوظبی در یمن به‌راه انداخته است و سعی دارد بار دیگر این موضوع را تبلیغ کند که حوثی‌ها (جنبش انصارالله) بزرگترین دشمن ائتلاف عربی (ائتلاف متجاوز علیه یمن) هستند و بنابراین کل ائتلاف باید برای تقابل با حوثی‌ها آماده شود.

در این میان، محاسبات عربستان با اقدامات امارات هماهنگ نیست و نگرانی بزرگی در محافل سعودی در مورد عیدروس الزبیدی، رئیس شورای انتقالی جنوب وجود دارد؛ زیرا او پیش از این نیات خود را برای سیطره بر استان‌های حضرموت و المهره و تصرف کامل منابع و ثروت‌های آن و استفاده از موقعیت راهبردی این دو استان نشان داده است، موضوعی که منافع عربستان به‌ویژه دسترسی این کشور به یک کریدور زمینی جهت انتقال منابع به بنادر نزدیک دریای عرب را تهدید می‌کند.

بنابراین بسیار محتمل است که عربستان به‌زودی موضع تندی علیه الزبیدی اتخاذ کند و شاید حذف او از معادله را به پیش‌نیازی برای حل اختلاف با امارات تبدیل کند، اما با این حال، حذف الزبیدی از صحنه، با توجه به کنترل او بر اوضاع در جنوب، عملاً امکان‌پذیر به‌نظر نمی‌رسد، مهم‌تر اینکه الزبیدی از چهره‌های نزدیک به امارات است و تحت حمایت این کشور قرار دارد.

واکنش‌هایی که طرف‌های درگیر در بحران مناطق اشغالی یمن داشتند، نشان می‌دهد که سه احتمال برای این بحران در آینده نزدیک وجود دارد؛

احتمال اول این است که شورای انتقالی جنوب همان‌طور که طی چند روز گذشته نشان داده، به‌شکل موقت پروژه خود را برای تشکیل کشور خودمختار مستقل کنار بگذارد و به خروج از یک سری مواضع خاص ادامه دهد.

این امر، درگیری میان مزدوران عربستان و امارات را در جنوب و شرق یمن به‌طور موقت متوقف می‌کند تا زمانی که طوفان سیاسی فروکش ‌ند و تنش‌ها میان ریاض و ابوظبی کاهش یابد. در این مرحله، شورای انتقالی جنوب تحرکات خود را با رویکردی متفاوت از سر می‌گیرد و همزمان، برای اخراج نیروهای باقی‌مانده از دولت مزدور وابسته به عربستان در عدن فشار می‌آورد.

احتمال دوم، توقف طولانی مدت درگیری‌هاست که طی آن هر دو طرف برای خودشان زمان می‌خرند و جهت رویارویی در مرحله بعدی آماده می‌شوند.

گزینه سوم هم ادامه و گسترش درگیری‌های فعلی به مناطق دیگر در اراضی اشغالی یمن است؛ سناریویی که برخی محافل وابسته به شورای انتقالی جنوب از آن استقبال می‌کنند.

/+